पश्चिम बंगालमध्ये तब्बल ८ दशकांच्या मोठ्या प्रतिक्षेनंतर हिंदुत्ववादी राजकारणाने सत्तेत पुनरागमन केलं आहे. १९४१ नंतर पहिल्यांदाच राज्यात या विचारधारेचं सरकार बनत आहे. या विजयासोबतच भाजपचं बंगाल, बिहार आणि ओडिशामध्ये एकाच विचारधारेचं सरकार आणण्याचं 'मिशन ईस्ट' देखील पूर्ण झालं आहे.
PM Modi-Amit Shah Mission East: पश्चिम बंगालच्या राजकारणात आज ते घडलं, ज्याची कुणी कल्पनाही केली नसेल. तब्बल ८ दशकांच्या मोठ्या प्रतिक्षेनंतर बंगालमध्ये हिंदुत्ववादी राजकारणाने सत्तेचं शिखर गाठलं आहे. दुपारपर्यंतच्या निकालांनी स्पष्ट केलं की, भाजप १९३ जागांसह स्पष्ट बहुमताचं सरकार स्थापन करत आहे, तर ममता बॅनर्जींच्या टीएमसीला केवळ ९० जागांवर समाधान मानावं लागत आहे. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, भाजपची मतं फक्त ७% वाढली, पण जागांच्या बाबतीत त्यांनी थेट ११७ जागांची मोठी उडी घेतली. ममता बॅनर्जींचा तो 'अभेद्य' किल्लाही ढासळला, जिथे त्या गेल्या १५ वर्षांपासून राज्य करत होत्या. पण हा सगळा 'खेला' झाला कसा? चला, समजून घेऊया भाजपच्या विजयाची ५ मोठी कारणं, मोदी-शहांच्या 'मिशन ईस्ट'चा अर्थ आणि त्याचे राजकीय परिणाम...
बंगालमध्ये भाजपच्या विजयाची ५ सर्वात मोठी कारणं
१. 'माछ-भात' आणि 'मां काली'चा डाव
भाजपने बंगालच्या संस्कृतीलाच आपलं शस्त्र बनवलं. जेव्हा ममता बॅनर्जी म्हणाल्या की, भाजप आल्यास मासे-भात खाणं बंद होईल, तेव्हा भाजप नेत्यांनी स्वतः मासे खाऊन उत्तर दिलं की, त्यांचं हिंदुत्व बंगालच्या ताटाच्या विरोधात नाही. सोबतच, टीएमसीच्या 'काबा-मदिना' वक्तव्यांसमोर भाजपने 'जय मां काली'चा नारा दिला, ज्यामुळे हिंदू मतदार मोठ्या प्रमाणात भाजपच्या बाजूने आले.
Related Articles
२. महिलांसाठी ₹३००० चा मास्टरस्ट्रोक
महिला मतदार हा ममता बॅनर्जींचा सर्वात मोठा आधार होता. भाजपने तोच तोडण्यासाठी 'लक्ष्मी भांडार' योजनेला उत्तर म्हणून दरमहा ₹३००० देण्याचं आश्वासन दिलं. त्याचबरोबर, संदेशखाली आणि आरजी कर सारख्या घटनांमधील पीडित महिलांच्या कुटुंबीयांना तिकीट देऊन भाजपने सुरक्षेच्या मुद्द्यावरून दीदींच्या महिला व्होट बँकेला मोठा धक्का दिला.
३. मतदार यादीची 'शुद्धीकरण' मोहीम
निवडणुकीच्या काही काळ आधी SIR द्वारे मतदार यादीतून सुमारे ९१ लाख नावं वगळण्यात आली. यामध्ये मोठ्या संख्येने अशी नावं होती, ज्यांना भाजप 'बेकायदेशीर घुसखोर' म्हणत होती. जाणकारांच्या मते, या एका निर्णयामुळे टीएमसीच्या अनेक मजबूत गडांवरची समीकरणं पूर्णपणे बदलली.
४. आक्रमक पण 'संयमी' प्रचार
मागच्या वेळी 'दीदी-ओ-दीदी' सारख्या घोषणांमुळे ममतांना सहानुभूती मिळाली होती. त्यामुळे यावेळी भाजपने त्यांच्यावर वैयक्तिक हल्ले करणं टाळलं. त्याऐवजी सिंडिकेट राज, बेरोजगारी आणि सुरक्षेला मुद्दा बनवलं. योगी आदित्यनाथ आणि हेमंत बिस्वा सरमांसारख्या नेत्यांनी कायदा-सुव्यवस्थेवरून टीएमसीला चांगलंच घेरलं.
