- Home
- Utility News
- Post Office Schemes : पैसे दुप्पट करण्यापासून ते दरमहा इन्कम देणाऱ्या 7 भन्नाट योजना
Post Office Schemes : पैसे दुप्पट करण्यापासून ते दरमहा इन्कम देणाऱ्या 7 भन्नाट योजना
पोस्ट ऑफिसमध्ये पैसे गुंतवण्याचा विचार करताय? पैसे दुप्पट करणारी KVP, दरमहा इन्कम देणारी MIS, ८.२% व्याज देणारी SCSS आणि दीर्घकालीन PPF अशा ७ महत्त्वाच्या योजनांचे व्याजदर, कालावधी आणि फायद्यांची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या.
सेव्हिंग स्कीम्स
पोस्ट ऑफिसच्या सगळ्याच सेव्हिंग स्कीम्स सारख्या नसतात. काही योजना तुमचे पैसे दीर्घकाळासाठी वाढवतात, काही ठराविक काळानंतर परतावा देतात, तर काही योजनांमधून तुम्हाला दरमहा फिक्स इन्कम मिळतं.
सध्या १ जुलै ते ३० सप्टेंबर २०२६ या तिमाहीसाठी अल्पबचत योजनांच्या व्याजदरांमध्ये कोणताही बदल झालेला नाही. यामध्ये SCSS आणि सुकन्या समृद्धी योजनेवर सर्वाधिक ८.२% व्याज मिळतंय. तर PPF वर ७.१%, NSC वर ७.७%, KVP वर ७.५% आणि मंथली इन्कम स्कीमवर (MIS) ७.४% व्याज दिलं जात आहे.
पण फक्त जास्त व्याज मिळतंय म्हणून एखाद्या योजनेत पैसे गुंतवणं योग्य नाही. तुम्हाला पैसे कशासाठी हवेत? ते दुप्पट करायचेत? दरमहा इन्कम हवंय? मुलांसाठी साठवायचेत? की रिटायरमेंटसाठी? या तुमच्या गरजेनुसार योग्य योजना निवडावी लागते.
किसान विकास पत्र
किसान विकास पत्र (KVP) योजनेवर सध्या ७.५% व्याज मिळतंय. या योजनेची सर्वात खास गोष्ट म्हणजे यात गुंतवलेले पैसे ११५ महिन्यांत म्हणजेच ९ वर्षे ७ महिन्यांत दुप्पट होतात. उदाहरणार्थ, तुम्ही १ लाख रुपये गुंतवले तर मॅच्युरिटीनंतर तुम्हाला २ लाख रुपये मिळतील.
या योजनेत तुम्ही कमीत कमी १,००० रुपयांपासून गुंतवणूक सुरू करू शकता. जास्तीत जास्त गुंतवणुकीवर कोणतीही मर्यादा नाही. त्यामुळे जे लोक दीर्घकाळासाठी पैसे गुंतवून ते दुप्पट करू इच्छितात, त्यांच्यासाठी KVP हा एक उत्तम पर्याय आहे.
पण ९ वर्षे ७ महिने हा काही छोटा काळ नाही. जर तुम्हाला मध्येच पैशांची गरज भासणार असेल, तर गुंतवणूक करण्यापूर्वी योजनेचे नियम नक्की वाचून घ्या.
पोस्ट ऑफिस मंथली इन्कम स्कीम
पोस्ट ऑफिस मंथली इन्कम स्कीम (MIS) मध्ये सध्या ७.४% व्याज दिलं जात आहे. या योजनेचं वैशिष्ट्य फक्त व्याजदर नाही, तर यात तुम्हाला दर महिन्याला व्याज मिळतं. उदाहरणार्थ, जर तुम्ही १ लाख रुपये गुंतवले आणि त्यावर ७.४% वार्षिक व्याज असेल तर: १,००,००० × ७.४% = ७,४०० रुपये.
म्हणजेच तुम्हाला दरमहा सुमारे ६१७ रुपये व्याज मिळेल. हे फक्त एक साधं उदाहरण आहे; प्रत्यक्ष परतावा गुंतवणुकीची मर्यादा आणि योजनेच्या नियमांनुसार ठरतो. MIS चा कालावधी ५ वर्षांचा असतो. यात सिंगल अकाउंटवर जास्तीत जास्त ९ लाख रुपये आणि जॉइंट अकाउंटवर १५ लाख रुपये गुंतवता येतात.
त्यामुळे जे लोक आपली मूळ रक्कम सुरक्षित ठेवून त्यातून दरमहा फिक्स इन्कम मिळवू इच्छितात, त्यांच्यासाठी ही योजना खूप फायद्याची ठरू शकते.
सीनिअर सिटिझन्स सेव्हिंग्ज स्कीम
सीनिअर सिटिझन्स सेव्हिंग्ज स्कीम (SCSS) ही सध्या ८.२% व्याज देणारी एक महत्त्वाची अल्पबचत योजना आहे. या योजनेचा कालावधी ५ वर्षांचा असतो. यात दर तीन महिन्यांनी व्याज दिलं जातं. १ लाख रुपयांच्या गुंतवणुकीवर ८.२% वार्षिक व्याज पकडलं तर: १,००,००० × ८.२% = ८,२०० रुपये.
