जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) माहितीनुसार, २०२४ मध्ये जगभरात सुमारे २४ लाख महिलांना ब्रेस्ट कॅन्सरचा सामना करावा लागेल. स्तनांमधील प्रत्येक बदल कॅन्सर नसतो, पण काही असामान्य लक्षणं दिसल्यास लगेच डॉक्टरांचा सल्ला घेणं गरजेचं आहे.
मुंबई : ब्रेस्ट कॅन्सर म्हणजे सुरुवातीलाच एखादी गाठ दिसेल, असं अजिबात नाही. बऱ्याचदा स्तनांच्या त्वचेत होणारे बदल, निप्पलमधून असामान्य स्त्राव येणं किंवा स्तनांचा आकार बदलणं ही पहिली लक्षणं असू शकतात. ही लक्षणं वेळेवर ओळखली आणि डॉक्टरांकडे गेल्यास योग्य उपचार मिळणं सोपं जातं.
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) अंदाजानुसार, २०२४ मध्ये जगभरात सुमारे २४ लाख महिलांना ब्रेस्ट कॅन्सरची लागण होईल. स्तनांमध्ये कोणताही बदल दिसला म्हणजे तो कॅन्सरच आहे, असं नाही. पण एखादं असामान्य किंवा दीर्घकाळ टिकणारं लक्षण दिसल्यास आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला नक्की घ्यावा, असं डॉक्टर सांगतात.
ब्रेस्ट कॅन्सरची ७ लक्षणं, जी प्रत्येक महिलेला माहिती असायला हवीत
१. स्तन किंवा काखेत नवीन गाठ
स्तन किंवा काखेत एखादी नवीन गाठ किंवा सूज दिसल्यास सावध व्हा. ब्रेस्ट कॅन्सरच्या गाठीमध्ये सहसा वेदना होत नाहीत. त्यामुळे दुखत नाहीये म्हणून त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. पण लक्षात ठेवा, स्तनांमधील प्रत्येक गाठ कॅन्सरची नसते.
Related Articles
२. स्तनांच्या आकारात बदल
तुमच्या एका स्तनाच्या आकारात अचानक काही लक्षणीय बदल झालेला दिसल्यास, लगेच डॉक्टरांकडे जा. विशेषतः हा बदल तुमच्या नेहमीच्या स्थितीपेक्षा वेगळा असेल, तर तपासणी करणं खूप महत्त्वाचं आहे.
३. त्वचेवर खड्डे पडणं किंवा त्वचा सुरकुतणं
स्तनांच्या त्वचेवर खड्डे पडले, त्वचा सुरकुतली किंवा संत्र्याच्या सालीसारखी खडबडीत झाली, तर तातडीने डॉक्टरांना दाखवा. असे बदल स्तनांमधील एखाद्या मोठ्या समस्येचे किंवा कॅन्सरचेही संकेत असू शकतात.
४. निप्पलमधून असामान्य स्त्राव येणं
दाब न देताही निप्पलमधून एखादा द्रव बाहेर येत असेल, आणि विशेषतः त्यात रक्त असेल, तर ही चिंतेची बाब आहे. गर्भधारणा किंवा स्तनपानाचा काळ सोडून असं घडत असेल, तर नक्कीच तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
५. निप्पल आतल्या बाजूला ओढले जाणं
तुमचं निप्पल अचानक आतल्या बाजूला ओढलं गेलं, त्याची दिशा बदलली किंवा तिथे रॅश आणि त्वचा सोलवटल्यासारखी वाटत असेल, तर डॉक्टरांकडे जाणं गरजेचं आहे. काहींचे निप्पल जन्मतःच आतल्या बाजूला असतात, पण नव्याने असं होत असेल तर सावध राहायला हवं.
६. लालसरपणा, त्वचा जाड होणं किंवा दीर्घकाळ टिकणारे बदल
स्तन किंवा निप्पलच्या आजूबाजूची त्वचा विनाकारण लाल झाली, काळे डाग पडले, सूज आली किंवा त्वचा निघू लागली, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. काही ब्रेस्ट ट्यूमर बाहेरून गाठ न बनवता त्वचेत असे बदल घडवून आणू शकतात.
७. स्तन किंवा निप्पलमध्ये सतत वेदना
स्तनांमध्ये वेदना होणं म्हणजे कॅन्सरच आहे, असं नाही. हार्मोन्समधील बदल किंवा एखाद्या सामान्य समस्येमुळेही वेदना होऊ शकतात. पण जर वेदना दीर्घकाळ टिकून असतील आणि त्यासोबत इतर काही असामान्य लक्षणं दिसत असतील, तर डॉक्टरांकडे जाणं आवश्यक आहे.
डॉक्टरांकडे कधी जावं?
स्तन किंवा निप्पलमध्ये एखादी नवीन गाठ किंवा असामान्य बदल दिसल्यास लगेच डॉक्टरांची अपॉइंटमेंट घ्या. वेदना सुरू होण्याची वाट पाहू नका. वय कमी आहे किंवा कुटुंबात कोणालाही कॅन्सरचा इतिहास नाही—अशा कारणांवरून लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणं चुकीचं आहे.
लक्षणं पाहून डॉक्टर तुम्हाला क्लिनिकल तपासणी, इमेजिंग टेस्ट किंवा बायोप्सी करण्याचा सल्ला देऊ शकतात. लक्षात ठेवा, या लक्षणांचा अर्थ नेहमीच कॅन्सर नसतो, पण तपासणी करून खात्री करणं सर्वात महत्त्वाचं आहे.
ब्रेस्ट कॅन्सर आधीच ओळखणं शक्य आहे का?
तुम्हाला तुमच्या स्तनांचा सामान्य आकार आणि रचना माहिती असेल, तर कोणताही बदल सहज ओळखता येतो. स्क्रीनिंग मॅमोग्राफीच्या मदतीने कोणतीही लक्षणं दिसण्यापूर्वीच कॅन्सर ओळखता येऊ शकतो. पण स्क्रीनिंगची योग्य पद्धत तुमचं वय, वैयक्तिक धोका आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यावर अवलंबून असते.
थोडक्यात सांगायचं तर: स्वतःचं शरीर समजून घेणं, असामान्य बदलांवर लक्ष ठेवणं आणि वेळेवर डॉक्टरांकडे जाणं, हाच स्तन निरोगी ठेवण्याचा सर्वात उत्तम मार्ग आहे.
