Knee Pain: खाली मांडी घालून जेवण्याची किंवा बसण्याची आपली जुनी सवय आहे. पण तुम्हाला जर गुडघेदुखीचा त्रास असेल, तर ही सवय तुमच्या सांध्यांवर भयंकर ताण देऊन वेदना वाढवू शकते, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.
आपल्याकडे खाली जमिनीवर मांडी घालून गप्पा मारणं, जेवणं किंवा पूजा करणं ही अगदी रोजचीच गोष्ट आहे. पण ज्यांना गुडघेदुखी, ऑस्टिओआर्थरायटिस किंवा संधिवाताचा (Rheumatoid arthritis) त्रास आहे, त्यांना नेहमी एक प्रश्न पडतो - आपण असं मांडी घालून बसावं का? अस्थिरोग तज्ज्ञांच्या मते, जर तुम्हाला आर्थरायटिसचा त्रास असेल, तर जमिनीवर मांडी घालून बसणं पूर्णपणे टाळायला हवं.
मांडी घालून बसण्याचे धोके
याचं मुख्य कारण म्हणजे, जेव्हा आपण मांडी घालून बसतो, तेव्हा शरीराचं संपूर्ण वजन सांध्यांवर पडतं. आपले गुडघे यावेळी १२० ते १४० अंशांपर्यंत दुमडले जातात. यामुळे सांध्यांमधील कूर्चावर (cartilage) भयंकर दाब पडतो. ज्यांची कूर्चा आधीच झिजली आहे, त्यांच्यासाठी हा दाब वेदना, सूज आणि सांधे जखडण्याची समस्या अनेक पटींनी वाढवतो.
अनेकांना वाटतं की मांडी घालून बसल्याने सांध्यांना चांगला व्यायाम मिळतो. पण आर्थरायटिसच्या रुग्णांमध्ये याचा उलटाच परिणाम होतो. जास्त वेळ असं बसल्याने सांध्यांकडे जाणारा रक्तप्रवाह कमी होतो. यामुळे पाय बधीर होतात आणि उठताना भयंकर कळा येतात.
सांध्यांना सूज असलेल्यांसाठी जास्त धोका
ज्यांच्या सांध्यांना सूज आहे किंवा ज्यांना जिने चढताना त्रास होतो, त्यांच्यासाठी ही स्थिती खूपच धोकादायक आहे. यामुळे सांध्यांची झीज आणखी वेगाने होते. काही वेळा गुडघा 'लॉक' होण्याचा धोकाही असतो. संधिवाताच्या रुग्णांच्या सांध्यांमध्ये आधीच सूज असते, त्यांनी जमिनीवर बसल्यास ही सूज आणखी वाढते.
मग आर्थरायटिसच्या रुग्णांनी कसं बसावं? डॉक्टरांच्या मते, खुर्चीवर बसणं हा सर्वात उत्तम पर्याय आहे. खुर्चीवर बसताना गुडघे ९० अंशाच्या कोनात राहतात, ज्यामुळे सांध्यांवरचा ताण कमी होतो. खुर्चीची उंची अशी असावी की तुमचे पाय जमिनीवर सपाट राहतील आणि गुडघे कमरेच्या थोडे खाली असतील. जर जमिनीवर बसणं भागच असेल, तर पाय पुढे पसरून किंवा भिंतीला टेकून बसावं.
पाय पसरून बसणं हा चांगला पर्याय
पण अशा स्थितीतही खूप वेळ बसू नये. एकाच जागी जास्त वेळ बसून राहणं टाळा. दर ३०-४० मिनिटांनी उठून थोडं चाला. गुडघ्याखाली उशी ठेवून पाय सरळ पसरून बसणं हा एक चांगला पर्याय आहे. योग्य पद्धतीने बसण्यासोबतच, वजन नियंत्रणात ठेवणं, नियमित फिजिओथेरपी घेणं आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याचं पालन करणं गुडघेदुखी कमी करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचं आहे, हे नेहमी लक्षात ठेवा.
