हिवाळा सुरू झाला की आपल्याला सतत काहीतरी खावंसं वाटतं. शरीरातील हार्मोन्स, बाहेरचं तापमान आणि शारीरिक हालचाली कमी होणं, ही यामागची मुख्य कारणं आहेत.
मुंबई : थंडीच्या दिवसांत अचानक भूक का वाढते, असा प्रश्न तुम्हाला कधी पडलाय का? हिवाळ्यात जास्त खाण्याची इच्छा होण्यामागे कोणतं शास्त्रीय कारण आहे आणि यावर नियंत्रण कसं मिळवायचं, हे सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
हिवाळ्यात तापमान खाली घसरलं की आपल्यापैकी अनेकांना नेहमीपेक्षा जास्त भूक लागायला लागते. गरम पराठे, गरमागरम भजी किंवा गोड पदार्थ खाण्याची इच्छा या दिवसांत खूप वाढते.
थंडीमध्ये जास्त खाण्यामागे हार्मोन्स, शरीराची रचना आणि शारीरिक हालचालींची कमतरता अशी अनेक गुंतागुंतीची कारणं असतात. चला तर मग, हिवाळ्यातील या भुकेमागचं विज्ञान आणि त्यावर कसा ताबा मिळवायचा ते पाहूया.
Related Articles
हिवाळा फक्त गारवा घेऊन येत नाही, तर सोबत गरमागरम पराठे, गाजराचा हलवा आणि तळलेले पदार्थ खाण्याची ओढही घेऊन येतो. बऱ्याचदा पोट भरलेलं असतानाही पुन्हा पुन्हा काहीतरी खावंसं वाटत राहतं.
थंडीच्या दिवसांत शरीराचं अंतर्गत तापमान योग्य पातळीवर ठेवण्यासाठी शरीर ऊर्जा खर्च करत असतं. पण आपण जेव्हा उबदार कपडे घालून घरातच बसून राहतो, तेव्हा शरीराला खरं तर फारशा अतिरिक्त कॅलरीजची गरज नसते.
आपल्या शरीरातील ग्रेलिन आणि लेप्टिन हे हार्मोन्स भूक आणि पोट भरल्याची जाणीव नियंत्रणात ठेवतात. मात्र, हिवाळ्यात सूर्यप्रकाश कमी मिळणं आणि झोप पूर्ण न होणं यामुळे या हार्मोन्सचं चक्र बिघडतं. परिणामी, मूड स्विंग्स होतात आणि गोड किंवा चमचमीत खाण्याची इच्छा निर्माण होते.
तळलेले आणि गोड पदार्थ खाल्ल्याने शरीराला लगेच आराम आणि ऊर्जा मिळाल्यासारखं वाटतं. थंडीत हे पदार्थ खूप चविष्ट वाटत असले, तरी शरीराला खरोखरच साखर किंवा फॅट्सची गरज असते असं नाही. अनेकदा आपण घरात बसून टीव्ही बघताना नकळत जास्त खातो आणि त्यामुळे शरीरात प्रमाणाबाहेर कॅलरीज जातात.
पुरेशी झोप न मिळणं, रात्री उशिरापर्यंत मोबाईल वापरणं आणि हवामानातील बदलांमुळे येणारा आळस, या सगळ्या गोष्टी भूक नियंत्रित करणाऱ्या हार्मोन्सचं संतुलन पूर्णपणे बिघडवून टाकतात.
