पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आयआयटी खरगपूरमध्ये वयाच्या तिसऱ्या वर्षापासून विद्यार्थ्यांची आवड ओळखण्यासाठी डेटा-आधारित प्रणाली विकसित करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. पारंपारिक चारित्र्य प्रमाणपत्राऐवजी करिअर मार्गदर्शन साधने वापरून मुलांची क्षमता ओळखून आत्मनिर्भर भारताला हातभार लावण्याचे आवाहन त्यांनी केले.
आयआयटी खरगपूरच्या विद्यार्थ्यांसमोर पंतप्रधान मोदींचा कल चाचणी प्रणालीचा प्रस्ताव
खरगपूर (पश्चिम बंगाल) [एएनआय], २१ नोव्हेंबर: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शनिवारी आयआयटी खरगपूरमध्ये विद्यार्थ्यांना संबोधित करताना मुलांच्या वयाच्या तिसऱ्या वर्षापासून त्यांच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी डेटा आणि विश्लेषणावर आधारित प्रणाली विकसित करण्याचा प्रस्ताव मांडला. भविष्यातील करिअरची दिशा ठरवण्यासाठी अशा प्रकारच्या कल चाचणी प्रमाणपत्राचा (aptitude certificate) फायदा होईल, असे त्यांनी सांगितले.
पालक, शिक्षक आणि मुलांच्या मित्रमंडळींनी या सिस्टीममध्ये सतत माहिती भरल्यास मुले दहावी किंवा बारावीत जाईपर्यंत त्यांच्या क्षमतेचे सविस्तर मूल्यांकन होऊ शकेल, असा सल्ला पंतप्रधानांनी दिला. सध्याच्या शिक्षण पद्धतीतील त्रुटींवर बोट ठेवत पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, शाळा सोडताना विद्यार्थ्यांना चारित्र्य प्रमाणपत्र दिले जाते, परंतु तुरुंगातील कैद्यांच्या नावेही असे प्रमाणपत्र असते.
मोदी काय म्हणाले?
"आपल्या देशात शाळा सोडताना चारित्र्य प्रमाणपत्र मिळते. बरोबर? आपल्या सर्वांकडे ते आहे. आणि तुरुंगात असलेल्यांकडेही ते असते. याचा अर्थ या प्रणालीमध्ये काहीतरी त्रुटी आहे. म्हणूनच, आपण अशी डेटा आणि ॲनालिटिक्स सिस्टीम विकसित करू शकतो का, ज्यामध्ये मूल तीन वर्षांचे झाल्यावर त्याच्या प्रत्येक हालचालींची नोंद ठेवता येईल? काही मुले लहानपणापासूनच घड्याळ दिसले की ते उघडून पाहतात की आत काय आहे. याचा अर्थ तो आयआयटीत जाण्यासाठीच बनला आहे."
प्रस्तावित कल प्रमाणपत्र कसे काम करू शकेल, हे सांगताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, पालक, शिक्षक आणि मुलांचे मित्र सतत माहिती देऊ शकतात, ज्याचे विश्लेषण करून मुलांच्या आवडी आणि क्षमतेबद्दल सविस्तर माहिती मिळू शकेल. "तर, हे नैसर्गिकरित्या घडते. चारित्र्य प्रमाणपत्राऐवजी आपण कल प्रमाणपत्र (aptitude certificate) विकसित केले—अशी प्रणाली जिथे पालक सतत डेटा भरतात, शिक्षक सतत डेटा भरतात आणि त्यांचे मित्रमंडळ डेटा भरते—तर मुले १०वी किंवा १२वीला पोहोचतील तोपर्यंत त्यांच्या सर्व हालचालींचे इतके अचूक विश्लेषण करता येईल की पालकांना करिअर समुपदेशकांना १५,००० ते २०,००० रुपये देऊन 'माझे मूल कोणत्या क्षेत्रात चांगली प्रगती करेल?' हे विचारावे लागणार नाही. पालकांना माहीत नसते, म्हणून त्यांना दुसऱ्याला विचारावे लागते. पण तुम्ही अशी प्रणाली विकसित करू शकता का? यावर विचार करा," असे पंतप्रधान म्हणाले.
विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना एका विद्यार्थिनीने तिची टीम डेटा सेंटर्स आणि मॅन्युफॅक्चरिंगसारख्या क्षेत्रांमध्ये भौतिक पायाभूत सुविधा सुधारण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) च्या वापरावर कसे काम करत आहे, हे स्पष्ट केले. विद्यार्थिनीच्या सादरीकरणाला उत्तर देताना, पंतप्रधान मोदींनी प्रत्येक बॅचच्या विद्यार्थ्यांना भारत सध्या आयात करत असलेल्या १०० उत्पादनांची ओळख पटवून ती देशातच विकसित आणि उत्पादित करण्याच्या दिशेने काम करण्याचे आवाहन केले.
