पक्ष्यांसारख घरटं बांधणारा जगातील एकमेव साप कोणता माहितेय का?
साप सहसा वारुळात किंवा बिळात राहतात हे आपल्याला माहितीये. पण स्वतःच्या पिल्लांसाठी चक्क घरटं बांधणारा एक सापही या जगात आहे. विशेष म्हणजे, स्वतःचं घर स्वतः बांधणारा हा जगातला एकमेव साप आहे.
घरटं बांधणारा जगातला एकमेव साप
वारूळ दिसलं की तिथे साप असेल, अशी आपल्याला भीती वाटते. बहुतांश साप हे वारुळात किंवा बिळात लपून राहतात. निसर्गात अनेक प्राणी आणि पक्षी स्वतःचं घर स्वतः बांधतात. पण साप तसं करत नाहीत. ते इतर प्राण्यांनी तयार केलेल्या बिळात, मुंग्यांच्या वारुळात किंवा नैसर्गिक ढोलीत राहतात. अंडी घालतानाही ते सुरक्षित बिळं, पालापाचोळा किंवा झाडाखालची जागा निवडतात.
किंग कोब्रा घरटं कसं बांधतो?
पण या सगळ्या सापांपेक्षा एक साप पूर्णपणे वेगळा आहे. तो म्हणजे किंग कोब्रा. हा साप इतर प्राण्यांच्या बिळात किंवा वारुळात राहत नाही. तो स्वतःसाठी एक खास घरटं बांधतो. विशेष म्हणजे, तो हे घरटं स्वतःसाठी नाही, तर आपल्या पिल्लांसाठी बांधतो. अंडी घालताना किंग कोब्रा अगदी एखाद्या पक्ष्यासारखा वागतो. पक्षी जसे काड्या आणि पानं गोळा करून घरटं बांधतात, तसाच हा सापही पालापाचोळा आणि काड्यांनी घरटं तयार करतो. पक्ष्यांना चोच असते, त्यामुळे ते सहज काड्या आणतात. सापाला चोच नसते, तरीही तो आपलं शरीर आणि शेपटी वापरून वाळलेली पानं आणि काड्या एका जागी गोळा करतो. या ढिगाऱ्याच्या मध्यभागी तो अंडी घालण्यासाठी एक सुरक्षित जागा तयार करतो.
किंग कोब्रा हे घरटं का बांधतो?
आपल्या अंड्यांचं रक्षण करणं, हे घरटं बांधण्यामागचं मुख्य कारण आहे. दुसरं कारण म्हणजे योग्य तापमान. सापाने उघड्यावर अंडी घातली, तर इतर प्राणी ती खाऊन टाकतील. शिवाय, अंड्यांच्या वाढीसाठी योग्य तापमानही गरजेचं असतं. किंग कोब्राने बनवलेलं पालापाचोळ्याचं घरटं अंड्यांना एक खास वातावरण देतं. पानं कुजताना तयार होणाऱ्या उष्णतेमुळे घरट्यातलं तापमान वाढतं.
भारतातील पश्चिम हिमालयीन भागात किंग कोब्राच्या २५ घरट्यांवर एक संशोधन झालं. यात असं दिसलं की, बाहेरच्या वातावरणापेक्षा घरट्यातलं तापमान सरासरी ३ अंश सेल्सिअसने जास्त असतं. या तापमानामुळे अंडी व्यवस्थित उबवली जातात. मादी किंग कोब्रा या घरट्यात २१ ते ४० अंडी घालते. अंडी घातल्यावर ती घरट्याबाहेर पहारा देते. पिल्लं बाहेर येईपर्यंत ती तिथेच थांबून अंड्यांचं रक्षण करते. केवळ आपल्या पिल्लांसाठी हा साप एवढी मेहनत घेतो, ही खरंच थक्क करणारी गोष्ट आहे.
