- Home
- Utility News
- Duplicate Branded Product : ब्रँडेडच्या नावाखाली डुप्लिकेट वस्तूंची विक्री, कशी ओळखायची फसवणूक?
Duplicate Branded Product : ब्रँडेडच्या नावाखाली डुप्लिकेट वस्तूंची विक्री, कशी ओळखायची फसवणूक?
ब्रँडेड शूज, महिलांच्या हँडबॅग्स, मेकअपचं सामान, खाण्यापिण्याच्या वस्तू आणि मोबाईल चार्जर... यांसारख्या अनेक वस्तूंमध्ये आजकाल डुप्लिकेट माल विकला जातोय. ओरिजिनल वस्तू कशी ओळखायची आणि फसवणूक झाल्यास तक्रार कुठे करायची? याची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या.
ओरिजिनल की डुप्लिकेट?
आपण आवडीने खरेदी केलेले ब्रँडेड शूज, महागडे परफ्यूम, मेकअपचं सामान किंवा मोबाईल चार्जर ओरिजिनल आहे की डुप्लिकेट, हे आपल्याला लगेच ओळखता येतं का?
दुकानात हुबेहूब दिसणारी वस्तू घरी आणल्यावर डुप्लिकेट निघते, तेव्हा काय करायचं? ओरिजिनल वस्तूचं नाव, लोगो आणि पॅकिंग वापरून ग्राहकांची फसवणूक केली जातेय. काही डुप्लिकेट वस्तू अगदी ओरिजिनलसारख्याच दिसतात. पण त्यांचा दर्जा आणि टिकाऊपणा यावर प्रश्नचिन्ह असतं.
स्वस्तात मिळतेय म्हणून फसवणूक करून घेऊ नका. आपण खरेदी केलेली वस्तू खरी आहे की नाही, हे ओळखण्याच्या काही सोप्या पद्धती आहेत.
फसवणूक झाल्यास तक्रार कुठे करायची? पैसे परत मिळतील का? ऑनलाईन खरेदीवरही तक्रार करता येते का? या महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेऊया.
कोणत्या वस्तूंमध्ये मिळतोय डुप्लिकेट माल?
ब्रँडेड कपडे, शूज आणि हँडबॅग्स
ब्रँडेड शूज: नाईक (Nike), आदिदास (Adidas), प्युमा (Puma) यांसारख्या कंपन्यांच्या नावाने विकल्या जाणाऱ्या डुप्लिकेट शूजपासून सावध राहा.
स्पोर्ट्स जर्सी: क्रिकेट आणि फुटबॉल खेळाडूंच्या नावाने मिळणाऱ्या जर्सी ओरिजिनल आहेत का, याची खात्री करा.
महिलांच्या हँडबॅग्स: गुच्ची (Gucci) सारख्या प्रसिद्ध ब्रँड्सच्या नावाने विकल्या जाणाऱ्या फेक हँडबॅग्स अगदी खऱ्या वाटू शकतात. त्यामुळे खरेदी करताना लक्ष द्या.
लक्झरी घड्याळे: रोलेक्स (Rolex), कॅसिओ (Casio) या कंपन्यांच्या नावाने विकल्या जाणाऱ्या बनावट घड्याळांपासूनही सावध राहा.
कसं ओळखायचं?
वस्तूची शिलाई, कंपनीचा लोगो, झिप, मटेरियलचा दर्जा, प्राईस टॅग आणि खरेदीचं बिल नक्की तपासा.
मेकअपच्या वस्तूंमध्येही भेसळ
मेकअपचं सामान आणि परफ्यूम्स
मेकअपचं सामान: MAC, Lakme, LOreal यांसारख्या प्रसिद्ध कंपन्यांच्या नावाने विकली जाणारी लिपस्टिक, फाउंडेशन, कॉम्पॅक्ट पावडर आणि मस्कारा खरेदी करताना काळजी घ्या.
परफ्यूम्स: प्रसिद्ध ब्रँड्सचे परफ्यूम आणि बॉडी स्प्रे घेताना बाटलीचा आकार, झाकणाचा दर्जा, लेबल आणि पॅकेजिंग तपासा.
प्रॉडक्टची माहिती: वस्तूची माहिती, उत्पादकाचे तपशील, बॅच नंबर आणि एक्सपायरी डेट नक्की पाहा. भारतात विकल्या जाणाऱ्या वस्तूंवर योग्य लेबल आहे का, हे तपासा.
