Salt Capital : भारताची मिठाची राजधानी... देशातलं सगळं मीठ इथेच बनतं
Salt Capital: प्रत्येक स्वयंपाकघरात मीठ असतंच. पण हे मीठ आपल्या घरात येतं कुठून? आपल्या देशाची मिठाची राजधानी कोणती हे तुम्हाला माहितीये का? आशियातलं सर्वात मोठं मिठाचं साम्राज्य भारतातच आहे का?
आपल्या घरात मीठ इथूनच येतं
चवीपुरतं मीठ... पण हे चिमूटभर मीठ नसेल तर कितीही भारी जेवण असलं तरी त्याला चव येत नाही. रोजच्या जेवणात आपण जे मीठ वापरतो, ते नक्की येतं कुठून? एक कोटी एकरांचं पांढरं वाळवंट आणि मोठा समुद्रकिनारा मिळून देशाला मीठ पुरवतात. हे पांढरं साम्राज्य देशात कुठे आहे माहितीये? आपल्या देशाची 'सॉल्ट कॅपिटल' बनलेलं हे खास राज्य कोणतं?
इथेच तयार होतं मीठ
गुजरात ही आपल्या देशाची मिठाची राजधानी आहे. भारताच्या एकूण मीठ उत्पादनात एकट्या गुजरातचा वाटा तब्बल ८७.४ टक्के आहे. गुजरात, तामिळनाडू आणि राजस्थान ही तीन राज्ये मिळून देशात ९८.८ टक्के मीठ तयार करतात. यात गुजरात सर्वात पुढे आहे.
विशेषतः गुजरातमधला कच्छचा भाग यासाठी खूप महत्त्वाचा आहे. इथे जाऊन पाहिलं तर बर्फासारखं पांढरं मीठ पसरलेलं दिसतं. इथल्या मोठ्या जमिनीवरचं पाणी आटल्यावर ती जागा पांढऱ्या बर्फासारखी दिसते. लांबून हे दृश्य खूप सुंदर दिसतं.
गुजरातमधील दाहेज, भावनगर, जामनगर, मीठापूर, राजुला, गांधीधाम, कांडला, मालिया आणि कच्छचा परिसर ही मीठ उत्पादनाची मुख्य केंद्रे आहेत. इथे समुद्राच्या पाण्यासोबतच जमिनीखालच्या खाऱ्या पाण्यापासूनही मीठ बनवलं जातं.
इथे मीठ कसं बनवतात?
लांबून पाहताना मीठ बनवणं सोपं वाटत असलं, तरी यामागे खूप मेहनत असते. किनाऱ्यावरील कमी खोल खड्ड्यांमध्ये समुद्राचं पाणी वळवलं जातं. कडक उन्हामुळे पाण्याची वाफ होते आणि खाली फक्त मिठाचे खडे उरतात. त्यानंतर हे मीठ स्वच्छ करून त्यावर प्रक्रिया केली जाते आणि मग ते आपल्या घरात पोहोचतं. ही पद्धत पूर्णपणे ऊन, कमी पाऊस आणि योग्य जमिनीवर अवलंबून असते. इथे मिळणारं मीठ फक्त देशाची गरज भागवत नाही, तर उरलेलं मीठ इतर देशांनाही निर्यात केलं जातं.
कच्छमध्ये सर्वात जास्त मीठ तयार होतं. इथली जमीन पूर्णपणे खाऱ्या पाण्याची आहे. ही जागा फक्त मीठ उद्योगासाठीच नाही, तर इथल्या खाद्यसंस्कृतीसाठीही खूप प्रसिद्ध आहे. प्रसिद्ध 'रण उत्सव' दरम्यान इथे येणारे पर्यटक मिठाची ही मैदाने पाहून थक्क होतात. शिवाय, इथले पारंपारिक पदार्थही पर्यटकांना खूप आवडतात.