म्हणजेच साध्या हिशोबानुसार तुम्हाला दर तिमाहीला सुमारे २,०५० रुपये मिळतील. पण हे फक्त समजण्यासाठी दिलेलं उदाहरण आहे. प्रत्यक्ष व्याज योजनेच्या नियमांनुसार दिलं जातं. SCSS मध्ये जास्तीत जास्त ३० लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करता येते.
त्यामुळे रिटायरमेंटनंतर ज्या पात्र ज्येष्ठ नागरिकांना नियमित उत्पन्नाची गरज असते, त्यांच्यासाठी ही योजना एक उत्तम पर्याय ठरू शकते.
पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड
पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF) वर सध्या ७.१% व्याज मिळतंय. या योजनेचा मूळ कालावधी १५ वर्षांचा असतो. यात तुम्ही वर्षाला कमीत कमी ५०० रुपयांपासून ते जास्तीत जास्त १.५ लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करू शकता. KVP प्रमाणे यात ठराविक वर्षांत पैसे दुप्पट होत नाहीत, पण दीर्घकाळ गुंतवणूक सुरू ठेवण्यासाठी ही योजना बनवली आहे.
उदाहरणार्थ, समजण्यासाठी सांगायचं तर, जर तुम्ही १ लाख रुपये एकदाच गुंतवले आणि १५ वर्षे ७.१% व्याजदर कायम राहिला, तर चक्रवाढ व्याजानुसार तुमचे पैसे सुमारे २.८० लाख रुपये होतील. पण ही फिक्स मॅच्युरिटी रक्कम नाही. PPF चे व्याजदर सरकारच्या घोषणेनुसार बदलू शकतात.
PPF चं आणखी एक महत्त्वाचं वैशिष्ट्य म्हणजे यात मिळणारी टॅक्स सूट. त्यामुळे फक्त व्याजदर न पाहता, या योजनेचा दीर्घकालीन फायदाही लक्षात घ्यायला हवा.
नॅशनल सेव्हिंग्ज सर्टिफिकेट
नॅशनल सेव्हिंग्ज सर्टिफिकेट (NSC) वर सध्या ७.७% व्याज दिलं जात आहे. या योजनेचा कालावधी ५ वर्षांचा असतो. यात तुम्ही कमीत कमी १,००० रुपयांपासून गुंतवणूक करू शकता आणि जास्तीत जास्त गुंतवणुकीवर कोणतीही मर्यादा नाही. NSC मध्ये दरवर्षी व्याजाची गणना होते आणि मॅच्युरिटीच्या वेळी मूळ रकमेसोबत व्याज दिलं जातं.
उदाहरणार्थ, जर तुम्ही १ लाख रुपये गुंतवले आणि पूर्ण ५ वर्षे ७.७% व्याजदर कायम राहिला, तर तुम्हाला सुमारे १.४५ लाख रुपये मिळतील. म्हणजेच जवळपास ४४,९०० रुपये व्याज मिळेल. हा फक्त समजण्यासाठी दिलेला हिशोब आहे. भविष्यात व्याजदरात होणारे बदल यात धरलेले नाहीत.
जे लोक ५ वर्षांसाठी पैसे गुंतवू शकतात आणि ज्यांना टॅक्स बेनिफिट्स हवे आहेत, अशा पात्र गुंतवणूकदारांसाठी ही योजना खूप महत्त्वाची ठरू शकते.
आणखी दोन महत्त्वाच्या योजना
सुकन्या समृद्धी योजना
मुलींच्या भविष्यासाठी आणि दीर्घकालीन बचतीसाठी बनवलेल्या या योजनेत सध्या ८.२% व्याज मिळतंय. यात तुम्ही वर्षाला कमीत कमी २५० रुपये आणि जास्तीत जास्त १.५ लाख रुपये जमा करू शकता. खातं उघडल्यापासून २१ वर्षांनंतर ही योजना मॅच्युअर होते.
५ वर्षांची पोस्ट ऑफिस टाईम डिपॉझिट
बँकेच्या फिक्स डिपॉझिट (FD) प्रमाणेच ठराविक काळासाठी पैसे गुंतवू इच्छिणाऱ्यांसाठी पोस्ट ऑफिस टाईम डिपॉझिट हा एक उत्तम पर्याय आहे. ५ वर्षांच्या टाईम डिपॉझिटवर सध्या ७.५% व्याज दिलं जात आहे.
सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, या ७ ही योजनांचे फायदे वेगवेगळे आहेत. सध्याचे व्याजदर ३० सप्टेंबर २०२६ पर्यंत लागू राहतील; पुढच्या तिमाहीत सरकार हे दर बदलू शकतं. त्यामुळे गुंतवणूक करण्यापूर्वी लेटेस्ट अधिकृत व्याजदर आणि योजनेचे नियम नक्की तपासा.