डुप्लिकेट कॉस्मेटिक्सचा धोका: बनावट वस्तूंमध्ये वापरलेले घटक असुरक्षित असू शकतात. यामुळे त्वचेची जळजळ, ॲलर्जी आणि डोळ्यांना त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे नेहमी अधिकृत विक्रेत्यांकडूनच खरेदी करा.
स्वस्तात सुटे भाग खरेदी करताय?
वाहनांचे सुटे भाग (Automobile Spare Parts)
इंजिन सुरळीत चालण्यासाठी लागणारे इंजिन ऑईल, वाहनाचा वेग नियंत्रित करणारे ब्रेक पॅड्स आणि इंजिन ऑईलमधील कचरा गाळणारे ऑईल फिल्टर्स जर डुप्लिकेट असतील, तर वाहनाचं नुकसान होऊ शकतं. यामुळे सुरक्षेचाही धोका निर्माण होतो. त्यामुळे नेहमी अधिकृत डीलर किंवा विश्वासार्ह सर्व्हिस सेंटरमधूनच खरेदी करा.
ओरिजिनल सुटे भाग कसे ओळखायचे?
वस्तूचं पॅकेजिंग, ब्रँड लोगो, पार्ट नंबर आणि प्रॉडक्टची माहिती तपासा. कंपनीने दिलेला क्यूआर कोड (QR Code) स्कॅन करून वस्तूची सत्यता पडताळून पाहा.
कुठे खरेदी करणं सुरक्षित आहे?
अधिकृत डीलर्स, विश्वासार्ह सर्व्हिस सेंटर्स किंवा कंपनीच्या अधिकृत विक्रेत्यांकडूनच सुटे भाग खरेदी करा.
निकृष्ट दर्जाची इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे
मोबाईल चार्जर्स, केबल्स आणि पॉवरबँक्स
मोबाईल चार्जर्स: ॲपल (Apple), सॅमसंग (Samsung) यांसारख्या कंपन्यांच्या नावाने विकले जाणारे डुप्लिकेट चार्जर्स खरेदी करताना काळजी घ्या. निकृष्ट चार्जर्समुळे ओव्हरहीटिंग आणि शॉक लागण्याचा धोका असतो.
चार्जिंग केबल्स: यूएसबी केबल्स आणि टाईप-सी केबल्स घेताना त्यांचा दर्जा, कनेक्टर आणि प्रॉडक्टची माहिती तपासा. निकृष्ट केबल्समुळे चार्जिंगचा वेग कमी होतो.
पॉवरबँक्स: जास्त क्षमतेचा दावा करणाऱ्या पॉवरबँक्स खरेदी करताना त्यांची बॅटरी क्षमता, सेफ्टी फीचर्स आणि उत्पादकाची माहिती नक्की पाहा.
इयरबड्स आणि बॅटरी: प्रसिद्ध ब्रँड्सच्या नावाने विकले जाणारे डुप्लिकेट इयरबड्स आणि रिप्लेसमेंट बॅटरी घेतानाही सावधगिरी बाळगा. पॅकेजिंग, ब्रँड लोगो आणि सिरीयल नंबर तपासा.
निकृष्ट दर्जाच्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांमुळे ओव्हरहीटिंग, शॉर्ट सर्किट आणि आग लागण्याचा धोका असतो.
कुटुंबाच्या आरोग्याची काळजी घ्या
कुकिंग ऑईल, तूप, चहा आणि कॉफी
कुकिंग ऑईल: सूर्यफूल तेल, शेंगदाणा तेल आणि खोबरेल तेल खरेदी करताना भेसळीबाबत सावध राहा. तेलाचं पॅकेजिंग, सील आणि प्रॉडक्टची माहिती तपासा.
तूप: ओरिजिनल तूप समजून घेतलेल्या वस्तूत इतर चरबी मिसळलेली असू शकते. त्यामुळे तुपाचं लेबल, घटकांची यादी आणि उत्पादकाची माहिती नक्की पाहा.
चहा पावडर: रंग जास्त आहे किंवा किंमत कमी आहे, यावरून दर्जा ठरवू नका. विश्वासार्ह कंपन्यांची उत्पादने निवडा आणि पॅकेटवरील मॅन्युफॅक्चरिंग व एक्सपायरी डेट तपासा.
