कोकेडामा ही एक जपानी गार्डनिंग पद्धत आहे. यात झाडांची मुळं माती आणि शेवाळ्याच्या (moss) गोळ्यात गुंडाळली जातात. या टेक्निकमुळे कमी जागेत आणि कमी पाण्यातही झाडं छान वाढतात.
Japanese Plant Technique: घराची शोभा वाढवण्यासाठी आणि हवा शुद्ध ठेवण्यासाठी झाडं खूप महत्त्वाची असतात. आजकाल लोक फक्त बाल्कनी किंवा गच्चीवरच नाही, तर घरातही झाडं लावतात. यामुळे घरात सकारात्मक ऊर्जा येते आणि ऑक्सिजनही मिळतो. झाडं लावण्याची अशीच एक जपानी पद्धत सध्या खूप व्हायरल होतेय, तिचं नाव आहे 'कोकेडामा'. घरात झाडं लावण्यासाठी ही एक भारी आयडिया आहे. यासाठी ना कुंडीची गरज लागते, ना जास्त पाण्याची. शहरातल्या घरांसाठी तर कोकेडामा पद्धतीची झाडं एकदम बेस्ट आहेत. चला, तर मग या कोकेडामा टेक्निकबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.
कोकेडामा टेक्निक काय आहे?
कोकेडामा पद्धतीत झाडांना कुंडी किंवा वेगळ्या मातीची गरज नसते. ही एक जपानी पद्धत आहे, जी सध्या खूप लोकप्रिय होत आहे. यात झाडाची मुळं माती आणि मॉस म्हणजे शेवाळ्याच्या एका गोळ्यात गुंडाळली जातात. हा गोळा बराच वेळ ओलावा टिकवून ठेवतो. या टेक्निकमध्ये पाणी खूप कमी लागतं, तरीही झाडं एकदम ताजीतवानी राहतात. विशेषतः शहरात राहणाऱ्या लोकांसाठी ही पद्धत खूप फायद्याची आहे, कारण तिथे जागा कमी असते आणि रोज झाडांना पाणी देणंही जमत नाही. सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे, कोकेडामा पर्यावरणपूरक (eco-friendly) आहे. यासाठी प्लास्टिकच्या कुंड्या लागत नाहीत, त्यामुळे पाण्याची बचत होते आणि कमीत कमी साधनांमध्ये झाडं वाढतात.
कोकेडामा कसं काम करतं?
कोकेडामामध्ये झाडाची मुळं मातीच्या एका गोल गोळ्यात सुरक्षित ठेवली जातात. हा मातीचा गोळा मॉस (शेवाळ) किंवा नारळाच्या शेंडीने (कोकोपीट) गुंडाळला जातो, ज्यामुळे त्यात बराच वेळ ओलावा टिकून राहतो. गरजेनुसार हा पूर्ण गोळा पाण्यात बुडवून झाडाला पाणी दिलं जातं. यामुळे मुळं फक्त आवश्यक तेवढंच पाणी शोषून घेतात आणि अतिरिक्त पाणी वाया जात नाही.
घरी कोकेडामा कसं बनवायचं?
हे बनवण्यासाठी, सगळ्यात आधी नर्सरीतून एक छोटं इंडोअर प्लांट आणा. त्याच्या मुळांना लागलेली सगळी माती काढून टाका. आता, ३० टक्के कुंडीतील माती, ३० टक्के खत आणि २५ टक्के कोकोपीट घ्या. या सगळ्या गोष्टी एकत्र करून त्याचा एक गोळा बनवा. हा गोळा घट्ट बनवा, म्हणजे तो तुटणार नाही. आता या गोळ्याचे दोन भाग करा आणि त्याच्या मध्यभागी झाड ठेवा. त्यानंतर, त्याला पुन्हा गोळ्याचा आकार द्या. आता मॉस ग्रास (एक प्रकारचं शेवाळ) घ्या आणि ते २-३ तास पाण्यात भिजवून ठेवा. त्यानंतर, त्यातलं सगळं पाणी काढून टाका आणि ते मातीच्या गोळ्याभोवती व्यवस्थित गुंडाळा. मग, हा गोळा जाड धाग्याने किंवा पातळ दोरीने पूर्णपणे बांधून घ्या. तयार झालेला गोळा पाण्यात बुडवा. यानंतर तो अनेक दिवस ओलावा टिकवून ठेवेल. जेव्हा तुम्हाला वाटेल की झाडाचा गोळा सुकत आहे, तेव्हा त्यावर पाण्याचा स्प्रे मारा.
कोकेडामासाठी कोणती झाडं बेस्ट आहेत?
कोकेडामासाठी घरात वाढणारी झाडं (इंडोअर प्लांट्स) वापरावीत. तुम्ही यासाठी मनी प्लांट, फर्न, स्पायडर प्लांट, पीस लिली आणि एरिका पाम यांसारखी झाडं निवडू शकता. कोकेडामाच्या मदतीने तयार केलेली ही छोटी इंडोअर झाडं दिसायला खूप सुंदर दिसतात, ज्यामुळे घराची शोभा वाढते आणि घरातलं वातावरणही प्रसन्न राहतं.