५. अमित शहांचं मायक्रो-मॅनेजमेंट आणि पन्ना प्रमुख
अमित शहांनी स्वतः १५ दिवस बंगालमध्ये तळ ठोकला आणि रात्री ३-३ वाजेपर्यंत बैठका घेतल्या. त्यांनी 'पन्ना प्रमुख' सिस्टीम लागू केली, ज्यात एका कार्यकर्त्याला फक्त ३०-६० मतदारांना বুथपर्यंत आणण्याची जबाबदारी दिली होती. याच बूथ लेव्हल मॅनेजमेंटने हरलेली बाजी जिंकून दाखवली.
मोदी-शहांचं 'मिशन ईस्ट' पूर्ण, विजयाचे नेमके अर्थ काय?
८३ वर्षांनंतर बंगालमध्ये हिंदुत्ववादी विचारधारेचं पुनरागमन
बंगालमध्ये १९४१ नंतर पहिल्यांदाच हिंदुत्ववादी विचारधारेचं राजकारण सत्तेत परतलं आहे. एक बदललेलं चित्र दिसतंय. दीर्घकाळ काँग्रेस, डावे आणि नंतर टीएमसीच्या प्रभावाखाली असलेल्या बंगालमध्ये आता 'जय मां काली' आणि सांस्कृतिक राष्ट्रवादाचं नवं पर्व सुरू होण्याची चिन्हं आहेत.
मोदी-शहांचं 'मिशन ईस्ट' पूर्ण
पंतप्रधान मोदी आणि अमित शहांनी 'मिशन ईस्ट' अंतर्गत बिहार (अंग), बंगाल (बंग) आणि ओडिशा (कलिंग) जिंकण्याचं जे लक्ष्य ठेवलं होतं, ते आता पूर्ण झालं आहे. १९७० च्या दशकानंतर ही पहिलीच वेळ आहे, जेव्हा या तिन्ही मोठ्या राज्यांमध्ये एकाच राजकीय विचारधारेची सरकारं असतील. यामुळे केंद्र आणि राज्यांमध्ये समन्वयाची नवी चौकट तयार होईल.
विरोधकांचा सर्वात मजबूत किल्ला ढासळला
ममता बॅनर्जींना विरोधकांमधील सर्वात धाडसी आणि 'स्ट्रीट फायटर' नेत्या मानलं जात होतं. त्यांच्या पराभवामुळे राष्ट्रीय पातळीवर विरोधी आघाडीचं मनोबल खच्ची होईल. विरोधी गटात राहुल गांधींनंतर ममता बॅनर्जींनाच पंतप्रधानपदाच्या प्रमुख दावेदार मानलं जात होतं, पण राज्यात सत्ता गमावल्याने त्यांच्या दाव्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण होऊ शकतं.
भाजप पुन्हा एकदा आपल्या शिखरावर
या विजयामुळे भाजप पुन्हा एकदा त्या टप्प्यावर पोहोचला आहे, जिथे देशभरात त्यांचा सर्वाधिक प्रभाव होता. आता देशातील २२ राज्यांमध्ये एनडीएची सरकारं असतील, ज्यापैकी १७ राज्यांमध्ये एकट्या भाजपचे मुख्यमंत्री असतील.
महिला ठरल्या निर्णायक 'पॉवर सेंटर'
बंगालच्या निकालांनी हे सिद्ध केलं आहे की, आता महिला कोणत्याही पक्षासाठी सर्वात निर्णायक व्होट बँक बनल्या आहेत. भाजपने महिलांना ₹३००० देण्याचं जे आश्वासन दिलं, त्याने ममता बॅनर्जींच्या मूळ व्होट बँकेलाच सुरुंग लावला. हाच मॉडेल आगामी २०२९ च्या लोकसभा निवडणुकीची दिशा ठरवू शकतो.
भाजपच्या मायक्रो-मॅनेजमेंटचा विजय
अमित शहांनी स्वतः १५ दिवस बंगालमध्ये राहून ८० हजार पोलिंग बूथचा डेटा तपासला. यूपीच्या धर्तीवर 'पन्ना प्रमुख' नेमण्यात आले, ज्यांनी एकेका मतदाराला घरातून काढून बूथपर्यंत पोहोचवलं. याच सूक्ष्म नियोजनाने ममता बॅनर्जींचा 'खेला' फेल केला.