"तुमच्या प्रत्येक बॅचने भारत सध्या आयात करत असलेल्या १०० वस्तू ओळखण्याचा संकल्प केला पाहिजे. आपण त्यांच्यासाठी येथे उपाय विकसित करू, त्यांचे स्थानिक स्तरावर उत्पादन करू आणि भारताला यापुढे आयात करण्याची गरज तर भासणारच नाही, उलट भारत त्यांची निर्यात करण्यास सुरुवात करेल. जर आपल्याला आत्मनिर्भर भारत (Aatmanirbhar Bharat) बनवायचा असेल, तर आपल्याला येथूनच सुरुवात करावी लागेल. कारण जेव्हा विकसित भारत (Viksit Bharat) तयार होईल, तेव्हा त्याचा सर्वात मोठा फायदा कोणाला होईल? तुम्ही त्याचे सर्वात मोठे लाभार्थी असाल. तुम्हाला असे वाटत नाही का की तुम्हीच हा विकसित भारत बनवला पाहिजे? आणि यासाठी, आपण टप्प्याटप्प्याने कसे पुढे जायचे?" पंतप्रधान पुढे म्हणाले.
दरम्यान, आयआयटी खरगपूरचे संचालक सुमन चक्रवर्ती म्हणाले की, पंतप्रधानांचे स्वागत करण्याची आणि विकसित भारत २०४७ च्या दिशेने देशाच्या विकासासाठी त्यांचा दृष्टिकोन ऐकण्याची संधी मिळणे हा संस्थेचा सन्मान आहे. ते म्हणाले की, पंतप्रधान मोदींनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला आणि संस्थेचे ज्ञान, नवकल्पना, उद्योजकता आणि तंत्रज्ञान परिसंस्थेचा फायदा घेत राष्ट्र उभारणीत योगदान देण्यासाठी त्यांना प्रोत्साहन दिले.
चक्रवर्ती म्हणाले, "आयआयटी खरगपूरसाठी हा अत्यंत अभिमानाचा क्षण आहे की आम्ही केवळ पंतप्रधानांचे यजमानपद भूषवू शकलो नाही, तर विकसित भारत २०४७ साठी आपण एकत्र कसे काम करू शकतो, याचा त्यांचा दृष्टिकोन आम्हाला मिळाला. त्यांनी आमच्या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला, त्यांना दिशा दाखवली आणि आयआयटी खरगपूरने गेल्या ७५ वर्षांत स्थापित केलेल्या उत्तम ज्ञान, नवकल्पना, उद्योजकता आणि तंत्रज्ञान परिसंस्थेचा वापर करून ते राष्ट्रनिर्मितीच्या दिशेने कसे काम करू शकतात, याचे आव्हान दिले... त्यांनी अनेक तंत्रज्ञान विकास उपक्रमांशी संवाद साधला, ज्यामध्ये आमचे प्रतिष्ठित माजी विद्यार्थी पवन चंदना यांचा रॉकेटचा उपक्रम, त्यांच्या स्वतःच्या स्टार्ट-अप स्कायराटने (Skyroot) केलेले खाजगी रॉकेट लाँचिंग यांचा समावेश आहे. थोडक्यात सांगायचे तर, पहिल्या सत्रातील कार्यक्रमाचा संपूर्ण टप्पा ग्रासरूटपासून ते स्कायराटकडे जाणारा होता..."
पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्र्यांचे सल्लागार सुब्रत गुप्ता यांनीही पंतप्रधानांच्या भाषणाचे वर्णन प्रेरणादायी करत सांगितले की, त्यात गेल्या ७५ वर्षांत देशाच्या तंत्रज्ञान विकासातील आयआयटी खरगपूरचे योगदान आणि भारताचे भविष्य घडवण्यात संस्थेची भूमिका अधोरेखित केली. गुप्ता म्हणाले, "पंतप्रधानांनी गेल्या ७५ वर्षांतील आयआयटी खरगपूरचे योगदान, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील विकास, आता काय करायचे आहे आणि भविष्यात काय केले जाऊ शकते, याबाबत एक दृष्टिकोन सर्वांसमोर मांडला. त्यामुळे, हे खूप प्रेरणादायी भाषण होते आणि आयआयटी खरगपूरशी निगडीत शिक्षक, प्राध्यापक तसेच विद्यार्थी अशा सर्वांना देशाच्या विकासात आयआयटी कोणती भूमिका बजावू शकते हे पूर्णपणे समजले आहे."
पश्चिम बंगाल सरकार आणि आयआयटी खरगपूर यांच्यातील सहकार्यावर प्रकाश टाकताना गुप्ता म्हणाले की, राज्य सरकारचे विविध विभाग कोलकातातील उड्डाणपुलांच्या आरोग्य तपासणीसह विविध प्रकल्पांसाठी संस्थेकडून तांत्रिक मदत घेत आहेत. ते म्हणाले, "राज्य सरकारचे विविध विभाग तांत्रिक मदतीसाठी आयआयटी खरगपूरच्या विविध विभागांशी संलग्न आहेत. उदाहरणार्थ, मी तुम्हाला कोलकाताच्या उड्डाणपुलांचे उदाहरण दिले. कोलकाताच्या उड्डाणपुलांच्या आरोग्य ऑडिटसाठी आम्ही आयआयटी खरगपूरची मदत घेतली होती... अशाप्रकारे आमच्या अनेक विभागांमध्ये हा सहयोग आहे आणि भविष्यात तो आणखी वाढेल." (एएनआय)
















