केंद्रीय मंत्री जयंत चौधरी यांनी नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजच्या (NSE) सोशल स्टॉक एक्स्चेंजवर नाबार्ड-एनएसडीसीच्या सोशल बाँड्सच्या लिस्टिंगचा शुभारंभ केला. ग्रामीण भागातील टॅलेंटला बळ देण्यासाठी आणि सामाजिक बदल घडवून आणण्यासाठी या नव्या आर्थिक मॉडेलचा फायदा होणार आहे.
आर्थिक क्षेत्र आणि तळागाळातील लोकांचे सक्षमीकरण यांचा एक अनोखा संगम गुरुवारी पाहायला मिळाला. केंद्रीय मंत्री जयंत चौधरी यांनी नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंज (NSE) मध्ये बेल वाजवून नॅशनल स्किल डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशनच्या (NSDC) 'झिरो कूपन झिरो प्रिन्सिपल' (ZCZP) बाँड्सची सोशल स्टॉक एक्स्चेंजवर लिस्टिंग केली. नॅशनल बँक फॉर ॲग्रिकल्चर अँड रुरल डेव्हलपमेंटने (NABARD) ४ कोटी रुपयांची गुंतवणूक करत हे बाँड्स पूर्णपणे सबस्क्राईब केले आहेत. यावेळी बोलताना मंत्री चौधरी म्हणाले की, भारताची खरी ताकद फक्त तांत्रिक प्रगतीत नाही, तर आपल्यातील संवेदनशीलतेत दडलेली आहे.
'ग्रामीण टॅलेंटला जागतिक संधींशी जोडणे' या थीमवर आधारित या कार्यक्रमात चौधरी यांनी आपले विचार मांडले. सामाजिक बदल घडवून आणण्यासाठी अशा नव्या आर्थिक पर्यायांची भूमिका खूप महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी सांगितले. एनएसईमधील दिग्गज गुंतवणूकदार आणि संस्थांच्या प्रमुखांना संबोधित करताना ते म्हणाले, "आपल्याला सर्वात मोठी आणि दीर्घकालीन गुंतवणूक ही भारतातील लोकांवर करायची आहे. आपली संवेदनशीलता आणि आपल्या मुळांशी असलेली नाळ आपल्याला इतरांपेक्षा वेगळं बनवते. काळजी घेण्याची आणि देण्याची हीच भावना अधिकृतपणे रुजवण्यासाठी सोशल स्टॉक एक्स्चेंज हा एक उत्तम प्रयत्न आहे."
सामाजिक जबाबदारी आणि शाश्वत विकासाला चालना
मूल्य आणि उत्तरदायित्व वाढवणे
प्रधानमंत्री कौशल्य विकास योजनेअंतर्गत (PMKVY) फायनान्स मॉडेल्समध्ये झालेल्या बदलांचा उल्लेख करत, प्रत्येक कामगाराला सन्मान मिळवून देण्यासाठी सर्वांनी एकत्र येण्याचे आवाहन चौधरी यांनी केले. "आम्ही नियम बनवू शकतो, सोयी-सुविधा देऊ शकतो आणि एक सिस्टीम तयार करू शकतो. पण खऱ्या अर्थाने प्रत्येक कामगाराला सन्मान आणि नवी उमेद देण्याची जबाबदारी प्रत्येक सक्षम नागरिकाची आहे," असे ते म्हणाले. कॉर्पोरेट कंपन्यांनी त्यांच्या सीएसआर (CSR) फंडाचा वापर करण्यासाठी सोशल स्टॉक एक्स्चेंजचा पारदर्शक मार्ग निवडावा, असा सल्लाही त्यांनी दिला. "भरपूर पैसे कमवा, तुमची कार्यक्षमता आणि नफा वाढवा, गुंतवणूकदारांनाही चांगला परतावा द्या आणि त्यातील जास्तीत जास्त पैसा सोशल स्टॉक एक्स्चेंजच्या माध्यमातून सामाजिक प्रकल्पांसाठी वळवा," असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी
नाबार्डचे अध्यक्ष डॉ. शाजी के. व्ही. यांनी ग्रामीण विकास आणि हवामान बदलांचा सामना करण्यासाठी अशा फायनान्स पर्यायांचे महत्त्व पटवून दिले. "सोशल स्टॉक एक्स्चेंजवरील झिरो कूपन झिरो प्रिन्सिपल बाँड्ससारख्या पर्यायांचा वापर करून, आम्ही संस्थात्मक भांडवल आणि सामाजिक उपक्रम यांची सांगड घालत आहोत. यातून ग्रामीण तरुणांना थेट जागतिक रोजगाराच्या संधींशी जोडले जाईल," असे डॉ. शाजी म्हणाले. शेतीच्या शाश्वत विकासावर बोलताना ते पुढे म्हणाले, "हवामान बदलांच्या संकटातून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला वाचवण्यासाठी विशेष निधीची गरज आहे. म्हणूनच, अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना दीर्घकाळ टिकून राहता यावे यासाठी आम्ही आमचा आगामी क्लायमेट फंड तयार करत आहोत."
नाबार्डच्या व्यापक उद्दिष्टांवर प्रकाश टाकताना डॉ. शाजी यांनी संस्थात्मक पाठिंब्याची गरज बोलून दाखवली. ते म्हणाले, "आपल्याला अशा नवीन रिस्क-शेअरिंग आणि क्रेडिट-गॅरंटी सिस्टीम तयार करण्याची गरज आहे, ज्यामुळे मुख्य प्रवाहातील बँका आणि वित्तीय संस्थांना लहान आणि अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना विनाअडथळा कर्ज देण्याचा आत्मविश्वास मिळेल."
सामाजिक बदलाची व्याप्ती वाढवणे
एनएसईचे एमडी आणि सीईओ आशिष कुमार चौहान यांनीही यावेळी उपस्थितांशी संवाद साधला. सरकारने तयार केलेल्या नियमांमुळे खाजगी क्षेत्रातील सीएसआर फंड आता सोशल स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये येत असल्याचे त्यांनी सांगितले. "सर्वजण एकाच समान उद्देशाने एकत्र येत आहेत. सामाजिक सुरक्षेवर खर्च होणारा प्रत्येक रुपया आणि त्यातून मिळणारा प्रत्येक निकाल हा सार्वजनिक खर्चात अधिक पारदर्शकता आणि कार्यक्षमता आणेल," असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
बाजारातील गुंतवणूकदारांनी या प्लॅटफॉर्मवर आपला सहभाग वाढवावा, असे आवाहन करत चौहान यांनी कार्यक्रमाचा समारोप केला. "एकत्र येऊन एक अधिक चांगली, व्यापक आणि मजबूत सामाजिक व्यवस्था निर्माण करण्यासाठी आपण सोशल स्टॉक एक्स्चेंजचा वापर करत राहूया," असे ते म्हणाले.
(हेडलाईन वगळता या बातमीतील मजकूर एशियानेट न्यूजच्या संपादकीय टीमने संपादित केलेला नाही. ही बातमी सिंडिकेटेड फीडमधून प्रकाशित करण्यात आली आहे.)
