संत्रं खाल्ल्यावर त्याची सालं तुम्ही फेकून देता का? थांबा! ही सालं तुमच्या झाडांसाठी एक नैसर्गिक खत आणि कीटकनाशक म्हणून काम करू शकतात. या सालींचा वापर करून मुंग्या आणि इतर कीटकांना कसं दूर ठेवायचं आणि मातीचा कस कसा वाढवायचा, हे जाणून घेऊया.
संत्रं म्हणजे व्हिटॅमिन सी'ने भरपूर असलेलं एक चविष्ट फळ. बहुतेक लोक संत्रं खाऊन झाल्यावर त्याची सालं थेट कचराकुंडीत टाकतात. पण तुम्हाला माहीत आहे का, की हीच संत्र्याची सालं तुमच्या बागेसाठी एका नैसर्गिक खतापेक्षा कमी नाहीत? अनेक संशोधनांनुसार, संत्र्याच्या एकूण वजनाच्या जवळपास ४०-५०% भाग सालींचा असतो आणि त्यात असे अनेक पोषक घटक असतात जे झाडांच्या वाढीसाठी मदत करतात. जर तुम्ही रासायनिक खतं आणि कीटकनाशकं टाळू इच्छित असाल, तर संत्र्याच्या सालींचा वापर तुमच्या बागेसाठी एक उत्तम आणि पर्यावरणपूरक पर्याय ठरू शकतो.
झाडांसाठी संत्र्याची सालं फायदेशीर का आहेत?
संत्र्याच्या सालींमध्ये नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि पोटॅशियमसारखे आवश्यक पोषक घटक आढळतात. हे घटक हळूहळू मातीत मिसळून झाडांना पोषण देतात. याशिवाय, सालींमध्ये डी-लिमोनीन (D-Limonene) नावाचा एक नैसर्गिक घटक असतो, जो अनेक कीटकांना दूर ठेवण्यास मदत करतो.
संत्र्याच्या सालींपासून बनवा ऑरगॅनिक कंपोस्ट
संत्र्याच्या सालींचा सर्वात सोपा उपयोग म्हणजे कंपोस्ट खत बनवणं. यासाठी सगळ्यात आधी साली चांगल्या वाळवून घ्या. त्यानंतर त्यांची पावडर बनवा. ही पावडर कंपोस्ट खड्ड्यात किंवा कंपोस्ट बिनमध्ये टाका. त्यात हिरवी पानं आणि इतर ओला कचरा मिसळा. यामुळे साली लवकर कुजतील आणि मातीतील पोषक तत्वांचं प्रमाण वाढेल. पण एक गोष्ट लक्षात ठेवा, खूप जास्त प्रमाणात साली टाकल्यास मातीची आम्लता (acidity) वाढू शकते, त्यामुळे संतुलित प्रमाणातच वापर करा.
Related Articles
मुंग्यांना दूर पळवण्याचा नैसर्गिक उपाय
जर तुमच्या बागेत मुंग्यांचा त्रास असेल, तर संत्र्याची सालं खूप उपयोगी ठरू शकतात.
कसा कराल वापर?
- सालं वाळवून त्यांची बारीक पावडर करा.
- ही पावडर झाडांच्या आजूबाजूला, बागेतील वाफ्यांमध्ये आणि मुंग्यांच्या येण्या-जाण्याच्या मार्गावर शिंपडा.
- संत्र्याच्या तीव्र वासामुळे आणि डी-लिमोनीनमुळे मुंग्या त्या जागेपासून दूर राहतात. पाऊस किंवा जोरदार वाऱ्यानंतर ही पावडर पुन्हा टाकणं गरजेचं आहे.
बायोडिग्रेडेबल सीड स्टार्टर बनवा
बियाण्यांपासून रोपं उगवण्यासाठी संत्र्याच्या सालींचा वापर नैसर्गिक कुंड्यांसारखाही करता येतो. यासाठी संत्रं अर्ध कापून त्याचा गर काढून घ्या. रिकाम्या सालीमध्ये माती भरा आणि त्यात बी लावा. नियमित पाणी द्या. रोपाला काही पानं फुटली की, संपूर्ण सालीसोबत ते रोप मातीत लावा. साल हळूहळू कुजून रोपाला अतिरिक्त पोषण देईल आणि मुळांनाही धक्का लागणार नाही.
माव्याच्या (Aphids) नियंत्रणासाठी स्प्रे बनवा
मावा (Aphids) हा झाडांना नुकसान पोहोचवणाऱ्या सामान्य कीटकांपैकी एक आहे. संत्र्याच्या सालींपासून तयार केलेला स्प्रे यापासून बचाव करण्यासाठी मदत करू शकतो.
स्प्रे बनवण्याची पद्धत
- संत्र्याच्या साली पाण्यात उकळा.
- हे मिश्रण काही वेळ थंड होऊ द्या.
- त्यात लिक्विड डिश सोपचे काही थेंब मिसळा.
- आता हे मिश्रण एका स्प्रे बॉटलमध्ये भरा.
हा स्प्रे झाडांच्या पानांवर आणि खोडावर, विशेषतः पानांच्या खालच्या बाजूला जिथे मावा जास्त आढळतो, तिथे फवारा. संत्र्याच्या वासामुळे कीटक दूर राहण्यास मदत होते.
पर्यावरणासाठीही फायदेशीर
संत्र्याच्या सालींचा पुनर्वापर केल्याने घरातील ओला कचरा कमी होतो आणि बागकाम अधिक पर्यावरणपूरक होतं. यामुळे केवळ मातीचा कस सुधारत नाही, तर अनेक लहान-मोठ्या कीटकांची समस्याही नैसर्गिकरित्या नियंत्रणात येते.
