उत्तर भारतात कडक उन्हाळा आहे आणि लोकांचं म्हणणं आहे की स्मार्ट मीटर बुलेट ट्रेनसारखं पळतंय. पण खरंच उन्हामुळे मीटर फास्ट होतं का? जाणून घ्या यामागचं खरं कारण आणि वीजबिल ३०% कमी करण्याच्या ५ सोप्या युक्त्या, ज्यामुळे एसी बंद न करताही बिल कमी येईल.
How to Reduce Smart Meter Reading : 'यार, यावेळचं लाईटबिल बघून तर शॉकच बसला! घरात एकच एसी चालवला, तरी स्मार्ट मीटर बुलेट ट्रेनसारखं पळतंय!' तुमच्या घरीही नवीन स्मार्ट मीटर लागलं असेल, तर हाच विचार तुमच्या मनात नक्कीच येत असेल. उत्तर भारतात तापमान ४५ ते ४८ डिग्रीच्या पुढे गेलं आहे. दिल्ली, यूपी, बिहारपासून ते एमपीपर्यंत, बहुतेक घरांमध्ये हीच परिस्थिती आहे. लोकांना वाटतंय की कडक ऊन आणि गरमीमुळे स्मार्ट मीटर जास्त वेगाने पळत आहेत. मग खरंच उन्हामुळे स्मार्ट मीटरमध्ये काही बिघाड होतो का? की आपल्याच काही चुकांमुळे बिल आकाशाला भिडतंय? चला, यामागचं संपूर्ण गणित समजावून घेऊया आणि त्या भारी ट्रिक्स जाणून घेऊया, ज्यामुळे तुमचं वीजबिल थेट ३०% पर्यंत कमी होऊ शकतं...

उन्हाळ्यात स्मार्ट मीटर खरंच 'फास्ट' होतात का?
सध्या सोशल मीडियावर एक अफवा वेगाने पसरत आहे की, जेव्हा बाहेरचं तापमान ४५ डिग्रीच्या पुढे जातं, तेव्हा खांबांवर किंवा भिंतींवर लावलेले स्मार्ट मीटर गरम होऊन जास्त रीडिंग दाखवतात. पण खरं कारण वेगळंच आहे. हवामान तज्ज्ञ आणि वीज तज्ज्ञांच्या मते, स्मार्ट मीटर उन्हाने गरम होऊन वेगाने चालत नाहीत. खरं तर, जेव्हा बाहेर प्रचंड उष्णतेची लाट असते, तेव्हा आपल्या घरातील व्होल्टेजमध्ये वारंवार चढ-उतार (Fluctuation) होतो. जेव्हा व्होल्टेज कमी होतं, तेव्हा घरातली उपकरणं (उदा. फ्रीज, एसी) चालू राहण्यासाठी जास्त करंट खेचतात. यामुळेच मीटरवरची लाल लाईट (पल्स रेट) जोरात लुकलुकायला लागते. याचा अर्थ, मीटर चुकीचं चालत नाहीये, तर तुमची उपकरणं या हवामानात जास्त वीज वापरत आहेत!
स्मार्ट मीटरच्या लाल लाईटचा (पल्स रेट) खरा अर्थ
- जेव्हा मीटरची लाल लाईट हळू-हळू म्हणजे नॉर्मल ब्लिंक करते, तेव्हा समजावं की तुमच्या घरातील विजेचा लोड अगदी सामान्य आहे. तुमची उपकरणं योग्य प्रकारे चालत आहेत आणि तुमचं वीजबिल पूर्णपणे तुमच्या नियंत्रणात आहे. अशावेळी अजिबात टेन्शन घेण्याची गरज नाही.
- जेव्हा मीटरची लाल लाईट खूप वेगाने ब्लिंक करू लागते, तेव्हा समजावं की तुमच्या घरात एखादी मोठी मशीन, जुना फ्रीज किंवा जुना एसी चालू आहे, जो गरजेपेक्षा जास्त वीज खेचत आहे. अनेकदा कंप्रेसर खराब झाल्यामुळे किंवा वायरिंगमध्ये बिघाड झाल्यामुळेही असं होतं. जेव्हा लाईट खूप वेगाने पळताना दिसेल, तेव्हा लगेच तपासा की कोणतं उपकरण जास्त गरम (ओव्हरहीट) होत आहे आणि त्याला काही वेळासाठी बंद करा.
