कोलकाता मेडिकल कॉलेजच्या डॉक्टरांनी एका ६ वर्षांच्या मुलाचा जीव वाचवला आहे. या मुलाच्या उजव्या फुफ्फुसात एक चुंबक अडकलं होतं. नेहमीची वैद्यकीय उपकरणं कामी न आल्याने, डॉक्टरांनी एका स्थानिक लेथ कामगाराच्या मदतीने एक खास आणि शक्तिशाली चुंबक तयार करून घेतलं. या नव्या चुंबकाच्या मदतीने फुफ्फुसातील चुंबक यशस्वीपणे बाहेर काढण्यात आलं.
कोलकाता मेडिकल कॉलेज आणि हॉस्पिटलच्या डॉक्टरांनी एका ६ वर्षांच्या मुलाचा जीव वाचवला आहे. या मुलाच्या उजव्या फुफ्फुसात एक चुंबक अडकलं होतं. नेहमीची वैद्यकीय उपकरणं वापरूनही हे चुंबक बाहेर काढता येत नव्हतं. अखेर एका खास डिझाईन केलेल्या दुसऱ्या चुंबकाच्या मदतीने डॉक्टरांनी ही किमया साधली.
अराफत अली असं या मुलाचं नाव आहे. तो पश्चिम बंगालच्या उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यातील बदुरिया इथला रहिवासी आहे. ३ नोव्हेंबरला (मंगळवारी) त्याला सतत खोकला येत होता आणि श्वास घ्यायला त्रास होत होता. त्यामुळे त्याच्या आईने त्याला रुग्णालयात आणलं.
डॉक्टरांनी तपासणी केली तेव्हा एक धक्कादायक गोष्ट समोर आली. एका ताईताच्या आकाराचं छोटं चुंबक त्याच्या श्वासनलिकेत गेलं होतं. हे चुंबक उजव्या ब्रॉन्कसमध्ये (फुफ्फुसात हवा नेणारा मार्ग) अडकलं होतं. या वस्तूमुळे मुलाच्या जीवाला मोठा धोका असल्याचा इशारा डॉक्टरांनी दिला.
चुंबक काढण्याचे अनेक प्रयत्न अयशस्वी
मुलाला ईएनटी (ENT) विभागात दाखल करण्यात आलं. त्याची प्रकृती स्थिर झाल्यावर बुधवारी डॉक्टरांनी ब्रॉन्कोस्कोपीद्वारे हे चुंबक काढण्याचा प्रयत्न केला.
सहयोगी प्राध्यापक डॉ. दीप्तांशू मुखोपाध्याय यांनी फोर्सेप्सच्या मदतीने चुंबक काढण्याचे चार प्रयत्न केले. पण चुंबक सतत सटकत होतं, त्यामुळे त्यावर पकड मिळवणं कठीण जात होतं. ईएनटी विभागाचे प्रमुख प्राध्यापक सौमेंद्रनाथ बंद्योपाध्याय यांनीही प्रयत्न केला, पण त्यांनाही यश आलं नाही.
मुलाला श्वास घेता यावा म्हणून डॉक्टरांनी ट्रॅकिओस्टोमी करून श्वासनलिकेत एक पर्यायी मार्ग तयार केला. या मार्गातूनही चुंबक काढण्याचा प्रयत्न झाला, पण तोही फसला.
त्यानंतर वैद्यकीय पथकाने थोरॅकोटॉमी (छातीत छेद घेण्याची शस्त्रक्रिया) करण्याचा विचार केला. मदतीसाठी त्यांनी एसएसकेएम (SSKM) रुग्णालयाशी संपर्क साधला. पण लहान मुलांसाठीच्या अतिदक्षता विभागात (PICU) बेड मिळवणं कठीण होऊन बसलं.
