केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक मंत्री राम मोहन नायडू यांनी २०२८ पर्यंत भारतात इलेक्ट्रिक एअर टॅक्सी सुरू करण्याचं ध्येय असल्याचं म्हटलं आहे. मोठ्या शहरांमधील वाहतूक कोंडी कमी करणाऱ्या या eVTOL विमानांची चाचणी पुढच्या वर्षी वेग घेईल, असंही त्यांनी सांगितलं.

भारतात २०२८ पर्यंत इलेक्ट्रिक एअर टॅक्सी आकाशात झेपावताना दिसतील, असं ध्येय ठेवण्यात आलं आहे. या नव्या तंत्रज्ञानाची चाचणी पुढच्या वर्षीपासून अधिक वेगाने सुरू होईल, अशी माहिती केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक मंत्री राम मोहन नायडू यांनी शनिवारी दिली.

शहरी हवाई वाहतुकीसाठी भारताचं २०२८ चं व्हिजन

बंगळूरमध्ये सरला एव्हिएशनच्या (Sarla Aviation) नव्या मुख्यालयाच्या उद्घाटनावेळी नायडू बोलत होते. बंगळूर, मुंबई आणि दिल्लीसारख्या वाहतूक कोंडीने ग्रासलेल्या मोठ्या शहरांसाठी इलेक्ट्रिक व्हर्टिकल टेक-ऑफ अँड लँडिंग (eVTOL) विमानं एक नवीन पर्याय ठरू शकतात, असं ते म्हणाले. "२०२८ पर्यंत, आम्हाला ही विमानं भारतात उडताना पाहायची आहेत. फक्त बंगळूरमध्येच नाही, तर मुंबई आणि दिल्लीतही याची मोठी गरज आहे," असं नायडू म्हणाले.

पुढच्या वर्षी सरला एव्हिएशन कंपनी चाचणीच्या टप्प्यात पूर्णपणे उतरेल अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली. नागरी विमान वाहतूक मंत्रालय आणि नियामक संस्था DGCA (Directorate General of Civil Aviation) चाचणी, सुरक्षा आणि नियमावलीसाठी इंडस्ट्रीसोबत काम करत राहील, असंही ते म्हणाले. DGCA ने सरला एव्हिएशनला 'डिझाइन ऑर्गनायझेशन अप्रूव्हल' दिल्याची माहितीही नायडू यांनी दिली. "पुढच्या वर्षी आपण पूर्णपणे चाचणीच्या टप्प्यात असू अशी माझी अपेक्षा आहे. २०२८ पर्यंत हे प्रत्यक्षात आणण्याची आमची योजना आहे," असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

सरला एव्हिएशनच्या विमानाची रचना

सरला एव्हिएशनचे सह-संस्थापक आणि सीईओ एड्रियन श्मिट (Adrian Schmidt) यांनी सांगितलं की, त्यांच्या कंपनीचं विमान हे ड्रोन, हेलिकॉप्टर आणि पारंपरिक विमानाचं मिश्रण आहे. नियामकांनी याला 'पॉवर्ड-लिफ्ट' नावाच्या नव्या श्रेणीत ठेवलं आहे. हे विमान एका पायलटसह सहा प्रवाशांना घेऊन जाण्यासाठी डिझाइन केलं जात आहे. यात सात इलेक्ट्रिक मोटर्स असतील - सहा उभं उड्डाण घेण्यासाठी (vertical lift) आणि एक मागच्या बाजूला पुढे ढकलण्यासाठी (forward propulsion).

"हे विमान सहा इलेक्ट्रिक मोटर्सच्या मदतीने वर उचललं जातं आणि मागच्या बाजूला असलेली एक मोटर त्याला पुढे ढकलते. आम्ही एकूण सात इलेक्ट्रिक मोटर्स वापरत आहोत आणि सध्या यात पायलटसह सहा प्रवासी बसू शकतील," असं श्मिट यांनी एएनआयला सांगितलं.