कॉफी पावडर: कॉफी पावडरमध्ये चिकोरी (Chicory) मिसळली आहे का आणि किती प्रमाणात आहे, हे लेबलवर पाहा.
खरेदी करताना पॅकेटचं सील, FSSAI लायसन्स नंबर, मॅन्युफॅक्चरिंग आणि एक्सपायरी डेट तपासल्याशिवाय वस्तू घेऊ नका. बनावट किंवा भेसळयुक्त खाद्यपदार्थांमुळे आरोग्याला गंभीर धोका निर्माण होऊ शकतो!
स्वस्त वस्तू घेण्यापेक्षा अन्नाचा दर्जा आणि सुरक्षा जास्त महत्त्वाची आहे. स्वयंपाकघरातील वस्तू घेताना लेबल तपासण्यासाठी थोडा वेळ नक्की द्या.
ओरिजिनल की डुप्लिकेट? कसं ओळखायचं?
आपण घेतलेली वस्तू ओरिजिनल आहे की डुप्लिकेट? कसं ओळखायचं?
किंमत खूपच कमी आहे का?
एखादी वस्तू नेहमीच्या किमतीपेक्षा खूपच स्वस्तात मिळत असेल, तर त्याचं कारण नक्की विचारा.
क्यूआर कोड आणि सिरीयल नंबर तपासा
वस्तूवर क्यूआर कोड किंवा सिरीयल नंबर असेल, तर तो ब्रँडच्या अधिकृत वेबसाईट किंवा ॲपवर तपासून पाहा.
पॅकिंग आणि लेबल पाहा
ब्रँडच्या नावात स्पेलिंग मिस्टेक, अस्पष्ट लोगो, निकृष्ट पॅकिंग किंवा चुकीची माहिती आहे का, याकडे लक्ष द्या.
बिल घेणं महत्त्वाचं आहे
वस्तूचं नाव, किंमत आणि विक्रेत्याची माहिती असलेलं बिल नक्की घ्या. ऑनलाईन खरेदी केल्यास ऑर्डरची माहिती, पेमेंटची पावती आणि विक्रेत्याचं नाव जपून ठेवा. तक्रार करताना याचा उपयोग होतो.
डुप्लिकेट वस्तू खरेदी केल्यास काय करावं?
डुप्लिकेट वस्तू खरेदी केल्यास काय करावं?
वस्तू सुरक्षित ठेवा: पॅकिंग, लेबल आणि सिरीयल नंबर फेकून देऊ नका.
फोटो काढा: वस्तूचा लोगो, पॅकिंग, त्यातील दोष आणि जाहिरातीत दिलेली माहिती यांचे फोटो काढून ठेवा.
बिल आणि पेमेंटची माहिती जपून ठेवा:
ऑनलाईन ऑर्डर आयडी, पेमेंटची पावती आणि विक्रेत्यासोबत झालेलं बोलणं सेव्ह करून ठेवा.
विक्रेत्याला लेखी कळवा:
वस्तू डुप्लिकेट आहे किंवा जाहिरातीत सांगितल्याप्रमाणे नाही, अशी शंका व्यक्त करा. पैसे परत मागा किंवा वस्तू बदलून देण्याची मागणी करा.
पुरावा मिळेपर्यंत वापरणं टाळा:
विशेषतः डुप्लिकेट कॉस्मेटिक्स, खाद्यपदार्थ, चार्जर्स आणि वाहनांचे सुटे भाग अजिबात वापरू नका.
तक्रार कुठे करायची?
डुप्लिकेट वस्तूंबाबत तक्रार कुठे करायची?
१. राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइन (NCH)
हेल्पलाइन नंबर: १९१५
वस्तू डुप्लिकेट असणे, विक्रेत्याने पैसे परत न देणे, चुकीची जाहिरात किंवा ऑनलाईन ऑर्डरच्या तक्रारींसाठी तुम्ही सर्वात आधी इथे संपर्क करू शकता.
वेबसाईट: consumerhelpline.gov.in
व्हॉट्सॲप / SMS: 88000 1915
ईमेल: nch-ca@gov.in
वेळ: सकाळी ८ ते रात्री ८ वाजेपर्यंत.
