घरी किती पैसे रोख स्वरूपात ठेवावेत, याचा काही ठरलेला नियम नाही. हे प्रत्येकाच्या गरजेवर आणि परिस्थितीवर अवलंबून आहे. काही दिवसांच्या खर्चासाठी थोडी रक्कम जवळ ठेवणं आणि मोठी रक्कम चोरी किंवा महागाईसारखे धोके टाळण्यासाठी सुरक्षित ठिकाणी गुंतवणं, हाच उत्तम मार्ग आहे.
अचानक लागणाऱ्या खर्चांसाठी आपण सगळेच घरी थोडेफार पैसे ठेवतो. पण याची काही मर्यादा आहे का? घरी किती रोख रक्कम ठेवता येते? पैसे खूप कमी असतील आणि अचानक ATM बंद पडलं किंवा बँकेचा संप झाला, तर आपली पंचायत होते. याउलट, खूप जास्त पैसे घरी ठेवले तर ते नुसते पडून राहतात. ते चोरीला जाण्याची किंवा महागाईमुळे त्याचं मूल्य कमी होण्याची शक्यता असते.
यासाठी प्रत्येकाला लागू होईल असा एकच नियम नाही. शहरात राहणाऱ्या लोकांना ATM आणि ऑनलाइन पेमेंटची सुविधा सहज उपलब्ध असते. त्यामुळे त्यांना घरी जास्त रक्कम ठेवण्याची गरज नसते. पण ग्रामीण भागात राहणाऱ्या किंवा ज्यांचे व्यवहार पूर्णपणे रोख पैशांवर अवलंबून आहेत, त्यांना थोडी जास्त रक्कम जवळ बाळगावी लागते.
किती रक्कम ठेवायची हे कसं ठरवायचं?
यासाठी एक सोपा विचार करा. समजा, तुमचा फोन, इंटरनेट किंवा बँकिंग सेवा अचानक बंद पडल्या, तर तुम्ही काय कराल? अशा वेळी लागणारा किराणा, औषधं, प्रवासाचा खर्च किंवा इतर स्थानिक सेवांसाठी लागणारे पैसे, यावर आधारित रक्कम तुम्ही घरी ठेवू शकता.
बहुतेक कुटुंबांसाठी काही दिवसांच्या खर्चाएवढे पैसे घरी ठेवणं व्यवहार्य आहे. तुमच्या कुटुंबाचा आकार, खर्च आणि ATM मधून पैसे काढण्याची सोय यावर हे अवलंबून असेल. ही रक्कम फक्त आणीबाणीच्या वेळेसाठी असावी; हे तुमचं दुसरं सेव्हिंग्ज अकाउंट बनू नये.
मोठी रक्कम बँकेतच असू द्या
मोठ्या आर्थिक अडचणींसाठी लागणारी मोठी रक्कम घरात नोटांच्या स्वरूपात ठेवण्याऐवजी, ती सुरक्षित आणि सहज काढता येईल अशा ठिकाणी ठेवणं जास्त चांगलं आहे. सेबी (SEBI) गुंतवणूकदारांना सल्ला देते की, अनपेक्षित खर्चांसाठी एक 'इमर्जन्सी फंड' तयार करावा. सेबी हेही स्पष्ट करते की, दीर्घकालीन गुंतवणूक सुरू करण्यापूर्वी असा सहज उपलब्ध होणारा फंड असणं महत्त्वाचं आहे.
हा मोठा इमर्जन्सी फंड म्हणजे कपाटात किंवा लॉकरमध्ये ठेवलेले पैसे नाहीत. हा फंड अनेक महिन्यांच्या खर्चासाठी वापरला जाऊ शकतो. नोकरी गमावल्यास किंवा अचानक वैद्यकीय गरज निर्माण झाल्यास, तुमची मोठी गुंतवणूक चुकीच्या वेळी तोडावी लागू नये, यासाठी हा फंड मदत करतो.
जास्त पैशांची गरज कधी भासते?
काही विशेष परिस्थितीत तुम्हाला तात्पुरते जास्त पैसे घरी ठेवावे लागू शकतात. जसं की, बँकिंग सुविधा कमी असलेल्या ठिकाणी प्रवास करताना, काही आर्थिक अडचणींची शक्यता दिसल्यास किंवा घरात कुणाला तातडीच्या वैद्यकीय मदतीची गरज असल्यास, थोडे जास्त पैसे जवळ ठेवणं शहाणपणाचं ठरतं.
पण, मोठी रक्कम घरी ठेवणं धोकादायक आहे. ती चोरीला जाऊ शकते किंवा खराब होऊ शकते. इतकंच नाही, तर घरी पडून असलेल्या पैशांवर काहीच परतावा मिळत नाही. उलट, महागाईमुळे त्याचं मूल्य दिवसेंदिवस कमी होत जातं. त्यामुळे, छोट्या-मोठ्या गरजांसाठी थोडी रक्कम घरी ठेवा आणि मोठी रक्कम सहज काढता येईल अशा ठिकाणी गुंतवा. हाच सर्वोत्तम मार्ग आहे. तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांची संख्या, मासिक खर्च आणि उत्पन्न बदलल्यास या रकमेतही बदल करायला विसरू नका.


