Mumbai Girl Crime : लहान मुलीला अभ्यासासाठी दिला फोन, अनोळखी कॉल, आक्षेपार्ह फोटो अन् चक्क UK वरुन ब्लॅकमेल!

Mumbai Girl Crime : मुंबईतील एका अल्पवयीन मुलीला युनायटेड किंगडममध्ये (UK) नोंदणीकृत असलेला मोबाईल नंबर वापरणाऱ्या एका व्यक्तीने कथितरित्या आक्षेपार्ह फोटो पाठवण्यास ब्लॅकमेल केले आणि ते सोशल मीडियावर लीक करण्याची धमकी दिली. जाणून घ्या नेमके काय घडले

Image Credit : ai

मुलीच्या वर्तनात झाला बदल

मुलीच्या कुटुंबाला तिच्या वर्तनात अचानक बदल दिसू लागल्यानंतर ही घटना उघडकीस आली. शाळेत जाणारी ही मुलगी शाळेत आणि शिकवणी वर्गांसाठी एकटी प्रवास करायची. तिच्या आईने तिला अभ्यासाच्या उद्देशाने मोबाईल फोन वापरण्याची परवानगी दिली होती. याच दरम्यान, तिला +४४ नंबरवरून (यूकेचा आंतरराष्ट्रीय डायलिंग कोड) व्हॉट्सॲप कॉल आला.

कॉल करणाऱ्याने स्वतःची ओळख मित्र म्हणून करून दिली आणि हळूहळू तिचा विश्वास संपादन केला. "ती लहान आहे हे लक्षात आल्यावर त्याने मुद्दाम तिच्याशी जवळीक साधायला सुरुवात केली, नियमित गप्पा आणि कॉल सुरू केले," असे जे. जे. मार्ग पोलीस स्टेशनमधील एका अधिकाऱ्याने सांगितले. काही काळानंतर, आरोपीने तिच्यावर दबाव टाकून तिचा आक्षेपार्ह फोटो पाठवण्यास भाग पाडले.

एकदा त्याच्याकडे तो फोटो आल्यावर, त्याचा सूर पूर्णपणे बदलला. "तो तिला ब्लॅकमेल करू लागला, अधिक अश्लील फोटो न पाठवल्यास तो फोटो व्हायरल करण्याची धमकी देऊ लागला. जेव्हा तिने संकोच केला, तेव्हा त्याने सार्वजनिक बदनामीची भीती दाखवून तिच्यावर दबाव टाकला," असे त्या अधिकाऱ्याने सांगितले.

Image Credit : our own

पोलिस तक्रार दाखल

यामुळे ती मुलगी भावनिकदृष्ट्या खूप तणावात आली आणि लवकरच तिच्या पालकांच्या लक्षात हा बदल आला. त्यांनी तिचा फोन तपासला असता, त्यांना ते आक्षेपार्ह संवाद आढळले. तिने रडून संपूर्ण घटना सांगितली, त्यानंतर तिच्या वडिलांनी जे. जे. मार्ग पोलीस स्टेशनमध्ये धाव घेतली.

या प्रकरणी भारतीय न्याय संहिता (BNS) च्या कलम ७८(२), POCSO कायद्याचे कलम ११, १२, आणि १५, तसेच माहिती तंत्रज्ञान (IT) कायद्याचे कलम ६७A (लैंगिकदृष्ट्या स्पष्ट सामग्रीचे प्रसारण) अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

प्राथमिक तपासात असे उघड झाले आहे की व्हॉट्सॲप खात्यावर 'UK Business' असे प्रोफाइल नाव होते आणि तो नंबर यूकेमध्ये नोंदणीकृत होता. या घटना २७ ते ३० सप्टेंबर दरम्यान घडल्याचे सांगण्यात येत आहे.

पोलीस आता टेलिकॉम कंपन्या आणि सायबर गुन्हेगारी तज्ज्ञांच्या मदतीने या नंबरचा शोध घेत आहेत. "आम्हाला संशय आहे की आरोपी परदेशातून 'स्पूफ' (spoofed) किंवा व्हर्च्युअल नंबर वापरून ऑपरेट करत असावा, परंतु पुढील तांत्रिक विश्लेषण सुरू आहे," असे एका अधिकाऱ्याने सांगितले.

Image Credit : iSTOCK

तज्ज्ञांचे मत

सायबर गुन्हेगारी इन्व्हेस्टिगेटर यांनी सांगितले, "ऑनलाइन ग्रूमिंगचे हे धक्कादायक प्रकरण आहे, पण दुर्दैवाने ते असामान्य नाही. शिकारी (Predators) अल्पवयीन मुलांना हाताळतात, त्यांना ब्लॅकमेल करतात आणि काही प्रकरणांमध्ये त्यांना आत्महत्या करण्याच्या विचारांकडे ढकलतात. पालकांनी त्वरित पोलिसांशी संपर्क साधावा, शांत राहणे केवळ गुन्हेगाराला बळकट करते."

ते पुढे म्हणाले, “त्याच वेळी, शाळांनी याला ऐच्छिक मानू नये; त्यांनी पालक आणि मुले दोघांनाही ग्रूमिंग, सेक्स्टॉर्शन (sextortion) आणि धमकावणे याबद्दल शिक्षण दिले पाहिजे. जोपर्यंत कुटुंबे, शाळा आणि कायदा अंमलबजावणी एकत्र येत नाहीत, तोपर्यंत अधिक मुलांना त्रास होत राहील.”