या विमानाची प्रोपल्शन सिस्टीम (पुढे ढकलणारी यंत्रणा) पूर्णपणे इलेक्ट्रिक असेल. पण गरज पडल्यास, उड्डाणादरम्यान बॅटरी रिचार्ज करण्यासाठी टर्बो-जनरेटर जोडण्याची सोयही विमानाच्या डिझाइनमध्ये ठेवण्यात आली आहे, असंही त्यांनी स्पष्ट केलं. "आमच्याकडे टर्बो-जनरेटर बसवण्यासाठी पुरेशी जागा आहे, जेणेकरून आम्ही उड्डाणादरम्यान बॅटरी चार्ज करण्याचा विचार करू शकू. पण बॅटरीमधून मोटर्सपर्यंत जाणारी ऊर्जा ही नेहमीच पूर्णपणे इलेक्ट्रिक असेल," असं श्मिट म्हणाले.

दिग्गज उद्योजकांचा पाठिंबा

बंगळूरमधील या स्टार्टअपला व्हेंचर कॅपिटल फर्म Accel आणि झिरोधाचे (Zerodha) सह-संस्थापक निखिल कामत यांचा पाठिंबा आहे. याशिवाय फ्लिपकार्टचे सह-संस्थापक बिन्नी बन्सल, स्विगीचे सह-संस्थापक श्रीहर्ष मजेटी, अर्बन कंपनीचे सह-संस्थापक अभिराज सिंग भाल, Tracxn चे सह-संस्थापक अभिषेक गोयल, लिव्हस्पेसचे सह-संस्थापक रमाकांत शर्मा आणि उडानचे सह-संस्थापक सुजीत कुमार यांसारख्या गुंतवणूकदारांनीही यात गुंतवणूक केली आहे. इंडिगो व्हेंचर्सनेही (IndiGo Ventures) या कंपनीत गुंतवणूक केली आहे.

किंमत, उपयोग आणि निर्यातीची संधी

श्मिट म्हणाले की, अमेरिका आणि युरोपसह जगभरातील अनेक कंपन्या अशाच प्रकारच्या विमानांवर काम करत आहेत, पण सरला एव्हिएशनला हे तंत्रज्ञान भारतातच विकसित करायचं आहे. तर दुसरीकडे, नायडू यांनी सांगितलं की, एअर टॅक्सी भारतात व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी होण्यासाठी सुरक्षेइतकीच परवडणारी किंमतही महत्त्वाची असेल. विमानाचे काही भाग (avionics) वगळता बाकी सर्व भाग देशातच तयार केल्यास खर्च कमी होण्यास मदत होईल, असं ते म्हणाले.

नायडू यांच्या मते, eVTOL विमानांमुळे मोठ्या शहरांमधील विमानतळ ते शहरापर्यंतचा प्रवासाचा वेळ दोन तासांवरून थेट २०-३० मिनिटांपर्यंत कमी होऊ शकतो. याशिवाय, मेडिकल इव्हॅक्युएशन, एअर रुग्णवाहिका आणि मालवाहतुकीसाठीही याचा उपयोग होऊ शकतो. बंगळूर विमानतळाने शहरात शेवटच्या टप्प्यातील कनेक्टिव्हिटीसाठी (last-mile connectivity) सरला एव्हिएशनसोबत करार केला आहे, तर मणिपाल हॉस्पिटल्सने (Manipal Hospitals) संभाव्य एअर रुग्णवाहिका सेवांसाठी कंपनीसोबत करार केला आहे.

शहरी आणि लास्ट-माईल कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यासोबतच, हे तंत्रज्ञान भविष्यात भारतात तयार झालेल्या eVTOL विमानांसाठी निर्यातीची बाजारपेठ विकसित करण्यासही मदत करू शकतं, असा विश्वास नायडू यांनी व्यक्त केला.