वीजबिल ३०% पर्यंत कमी करण्याचे ५ उपाय
एसीचा '24 ते 26' वाला फॉर्म्युला
बहुतेक लोक बाहेरून आल्यावर एसी थेट १६ किंवा १८ डिग्रीवर सेट करतात. त्यांना वाटतं की यामुळे खोली लवकर थंड होईल. पण हे पूर्णपणे चुकीचं आहे! कंप्रेसर तेवढ्याच वेगाने काम करतो, फक्त तो १६ डिग्रीपर्यंत पोहोचण्याच्या नादात न थांबता चालत राहतो आणि स्मार्ट मीटरला पळवतो. एसी नेहमी २४ किंवा २६ डिग्रीवर चालवा. सोबतच, छताचा फॅन २ किंवा ३ नंबरच्या स्पीडवर ठेवा. यामुळे थंड हवा खोलीत सगळीकडे पसरेल आणि कंप्रेसर वारंवार बंद-चालू होईल, ज्यामुळे वीज थेट निम्मी वाचेल.
दुपारी १२ ते ४ दरम्यान 'हेवी लोड'ला म्हणा बाय-बाय
दिवसा या वेळेत सूर्य आग ओकत असतो आणि ग्रीडवर सर्वाधिक लोड असतो. जोपर्यंत खूप गरजेचं नसेल, तोपर्यंत दुपारी १२ ते संध्याकाळी ४ या वेळेत वॉशिंग मशीन, पाण्याची मोटर किंवा ओव्हनसारख्या जास्त वीज वापरणाऱ्या गोष्टी चालवू नका. स्मार्ट मीटर ॲपमध्ये या वेळेतला लोड सर्वात महागडा म्हणून नोंदवला जाऊ शकतो.
स्मार्ट मीटर ॲप डाउनलोड करा आणि 'kW' तपासा
जुन्या मीटरमध्ये बिल किती आलं हे महिन्याच्या शेवटी कळायचं. पण स्मार्ट मीटरची सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे याचं एक ऑफिशियल ॲप असतं (जसं यूपी, बिहार किंवा दिल्लीमध्ये कंपन्यांची स्वतःची ॲप्स आहेत). ॲपमध्ये जाऊन तुमचा रोजचा 'kW' (किलोवॅट लोड) तपासा. जर तुमच्या घराचं कनेक्शन २ किलोवॅटचं असेल आणि दुपारी तुमचा लोड ३ किलोवॅटवर जात असेल, तर समजा की तुम्हाला दंडही लागतोय. लोड नेहमी कनेक्शनच्या मर्यादेतच ठेवा.
फ्रीज आणि भिंतीमधील अंतर ठरवेल तुमचं बिल
उन्हाळ्याच्या दिवसात फ्रीजच्या मागे असलेला कंप्रेसर खूप गरम होतो. जर तुम्ही फ्रीज भिंतीला अगदी चिकटवून ठेवला असेल, तर त्याला थंड हवा मिळत नाही आणि तो दुप्पट लोड घ्यायला लागतो. फ्रीजला भिंतीपासून कमीत कमी ६ ते १० इंच दूर ठेवा. सोबतच, त्याचा थर्मोस्टॅट मीडियमवर सेट करा, पूर्ण फुलवर ठेवू नका.
फँटम लोड म्हणजेच विजेची छुपी चोरी थांबवा
आपण अनेकदा टीव्ही रिमोटने बंद करतो, मोबाईल चार्ज झाल्यावरही चार्जरचं बटण चालूच ठेवतो. स्मार्ट मीटर इतके हुशार असतात की ते ही 'शांत वीज' सुद्धा पकडतात आणि रीडिंगमध्ये जोडत राहतात. त्यामुळे वापर झाल्यावर थेट प्लगमधून बटण बंद करण्याची सवय लावा.