उपायासाठी डॉक्टर पोहोचले वर्कशॉपमध्ये
नेहमीच्या वैद्यकीय पद्धती अपयशी ठरत असल्याने डॉक्टरांनी एक वेगळा विचार केला. मुलाच्या फुफ्फुसात अडकलेलं चुंबक बाहेर काढण्यासाठी एका अधिक शक्तिशाली चुंबकाचा वापर करण्याची कल्पना त्यांनी मांडली.
गुरुवारी सकाळी डॉ. मुखोपाध्याय मध्य कोलकात्यातील मणिकतळा इथल्या एका लेथ वर्कशॉपमध्ये गेले. तिथे त्यांनी प्रभाकर करार या कामगाराची भेट घेतली. डॉक्टरांनी त्याला मुलाचे एक्स-रे दाखवले आणि अडचण समजावून सांगितली.
हावडा येथील श्यामपूरचे रहिवासी असलेले प्रभाकर यांनी एक्स-रे पाहिले. मुलाच्या फुफ्फुसात अडकलेलं चुंबक हे खेळण्यांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कमकुवत चुंबकासारखं असल्याचं त्यांनी सांगितलं.
सर्जिकल फोर्सेप्सच्या टोकाला लावता येईल आणि अडकलेल्या वस्तूपर्यंत पोहोचवता येईल, असं एका विशिष्ट आकाराचं शक्तिशाली चुंबक बनवून देण्यास त्यांनी होकार दिला.
डॉक्टरांच्या गरजेनुसार हे खास उपकरण तयार करण्यात आलं. एका मुलाचा जीव वाचवण्यासाठी आपल्या कामाचा उपयोग झाला, याचा मोठा आनंद वाटल्याचं प्रभाकर यांनी नंतर सांगितलं.
खास चुंबकामुळे शस्त्रक्रिया यशस्वी
गुरुवारी नंतर हे खास बनवलेलं चुंबक रुग्णालयात पोहोचलं. वैद्यकीय पथकाने लगेचच पुढच्या प्रयत्नाची तयारी सुरू केली.
प्राध्यापक बंद्योपाध्याय यांच्या नेतृत्वाखालील सहा जणांच्या पथकाने ही प्रक्रिया पार पाडली. यात भूलतज्ज्ञ देबाशिष घोष आणि अत्रेयी घोष यांचा समावेश होता. डॉ. मुखोपाध्याय आणि इतर डॉक्टरही या पथकाचा भाग होते.
यावेळी या शक्तिशाली चुंबकाने फुफ्फुसातील वस्तूला यशस्वीपणे बाहेर खेचलं. हे चुंबक श्वासनलिकेत अधिक खोलवर जाणार नाही याची काळजी घेत, डॉक्टरांनी ट्रॅकिओस्टोमीच्या छिद्रातून ते अतिशय अलगद बाहेर काढलं.
हे चुंबक सुमारे तीन दिवस मुलाच्या फुफ्फुसात अडकलं होतं. ते यशस्वीपणे बाहेर काढल्यानंतर दोन्ही फुफ्फुसांमध्ये हवेचा प्रवाह सुरळीत झाला.
अतिदक्षता विभागात मुलावर उपचार सुरू
या प्रक्रियेनंतर अराफतला पुढील उपचारांसाठी आणि देखरेखीसाठी अतिदक्षता विभागात (ICU) हलवण्यात आलं.
"ही शस्त्रक्रिया यशस्वी झाल्याने आम्हाला मोठा दिलासा मिळाला आहे. मुलाच्या फुफ्फुसात आता हवा खेळती आहे आणि तो आयसीयूमध्ये बरा होत आहे," असं डॉ. मुखोपाध्याय म्हणाले.
एका कठीण वैद्यकीय प्रसंगावर मात करण्यासाठी आणि एका लहान रुग्णाचा जीव वाचवण्यासाठी वैद्यकीय व्यावसायिक आणि स्थानिक वर्कशॉपमधील तंत्रज्ञ यांनी एकत्र येऊन केलेलं हे काम खरोखरच कौतुकास्पद आहे.
