बँकेत पैसे भरण्यावरून ग्राहक आणि बँक कर्मचाऱ्यामध्ये झालेल्या वादाचा एक व्हिडिओ सध्या व्हायरल होत आहे. यावरून लंच ब्रेक आणि सेवेतील विलंबावर ऑनलाइन चर्चा सुरू झाली आहे. दुसऱ्या ग्राहकाचे काम आधी का केले, असा सवाल या ग्राहकाने विचारला.
बँकेत पैसे जमा करण्यावरून ग्राहक आणि बँक कर्मचाऱ्यामध्ये झालेला जोरदार वाद सध्या सोशल मीडियावर चर्चेचा विषय ठरला आहे. या घटनेच्या एका व्हायरल व्हिडिओमुळे ग्राहक सेवा, लंच ब्रेक आणि बँक शाखांमधील कर्मचाऱ्यांची कमतरता यावर लोकांमध्ये दोन गट पडले आहेत. व्हिडिओमध्ये ग्राहक विचारतोय की, त्याचा डिपॉझिट फॉर्म आधी का स्वीकारला जात नाहीये, तर त्याच्यानंतर आलेल्या एका महिलेचे काम आधी कसे झाले. यावर बँक कर्मचारी उत्तर देतो की, तुमचेही काम होईल, पण पैसे स्वीकारण्यापूर्वी ते मोजावे लागतात.
या ग्राहकाकडे १०० आणि ५० रुपयांच्या अनेक नोटा असल्याचे दिसते, ज्यातील काही नोटा जुन्या आणि खराब झालेल्या वाटत आहेत. तो विलंबावरून कर्मचाऱ्याला जाब विचारतो आणि इतर ग्राहकांची कामे होत असताना लंच ब्रेकचे कारण का दिले जात आहे, असा सवाल करतो. तो रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) कडे तक्रार करणार असल्याचेही सांगतो. यावर कर्मचारी त्याला जिथे तक्रार करायची तिथे करा, असे सांगताना ऐकू येतो.
या शाखेचे नेमकं ठिकाण आणि या घटनेमागची संपूर्ण परिस्थिती उपलब्ध माहितीवरून स्वतंत्रपणे पडताळून पाहता आलेली नाही.
ग्राहक आणि बँक कर्मचाऱ्यांवरून सोशल मीडिया विभागला
या व्हिडिओवर ऑनलाइन वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया उमटत आहेत. काही युजर्सनी बँक कर्मचाऱ्यांवर टीका केली आहे. ५० आणि १०० रुपयांच्या नोटा केवळ लहान मूल्याच्या आहेत म्हणून नाकारल्या जाऊ नयेत, असा युक्तिवाद त्यांनी केला. ग्राहकांना पैसे जमा करण्याचा आणि वेळेवर सेवा मिळवण्याचा अधिकार असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
दुसरीकडे, काहींनी बँक कर्मचाऱ्यांची बाजू घेतली. रोख रक्कम काळजीपूर्वक मोजणे आणि तपासणे आवश्यक असते, याकडे त्यांनी लक्ष वेधले. कॅशिअरने ब्रेक न घेता काम करावे अशी अपेक्षा करणे चुकीचे असल्याचे सांगत, त्यांनी सेवेतील व्यत्ययासाठी कर्मचाऱ्यांची कमतरता आणि शाखेच्या खराब व्यवस्थापनाला जबाबदार धरले.
कॅशिअर जेवायला गेल्यावर ग्राहकांना जास्त वेळ थांबावे लागू नये, यासाठी बँकांनी पर्यायी कर्मचाऱ्यांची व्यवस्था करावी, अशी मागणी अनेक युजर्सनी केली. तर तक्रार करताना ग्राहकांनी आदराने बोलायला हवे, असे काहींचे म्हणणे होते.
या चर्चेमुळे आरबीआय आणि बँक व्यवस्थापनाने कर्मचारी संख्या आणि ग्राहक सेवेच्या समस्या सोडवाव्यात, अशी मागणीही जोर धरू लागली आहे.
५० आणि १०० रुपयांच्या नोटा जमा करण्याबाबत RBI चे नियम काय आहेत?
आरबीआयच्या 'मास्टर डिरेक्शन्स ऑन द फॅसिलिटी फॉर एक्स्चेंज ऑफ नोट्स अँड कॉइन्स' नुसार, बँक शाखांनी व्यवहार किंवा देवाणघेवाणीसाठी लहान मूल्याच्या नोटांसह सर्व नोटा आणि नाणी स्वीकारणे बंधनकारक आहे. काउंटरवर आलेल्या लहान मूल्याच्या नोटा किंवा नाणी शाखांना नाकारता येणार नाहीत, असे नियम सांगतात.
५० रुपये आणि त्याहून कमी मूल्याच्या नोटा जमा करण्यासाठी किंवा बदलून देण्यासाठी नकार देणे ही सेवेतील कमतरता मानली जाऊ शकते, याचा आरबीआयने पुनरुच्चार केला आहे. १०० रुपयांच्या नोटा चलनातून मागे घेईपर्यंत वैध चलन राहतील. मात्र, या नियमांचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक रोख व्यवहार त्वरित पूर्ण झालाच पाहिजे किंवा बँका लंच ब्रेक घेऊ शकत नाहीत.
बँकेच्या लंच ब्रेकबाबत RBI च्या मार्गदर्शक सूचना काय आहेत?
ग्राहक सेवेबाबत रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) निर्देशांनुसार, व्यावसायिक बँकांनी घोषित कामकाजाच्या वेळेत अखंडित सेवा देणे आवश्यक आहे. बँक कर्मचाऱ्यांना लंच ब्रेक घेण्याचा अधिकार असला तरी, सार्वजनिक कामकाजाच्या वेळेत काउंटर, विशेषतः कॅश काउंटर, रिकामे किंवा बंद राहू नयेत, असे आरबीआयच्या मार्गदर्शक सूचनांमध्ये स्पष्ट केले आहे.
ग्राहकांची कामे न थांबवता त्यांना सतत सेवा मिळावी, यासाठी बँकांनी अंतर्गत पर्यायी व्यवस्था आणि कर्मचाऱ्यांच्या वेळापत्रकात योग्य नियोजन करावे, अशा सूचना देण्यात आल्या आहेत.
