Tubeless Tyres : ट्युबलेस टायर कसे काम करतात? ते कधीच पंक्चर होत नाहीत का?
आजकाल कार आणि बाईकमध्ये ट्युबलेस टायरचा वापर खूप वाढला आहे. साध्या टायरच्या तुलनेत याचे अनेक फायदे आहेत. पण हे ट्युबलेस टायर नक्की कसे काम करतात? ते खरंच कधी पंक्चर होत नाहीत का?
ट्युबलेस टायर म्हणजे नक्की काय?
साध्या टायरमध्ये आत एक वेगळी रबरी ट्युब असते. या ट्युबमध्ये हवा भरून टायरला आकार दिला जातो. पण ट्युबलेस टायरमध्ये अशी कोणतीही वेगळी ट्युब नसते. या टायरच्या आतल्या बाजूला एक खास थर असतो, जो हवा बाहेर जाऊ देत नाही. जेव्हा हा टायर चाकाच्या रिमवर बसवला जातो, तेव्हा टायरच्या कडा आणि रिम एकमेकांमध्ये घट्ट बसतात. हवा भरण्याचा व्हॉल्व्ह थेट रिमलाच जोडलेला असतो. यामुळे हवा आतच राहते. पण ट्युबलेस टायर कधीच पंक्चर होत नाहीत, असा गैरसमज बाळगू नका. फक्त त्यांची रचना अशी असते की, पंक्चर झाल्यावर हवा एकदम बाहेर न पडता हळूहळू बाहेर जाते. काही टायर्समध्ये एक खास लिक्विड (सीलेंट) वापरतात, जे छोटे छिद्र आपोआप बंद करते.
ट्युबलेस टायर कसे काम करतात?
ट्युबलेस टायरची डिझाईन हवा आतच रोखून धरण्यासाठी केलेली असते. टायर रिमवर बसवल्यावर त्याच्या कडा रिमला अगदी घट्ट चिकटतात. यामुळे हवा अजिबात लीक होत नाही. काही ट्युबलेस टायर्समध्ये पंक्चरचा त्रास कमी करण्यासाठी 'सीलेंट' नावाचे खास लिक्विड वापरतात. हे लिक्विड टायरमध्ये आधीच भरलेले असते किंवा व्हॉल्व्हमधून आत सोडले जाते. टायरला एखादे छोटे छिद्र पडल्यास, हे लिक्विड तिथे जाऊन ते छिद्र बंद करते. पण लक्षात ठेवा, प्रत्येक ट्युबलेस टायरमध्ये सीलेंट नसते. आणि जरी असले, तरी मोठे छिद्र किंवा टायर फाटल्यास ते काम करत नाही. ट्युबलेस टायरचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे, पंक्चर झाल्यावर हवा एकदम बाहेर पडत नाही. त्यामुळे गाडी सुरक्षित ठिकाणी थांबवण्यासाठी ड्रायव्हरला पुरेसा वेळ मिळतो.
ट्युबलेस टायर पंक्चर का होतात?
ट्युबलेस टायरसुद्धा रबराचेच बनलेले असतात. त्यामुळे टोकदार वस्तू लागल्यास त्यांनाही छिद्र पडते. रस्त्यावर पडलेले खिळे, लोखंडाचे तुकडे किंवा काचेचे तुकडे टायरमध्ये घुसणे, हे पंक्चर होण्याचे मुख्य कारण आहे. याशिवाय, खड्ड्यांतून गाडी वेगात चालवणे किंवा खराब रस्त्यांवरून जाणे यामुळेही टायर खराब होऊ शकतो. टायरमध्ये हवा कमी असणे किंवा टायर जास्त झिजणे यामुळेही पंक्चर होण्याची शक्यता वाढते.
पण साध्या टायरच्या तुलनेत, ट्युबलेस टायर पंक्चर झाल्यावर हवा लगेच बाहेर पडत नाही. छिद्र छोटे असेल तर हवा खूप हळू बाहेर जाते. काही वेळा सीलेंट ते छिद्र बंद करते. यामुळे गाडी लगेच न थांबवता थोड्या अंतरापर्यंत चालवता येते. पण याचा अर्थ असा नाही की, पंक्चर झालेल्या टायरवर तुम्ही खूप दूरपर्यंत प्रवास करू शकता. हवा कमी झाल्यावरही गाडी चालवत राहिल्यास टायर पूर्णपणे खराब होऊ शकतो आणि गाडीवरील नियंत्रण सुटू शकते. त्यामुळे पंक्चर झाल्याचे समजताच गाडी सुरक्षित ठिकाणी थांबवून टायर तपासून घ्यावा.
ट्युबलेस टायरमध्ये ट्युब टाकता येते का?
तांत्रिकदृष्ट्या ट्युबलेस टायरमध्ये ट्युब टाकणे शक्य आहे. पण हा निर्णय टायर आणि रिमची स्थिती, तसेच गाडी बनवणाऱ्या कंपनीच्या सूचनांवर अवलंबून असतो. असे केल्याने काही समस्या निर्माण होऊ शकतात. ट्युब नीट न बसल्यास हवा वेगाने बाहेर पडण्याचा धोका असतो, ज्यामुळे गाडीवरील नियंत्रण सुटू शकते. ट्युबलेस टायरचा आतला भाग साध्या टायरसारखा गुळगुळीत नसतो. त्यामुळे ट्युब घासली जाऊन ती खराब होऊ शकते. टायर आणि ट्युबमध्ये घर्षण वाढल्यास जास्त उष्णता निर्माण होते, ज्यामुळे टायर किंवा ट्युब फाटण्याचा धोका वाढतो. ट्युब टाकल्याने टायरच्या परफॉर्मन्सवरही परिणाम होतो. त्यामुळे शक्यतो पंक्चर झाल्यावर योग्य पद्धतीनेच रिपेअरिंग करून घ्यावे. जर टायर रिपेअर करणे शक्य नसेल, तर नवीन टायर टाकणेच कधीही चांगले.
ट्युबलेस टायर पंक्चर होण्यापासून कसे वाचवावे?
ट्युबलेस टायर पंक्चर होण्यापासून पूर्णपणे थांबवणे शक्य नसले, तरी काही काळजी घेतल्यास हा धोका नक्कीच कमी करता येतो. टायरमध्ये हवा नेहमी कंपनीने सांगितलेल्या प्रमाणानुसारच ठेवावी. हवा खूप कमी किंवा खूप जास्त नसावी. नियमितपणे टायरचे प्रेशर चेक करत राहावे. टायरवर काही भेगा, कट किंवा खिळे अडकले आहेत का, हे वेळोवेळी तपासावे. टायर जास्त झिजला असेल तर तो लगेच बदलावा.
रस्त्यावरील खड्डे, दगड, काचा आणि खिळे यांपासून गाडी शक्यतो वाचवावी. खड्ड्यांमध्ये गाडी वेगात घालू नये. टायरमधील हवा कमी होत असल्याचे जाणवल्यास किंवा गाडी एका बाजूला ओढत असल्यास लगेच टायर तपासावा. पंक्चर झालेल्या टायरवर जास्त प्रवास करू नये. गाडीत नेहमी एक स्पेयर टायर, जॅक आणि आवश्यक साधने ठेवावीत. ज्या गाड्यांमध्ये स्पेयर टायर नसतो, तिथे कंपनीने दिलेले पंक्चर रिपेअर किट सोबत ठेवावे.
