Spy Satellite : फायनान्शियल टाईम्सच्या एका रिपोर्टनुसार, इराणने चीनमध्ये तयार झालेल्या TEE-01B नावाच्या सॅटेलाईटचा वापर करून मध्य पूर्वेतील अमेरिकेच्या लष्करी तळांवर पाळत ठेवली.
Spy Satellite : इराणने २०२४ च्या अखेरीस चीनमध्ये तयार झालेला एक सॅटेलाइट गुप्तपणे मिळवला होता. या सॅटेलाईटच्या मदतीने इराणने मध्य पूर्वेतील अमेरिकेच्या लष्करी तळांवर नजर ठेवली होती, असा दावा फायनान्शियल टाईम्सच्या एका रिपोर्टमध्ये करण्यात आला आहे. हा रिपोर्ट इराणच्या लष्कराची लीक झालेली कागदपत्रे आणि सॅटेलाईट डेटावर आधारित आहे. TEE-01B नावाचा हा सॅटेलाईट 'अर्थ आय कंपनी' (Earth Eye Co) नावाच्या एका चिनी कंपनीने बनवून लाँच केला होता. नंतर इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) या शक्तिशाली लष्करी तुकडीने, विशेषतः तिच्या एअरोस्पेस विभागाने, तो मिळवला.
सॅटेलाईटचा वापर कसा झाला?
रिपोर्टनुसार, इराणच्या लष्करी अधिकाऱ्यांनी या सॅटेलाईटचा वापर या भागातील अमेरिकेच्या महत्त्वाच्या लष्करी तळांवर नजर ठेवण्यासाठी केला. इराण किंवा त्याच्या मित्र राष्ट्रांनी केलेल्या मिसाईल आणि ड्रोन हल्ल्यांच्या आधी आणि नंतर या सॅटेलाईटने फोटो काढले. लीक झालेल्या कागदपत्रांमध्ये हल्ल्याची वेळ, ठिकाणाचे कोऑर्डिनेट्स, सॅटेलाईट फोटो आणि ऑर्बिटल ट्रॅकिंग डिटेल्स यांचा समावेश आहे. यावरून असं दिसतंय की, मध्य पूर्वेतील तणावाच्या काळात इराणला टार्गेटवर नजर ठेवण्यासाठी या सॅटेलाईटची थेट मदत झाली.
अमेरिकेचे तळ आणि महत्त्वाची ठिकाणं निशाण्यावर
या सॅटेलाईटने अनेक महत्त्वाच्या ठिकाणांचे फोटो काढल्याचं समोर आलं आहे. यातील एक प्रमुख ठिकाण म्हणजे सौदी अरेबियातील प्रिन्स सुलतान एअर बेस. या सॅटेलाईटने १३, १४ आणि १५ मार्च रोजी या तळाचे फोटो काढले. १४ मार्च रोजी अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या तळावरील अमेरिकेच्या विमानांवर हल्ला झाल्याची पुष्टी केली होती. या हल्ल्यात अमेरिकेच्या हवाई दलाची पाच इंधन भरणारी विमानं खराब झाल्याचं सांगण्यात आलं. याशिवाय खालील ठिकाणांवरही नजर ठेवण्यात आली होती:
Related Articles
- जॉर्डनमधील मुवफ्फाक साल्ती एअर बेस
- बहरीनमधील अमेरिकेच्या पाचव्या नौदल तळाजवळील परिसर
- इराकमधील एरबिल विमानतळ
- कुवेतमधील कॅम्प ब्यूहरिंग आणि अली अल सालेम एअर बेस
- जिबौतीमधील कॅम्प लेमोनियर
- ओमानमधील दुक्म आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
या सॅटेलाईटने बंदरे आणि ऊर्जा प्रकल्पांसारख्या सामान्य पायाभूत सुविधांवरही नजर ठेवली होती. यामध्ये संयुक्त अरब अमिरातीमधील खोर फक्कन बंदर आणि किडफा पॉवर प्लांट, तसेच बहरीनमधील अल्बा ॲल्युमिनियम प्लांटचा समावेश होता.
चिनी ग्राऊंड स्टेशनची भूमिका
या करारानुसार, इराणला बीजिंगमधील 'एम्पोसॅट' (Emposat) नावाच्या कंपनीच्या सॅटेलाईट ग्राऊंड स्टेशनचा वापर करण्याची परवानगी मिळाली. ही स्टेशन्स सॅटेलाईट नियंत्रित करण्यासाठी आणि त्यातून मिळालेला डेटा प्रोसेस करण्यासाठी मदत करतात. एम्पोसॅटचं नेटवर्क आशिया, लॅटिन अमेरिका आणि इतर प्रदेशांमध्ये पसरलेलं आहे. या वापरामुळे इराणला सॅटेलाईटचे फोटो लवकर मिळवून लष्करी नियोजनासाठी वापरता आले असावेत.
तीव्र प्रतिक्रिया आणि आरोप फेटाळले
या रिपोर्टमुळे गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे, कारण चीनच्या आखाती देशांशी मोठे व्यापारी संबंध आहेत आणि चीन त्यांच्याकडून मोठ्या प्रमाणात तेल खरेदी करतो. व्हाईट हाऊसने इराण आणि चिनी कंपन्यांमधील या कथित संबंधांवर थेट भाष्य केलं नाही. मात्र, राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी इशारा दिला होता की, जर चीनने इराणला एअर डिफेन्ससारख्या लष्करी प्रणाली पुरवल्या, तर चीनला 'मोठ्या समस्यांना' सामोरं जावं लागेल. यावर, वॉशिंग्टनमधील चिनी दूतावासाने हे आरोप फेटाळून लावले आहेत. चीनविरोधातील अशा प्रकारच्या अफवा आणि खोट्या आरोपांना आमचा 'ठाम विरोध' आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे.
जर हा रिपोर्ट खरा ठरला, तर यातून हे स्पष्ट होतं की आधुनिक युद्धात आता स्पेस टेक्नॉलॉजीवर अवलंबून राहण्याचं प्रमाण वाढलं आहे. सॅटेलाईटमुळे रिअल-टाईम फोटो मिळतात, ज्यामुळे हल्ल्यांचं नियोजन करणं आणि ते प्रत्यक्षात आणणं सोपं होतं. इराणने चीनमध्ये तयार झालेला सॅटेलाईट वापरल्यामुळे या प्रदेशातील तणाव आणखी वाढू शकतो. अनेक आखाती देश अमेरिकेचे जवळचे मित्र आहेत आणि अशा घडामोडींमुळे त्यांच्या सुरक्षेची चिंता वाढू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, या घटनेमुळे हे दिसून येतं की, संघर्षांमध्ये ग्लोबल टेक्नॉलॉजी नेटवर्कचा वापर कसा केला जाऊ शकतो, जरी त्यात व्यावसायिक कंपन्यांचा समावेश असला तरी.
