पुण्याजवळ वन्यजीव सर्वेक्षणात हा कोणता जीव आढळला? महाराष्ट्राशी आहे खास नाते!
भारतात सध्या 'अखिल भारतीय व्याघ्र गणना २०२६' करण्यात येत आहे. याचाच एक भाग म्हणून लोणावळ्याजवळ एक टीम जंगलात वाघाचा शोध घेत होती. यावेळी त्यांना हा वेगळा जीव आढळून आला. विशेष म्हणजे या जिवाचे महाराष्ट्राशी खास नाते आहे. जाणून घ्या..
राज्यप्राणी शेकरु
सध्या देशभरात 'अखिल भारतीय व्याघ्र गणना २०२६' हे वन्यजीव सर्वेक्षण सुरू आहे. या सर्वेक्षणादरम्यान पुणे वनविभागात महाराष्ट्राचा राज्यप्राणी असलेल्या 'शेकरू' (Indian Giant Squirrel) याचे दर्शन झाले आहे. लोणावळा परिसरातील ही नोंद या भागातील जंगलांचे आरोग्य आणि जैवविविधतेचा एक महत्त्वाचा सकारात्मक निर्देशांक मानला जात आहे.
व्याघ्र गणनेदरम्यान महत्त्वाचे निरीक्षण
१ जानेवारी २०२६ पासून पुणे वनविभागातील सर्व वनपरिक्षेत्रांमध्ये वाघ, बिबट्या आणि इतर वन्यजीवांच्या खुणांचा मागोवा घेण्याचे काम पद्धतशीरपणे सुरू आहे. ५ जानेवारी २०२६ रोजी सकाळी ७:४५ च्या सुमारास, मौजे आतवण येथील 'टायगर पॉईंट' या पर्यटन क्षेत्राजवळील ट्रॅन्सेक्ट लाईनवर (निश्चित केलेल्या मार्गावर) वन्यजीव गणनेचे काम सुरू असताना हा शेकरू आढळून आला.
'शेकरू'चे महत्त्व: पर्यावरणाचा आरसा
शेकरू हा प्राणी प्रामुख्याने उंच, दाट आणि जैवविविधतेने नटलेल्या जंगलांमध्ये आढळतो. त्याला पर्यावरणाचा 'की इंडिकेटर' (मुख्य सूचक) मानले जाते. शेकरूचे अस्तित्व हे त्या परिसरातील जंगल परिसंस्थेच्या समृद्धीचे आणि स्थिरतेचे प्रतीक आहे.
हे प्राणी मोठ्या झाडांच्या शेंड्यावर वास्तव्य करतात.
बियाणांच्या प्रसारामध्ये त्यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते, ज्यामुळे जंगलाच्या नैसर्गिक पुनरुज्जीवनास मदत होते.
जैवविविधतेसाठी सकारात्मक चिन्हे
व्याघ्र गणना २०२६ कार्यक्रमांतर्गत वन अधिकारी केवळ वाघ आणि बिबट्यांच्या खुणांचेच नव्हे, तर इतर दुर्मिळ वन्यजीवांचेही दस्तऐवजीकरण करत आहेत. पुणे वनविभागात, विशेषतः लोणावळा आणि मावळ भागात शेकरूचे दिसणे हे येथील अधिवास दर्जेदार असल्याचे दर्शवते.
लोणावळ्याला पसंती
लोणावळा हे पर्यटकांचे आवडते ठिकाण असले तरी, ते वन्यजीवांसाठी देखील तितकेच महत्त्वाचे अधिवास क्षेत्र आहे, हे या घटनेतून पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. आगामी सर्वेक्षणातून या भागातील वन्यजीवांची स्थिती आणि जंगलांच्या आरोग्याबद्दल अधिक तपशीलवार माहिती समोर येईल, अशी अपेक्षा वन अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.
