पणजी गोव्याची राजधानी बनण्यापूर्वी 'ओल्ड गोवा' हे पोर्तुगीज सत्तेचं मुख्य केंद्र होतं. आज आपण या शहराचा विसरलेला इतिहास, भव्य चर्च आणि आजही उभ्या असलेल्या प्रसिद्ध वास्तूंची माहिती घेणार आहोत.
सध्या पणजी ही गोव्याची राजधानी आहे. पण काही शतकांपूर्वी गोव्यात दुसरंच एक शहर होतं, जे इथलं राजकीय आणि आध्यात्मिक केंद्र होतं. या शहराला 'वेल्हा गोवा' (Velha Goa) किंवा 'ओल्ड गोवा' (जुना गोवा) असं म्हटलं जायचं. एकेकाळी हीच पोर्तुगीज गोव्याची राजधानी होती.
एकेकाळी अत्यंत समृद्ध होतं 'ओल्ड गोवा'
पोर्तुगीजांनी १५१० मध्ये गोव्यावर आक्रमण केलं. त्यानंतर ओल्ड गोवा हे पोर्तुगीज सत्तेचं एक महत्त्वाचं केंद्र म्हणून विकसित झालं. हे शहर तिथले अनेक चर्च, मठ आणि सुंदर इमारतींसाठी प्रसिद्ध होतं.
आपल्या सुवर्णकाळात ओल्ड गोवा हे एक अत्यंत भरभराटीला आलेलं शहर होतं. आज या भागातल्या बहुतांश इमारती नष्ट झाल्या आहेत. पण आजही तिथे उभ्या असलेल्या ऐतिहासिक वास्तू या शहराच्या गतवैभवाची साक्ष देतात.
राजधानी का बदलली?
रोगराई आणि इतर अनेक समस्यांमुळे हळूहळू ओल्ड गोवा शहराचं महत्त्व कमी होत गेलं. १७५९ मध्ये पोर्तुगीज व्हाईसरॉयचं निवासस्थान पंजिमला हलवण्यात आलं. याच पंजिमला आज आपण पणजी म्हणून ओळखतो.
पुढे १८४३ मध्ये पंजिम अधिकृतपणे पोर्तुगीज गोव्याची राजधानी बनली.
आजही उभ्या असलेल्या ऐतिहासिक वास्तू
ओल्ड गोव्याच्या ऐतिहासिक वारशाबद्दल सांगणारं एक उत्तम उदाहरण म्हणजे सेंट ऑगस्टीनचे अवशेष (Ruins of St. Augustine). या ठिकाणी एक भव्य चर्च आणि कॉन्व्हेंट होतं. १९ व्या शतकात या चर्चकडे दुर्लक्ष झालं आणि शेवटी त्याची पडझड झाली.
या वास्तूचे काही अवशेष आजही तिथे पाहायला मिळतात, ज्यामध्ये तिथला एक उंच आणि प्रसिद्ध टॉवर लक्ष वेधून घेतो.
ओल्ड गोव्यातील काही प्रसिद्ध वास्तूंमध्ये 'बॅसिलिका ऑफ बॉम जीझस' आणि 'से कॅथेड्रल' यांचा समावेश होतो. या वास्तूंना युनेस्कोच्या (UNESCO) जागतिक वारसा स्थळांच्या यादीत 'चर्च आणि कॉन्व्हेंट्स ऑफ गोवा' म्हणून स्थान मिळालं आहे.
हे ठिकाण पर्यटकांना गोव्याची एक वेगळीच बाजू दाखवतं. नेहमीच्या गर्दीच्या समुद्रकिनाऱ्यांपेक्षा हा ऐतिहासिक गोवा नक्कीच वेगळा आणि शांत आहे.
