Iran War : इराणचे नेते मुज्तबा खामेनी यांना पाठवलेल्या एका गुप्त पत्राने देशाच्या राजकारणात खळबळ उडवून दिली आहे. या पत्रामुळे इराणच्या नेतृत्वात मोठे मतभेद असल्याचं समोर आलं आहे.
Iran War : इराणचे नेते मुज्तबा खामेनी यांना पाठवलेल्या एका गुप्त पत्राने देशाच्या राजकारणात मोठी खळबळ उडवून दिली आहे. अमेरिका आणि इस्रायलकडून आधीच दबावाखाली असलेल्या इराणच्या नेतृत्वात मोठे मतभेद असल्याच्या चर्चांना या पत्रामुळे आणखी बळ मिळालं आहे. रिपोर्ट्सनुसार, हे पत्र इराणमधीलच काही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी लिहिलं असून, त्यात देशाच्या गंभीर आर्थिक परिस्थितीबद्दल आणि राजकीय थकव्याबद्दल स्पष्ट इशारा दिला आहे. तसेच, अमेरिका आणि इस्रायलसोबतचा संघर्ष असाच सुरू राहिल्यास देशात अस्थिरता निर्माण होण्याचा धोका असल्याचंही म्हटलं आहे.
इराण पडद्यामागे सुरू असलेल्या या घडामोडींनंतरही जगासमोर एकजूट असल्याचं चित्र निर्माण करत आहे. तेहरानमधील अधिकारी वारंवार देशाच्या 'संघर्ष' धोरणाचं समर्थन करत आहेत. पण या गुप्त पत्रामुळे असं दिसतंय की, आता काही लोकांना वाटतंय की या धोरणाची मर्यादा संपत आली आहे. या पत्रानुसार, इराणची अर्थव्यवस्था प्रचंड दबावाखाली आहे आणि वॉशिंग्टन व तेल अवीवसोबतचा दीर्घकाळ चाललेला संघर्ष देशांतर्गत दबाव आणखी वाढवू शकतो.
या संपूर्ण वादाच्या केंद्रस्थानी मुज्तबा खामेनी आहेत, जे सध्या इराणच्या सत्तेतील सर्वात महत्त्वाचे व्यक्ती मानले जातात. त्यांनी सार्वजनिकरित्या जरी कट्टर भूमिका घेतली असली, तरी सध्याच्या घडामोडींवरून असं दिसतंय की आंतरराष्ट्रीय दबाव आणि प्रादेशिक संघर्षाला कसं सामोरं जायचं, यावर सत्ताधारी वर्गात वेगवेगळी मतं आहेत. याच महिन्याच्या सुरुवातीला मुज्तबा यांनी "अमेरिका आणि इस्रायलविरुद्धचा संघर्ष सुरूच राहील," असं म्हणत तेहरानची पारंपरिक भूमिका कायम ठेवली होती.
Related Articles
मात्र, लीक झालेल्या या पत्रातून एक वेगळीच कहाणी समोर येत आहे. रिपोर्ट्सनुसार, अधिकाऱ्यांनी इशारा दिला आहे की देश आर्थिक निर्बंध, लष्करी संघर्ष आणि कमी होत असलेला देशांतर्गत आत्मविश्वास यांचा भार अनिश्चित काळासाठी सहन करू शकत नाही. काही जणांनी तर १९८८ च्या परिस्थितीशी तुलना केली आहे, जेव्हा इराण-इराक युद्धाच्या शेवटच्या टप्प्यात इराणच्या नेतृत्वाला आपल्या युद्धनीतीचा फेरविचार करावा लागला होता. या ऐतिहासिक संदर्भामुळे इराण पुन्हा एकदा एका महत्त्वाच्या वळणावर उभा असल्याची भावना निर्माण झाली आहे.
हे पत्र अशा वेळी समोर आलं आहे, जेव्हा परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील आहे. पाकिस्तान आणि इतर देशांच्या मदतीने या प्रदेशात तणाव वाढू नये यासाठी राजनैतिक प्रयत्न सुरू आहेत. त्याच वेळी, अमेरिकन अधिकारी तेहरानवर अणुकार्यक्रम आणि प्रादेशिक कारवायांवर पुन्हा एकदा अर्थपूर्ण चर्चा सुरू करण्यासाठी दबाव टाकत आहेत. पण इराणमधील नेतृत्वातील मतभेदांमुळे एक ठोस प्रतिसाद देणं कठीण होऊ शकतं.
रिपोर्ट्समध्ये असंही म्हटलं आहे की, देशातील नागरी संस्था धोरण ठरवण्यात अपयशी ठरत असल्याने 'इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स' (IRGC) निर्णय प्रक्रियेत मोठी भूमिका बजावत आहे. विश्लेषकांच्या मते, लष्करी अधिकाऱ्यांचा वाढता प्रभाव राजनैतिक प्रयत्नांमध्ये अडथळा आणू शकतो, विशेषतः जर कट्टरपंथीयांनी तडजोडीला कमकुवतपणाचं लक्षण मानलं तर. ताज्या अहवालानुसार, IRGC ने महत्त्वाच्या सरकारी कामांवर आपली पकड घट्ट केली आहे, ज्यामुळे इराणच्या राजकीय नेतृत्वाला फार कमी वाव उरला आहे.
या अंतर्गत संघर्षामुळे दोन वेगवेगळ्या गोष्टी समोर येत आहेत. सार्वजनिकरित्या, इराण स्वतःला एक खंबीर देश म्हणून सादर करत आहे. पण खासगीत, या पत्रामुळे असं दिसतंय की काही वरिष्ठ नेत्यांना भीती वाटते की केवळ खंबीरपणा पुरेसा नाही. त्यांची चिंता विचारधारेपेक्षा जास्त देशाच्या स्थिरतेबद्दल आहे - म्हणजेच, इराण सध्याच्या मार्गावर देशात गंभीर आर्थिक किंवा राजकीय परिणाम ओढवून न घेता किती काळ चालू शकतो.
जगभरातील निरीक्षकांसाठी हे पत्र महत्त्वाचं आहे, कारण यातून असा संकेत मिळतो की इराणच्या रणनीतीसमोरील सर्वात मोठं आव्हान बाहेरील शत्रूंकडून नाही, तर स्वतःच्याच सत्ताधारी वर्गातून येऊ शकतं. जर हा रिपोर्ट खरा असेल, तर याचा अर्थ असा होतो की नेतृत्वातील काही लोक आता संघर्षाचा मार्ग सर्वोत्तम आहे की नाही यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण करत आहेत.
आता मुज्तबा खामेनी या इशाऱ्याला बदलासाठी एक संधी म्हणून पाहतात की संघर्षाची भूमिका आणखी कठोर करतात, यावरच इराणचे अमेरिका, इस्रायल आणि उर्वरित मध्य पूर्वेसोबतचे संबंध अवलंबून असतील. सध्या तरी, या गुप्त पत्राने इराणच्या त्या नेतृत्वाची अंतर्गत स्थिती उघड केली आहे, जे सहसा आपले मतभेद जगासमोर येऊ देत नाहीत.