Image Credit : google

मानसोपचारतज्ज्ञ म्हणाल्या

सल्लागार मानसोपचारतज्ज्ञ, म्हणाल्या, "समुपदेशनात (counselling) आम्ही ऐकणे, त्यांची भावनिक स्थिती समजून घेणे आणि पार्श्वभूमीची माहिती गोळा करण्यावर लक्ष केंद्रित करतो. वेळेवर हस्तक्षेप न केल्यास, ही मुले गहन भावनिक पोकळीत (deep emotional vacuum) अडकू शकतात."

त्यांनी यावर जोर दिला की सायबर गुन्हेगारीपासून कोणीही सुरक्षित नाही. "'तुम्ही मूर्ख नाही आहात' असे त्यांना सांगणे महत्त्वाचे आहे, त्यांना वाटणारा अपराधभाव किंवा लाज अयोग्य आहे. रस्त्यावरील अपघात जसे न सांगता होतात, त्याचप्रमाणे अशी संकटे देखील अनपेक्षितपणे येऊ शकतात."

त्यांच्या मते, कुटुंबासाठी पहिली पायरी म्हणजे "लाज बाजूला सारून मदत घेणे आणि भावनिक प्रथमोपचार (emotional first aid) करणे, त्यांच्या भावना स्पष्ट करणे, कोणताही न्याय न देता ऐकणे." "बळी पडलेल्यांना फसवले गेल्याची, धोका मिळाल्याची किंवा कमीपणाची भावना वाटू शकते, पण यात त्यांची चूक नाही. जर याकडे दुर्लक्ष केले, तर त्यांना PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder) किंवा आत्महत्येचे विचार येण्याचा धोका असतो."

"अशा घटना वाढत्या प्रमाणात सामान्य आहेत आणि अनेकदा तरुणांना त्या आकर्षक वाटू शकतात," असेही त्यांनी नमूद केले. “कुटुंबात संवाद असणे महत्त्वाचे आहे, पालकांशी नाही तर भावंडांशी, शिक्षकांशी किंवा मित्रांशी संवाद साधावा. अनेकांना मदतीची गरज आहे हे देखील समजत नाही, परंतु काहींना तातडीच्या मानसिक आधाराची आवश्यकता असू शकते.”

Image Credit : Google Gemini

काय करावे (Do's)

इंटरनेट सुरक्षिततेबद्दल मोकळे संवाद साधा: तुमच्या मुलांसोबत ऑनलाइन धोक्यांबद्दल आणि सुरक्षित सवयींबद्दल वारंवार आणि प्रामाणिकपणे बोला.

ॲप्स, गप्पा (Chats) आणि खाती (Accounts) यांचे निरीक्षण करा: तुमचे मूल कोणती ॲप्स वापरते, कोणाशी बोलते आणि कोणत्या खात्यांवर सक्रिय आहे, यावर लक्ष ठेवा.

ग्रूमिंग, धमकावणे (Bullying) आणि खंडणी (Extortion) याबद्दल त्यांना शिक्षित करा: ऑनलाइन शिकारी (Predators) आणि धमकावण्याच्या पद्धती त्यांना समजावून सांगा.

'नाही' म्हणायला आणि संशयास्पद गप्पांची तक्रार करायला त्यांना शिकवा: अस्वस्थ करणाऱ्या किंवा अयोग्य वाटणाऱ्या कोणत्याही विनंतीला किंवा संवादाला त्वरित 'नाही' म्हणण्याचे धैर्य त्यांना द्या.

पालकांचे नियंत्रण (Parental Controls) आणि मॉनिटरिंग टूल्स (Monitoring Tools) वापरा: डिव्हाइसवर आणि ॲप्सवर उपलब्ध असलेली सुरक्षा साधने सक्रिय करा.

त्यांच्या ऑफलाइन मित्रांप्रमाणेच त्यांच्या ऑनलाइन मित्रांनाही ओळखा: ऑनलाइन संपर्कात असलेल्या लोकांबद्दल जाणून घ्या, जसे तुम्ही त्यांच्या शाळेतील किंवा परिसरातील मित्रांबद्दल जाणून घेता.

Image Credit : Getty

काय करू नये (Don'ts)

तंत्रज्ञान जाणकार मुलांना 'सर्व काही माहीत आहे' असे समजू नका: मुलांना तंत्रज्ञान वापरता येत असले तरी त्यांना ऑनलाइन धोक्यांची पूर्ण कल्पना असेलच असे नाही, हे लक्षात ठेवा.

डिव्हाइसवर (Devices) अनियंत्रित गोपनीयता (Unchecked Privacy) ठेवण्याची परवानगी देऊ नका: त्यांच्या डिव्हाइसची गोपनीयता सेटिंग्ज पूर्णपणे अमर्याद ठेवू नका; योग्य मर्यादा ठेवा.

वर्तनातील अचानक झालेले बदल दुर्लक्षित करू नका: त्यांच्या स्वभावात किंवा सवयींमध्ये अचानक झालेले बदल धोक्याचे संकेत (Red Flags) असू शकतात; त्याकडे लक्ष द्या.

डिजिटल सुरक्षेला एक-वेळेची चर्चा मानू नका: ऑनलाइन सुरक्षिततेबद्दल एकदा बोलून विषय संपवू नका; ही चर्चा सतत चालू ठेवा आणि नियमांतील बदल अपडेट करत रहा.