२. ग्राहक आयोग - e-Jagriti
विक्रेत्याने किंवा कंपनीने प्रश्न सोडवला नाही, तर तुम्ही ग्राहक आयोगाकडे दाद मागू शकता. प्रकरणाच्या स्वरूपानुसार तुम्ही पैसे परत मिळवण्यासाठी किंवा नुकसानभरपाईसाठी दावा करू शकता.
वेबसाईट: e-jagriti.gov.in
३. अन्न भेसळ - FSSAI
कुकिंग ऑईल, तूप, चहा, कॉफी किंवा इतर खाद्यपदार्थांमध्ये भेसळ असल्याची शंका असल्यास तुम्ही अन्न सुरक्षा विभागाकडे तक्रार करू शकता.
हेल्पलाइन नंबर: 1800 11 2100
४. पोलीस तक्रार
जाणीवपूर्वक डुप्लिकेट वस्तू ओरिजिनल म्हणून विकल्यास किंवा फसवणूक केल्यास पुराव्यांसह स्थानिक पोलिसांत तक्रार दाखल करा. ऑनलाईन फसवणूक झाल्यास राष्ट्रीय सायबर क्राईम पोर्टलवरही तक्रार करता येते.
ऑनलाईन खरेदी केलेली वस्तू डुप्लिकेट निघाल्यास?
आजकाल अनेक जण वेबसाईट, शॉपिंग ॲप्स आणि सोशल मीडियावरील जाहिराती पाहून वस्तू खरेदी करतात. तिथे घेतलेली वस्तू डुप्लिकेट निघाल्यास तुम्ही नक्की तक्रार करू शकता.
१. सर्वात आधी त्या शॉपिंग प्लॅटफॉर्मवरील Return / Refund / Report a problem या सुविधेचा वापर करा.
२. वस्तू ओरिजिनल असल्याचा दावा करूनही ती डुप्लिकेट वाटत असेल, तर पुराव्यांसह तक्रार नोंदवा.
३. प्लॅटफॉर्म किंवा विक्रेत्याने कारवाई न केल्यास, राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइनच्या १९१५ या नंबरवर संपर्क साधा.
४. तरीही तोडगा न निघाल्यास, योग्य नुकसानभरपाईसाठी ग्राहक आयोगाकडे तक्रार करण्याचा विचार करा.
डुप्लिकेट वस्तू टाळण्याचे ७ सोपे उपाय
- नेहमी विश्वासार्ह दुकाने किंवा अधिकृत विक्रेत्यांकडूनच खरेदी करा.
- वस्तूची किंमत नेहमीपेक्षा खूपच कमी असेल, तर त्याचं कारण नक्की विचारा.
- बिल घेतल्याशिवाय कोणतीही वस्तू खरेदी करणं टाळा.
- वस्तूचं पॅकिंग, लोगो, मॉडेल नंबर आणि प्रॉडक्टची माहिती काळजीपूर्वक तपासा.
- फक्त क्यूआर कोडवर अवलंबून न राहता, अधिकृत वेबसाईटवर वस्तूची सत्यता पडताळून पाहा.
- ऑनलाईन खरेदी करताना विक्रेत्याचे रिव्ह्यू आणि रिटर्न पॉलिसी नक्की वाचा.
- वस्तू डुप्लिकेट असल्याची शंका आल्यास ती वापरू नका. पुरावे गोळा करा आणि लगेच तक्रार दाखल करा.
निष्कर्ष
आपण आवडीने खरेदी केलेली वस्तू जर डुप्लिकेट निघाली, तर फक्त पैशांचं नुकसान होत नाही, तर काही वेळा आरोग्य आणि सुरक्षेलाही धोका निर्माण होतो. विशेषतः लहान मुलांच्या वस्तू, कॉस्मेटिक्स, खाद्यपदार्थ, इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे आणि वाहनांचे सुटे भाग खरेदी करताना जास्त काळजी घेणं गरजेचं आहे.
वस्तू डुप्लिकेट असल्याची शंका आल्यास पुरावे गोळा करा आणि विक्रेत्याकडे तक्रार करा. तोडगा न निघाल्यास १९१५ या राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइनवर संपर्क साधा.
ग्राहक म्हणून आपले हक्क जाणून घेणं, हीच फसवणुकीपासून वाचण्याची पहिली पायरी आहे.
