२०२१ मध्ये जेव्हा तालिबानने अफगाणिस्तानवर कब्जा केला, तेव्हा फरिबा आणि तिच्या बहिणीला आपली खेळाची स्वप्नं सोडावी लागतील असं वाटलं होतं. पण त्याच वेळी इटलीची माजी सायकलिंग चॅम्पियन अलेस्सांड्रा कॅपेलोटो त्यांच्यासाठी देवदूत बनून धावून आली.
फरिबा हाशिमी - हे फक्त एक नाव नाही. तालिबानने अफगाणिस्तानातील महिलांचं हिरावून घेतलेलं स्वातंत्र्य परत मिळवण्यासाठी लढणाऱ्या एका क्रांतीचं नाव आहे. जपानच्या आयची-नागोया एशियन गेम्समध्ये महिलांच्या सायकलिंगमध्ये (Individual Road Race) रौप्य पदक जिंकून २३ वर्षांच्या फरिबा हाशिमीने आज जगात आपला डंका वाजवला आहे.
फरिबाचा जन्म अफगाणिस्तानच्या फरयाब प्रांतात झाला. वयाच्या १५ व्या वर्षी तिला सायकलिंगची आवड निर्माण झाली. पण त्यांच्या देशात मुलींनी सायकल चालवणं म्हणजे मोठा गुन्हा मानला जायचा. त्यामुळे फरिबा आणि तिची बहीण युल्दुझ या दोघी मुलांचे कपडे घालून आणि चेहरा लपवून सायकल चालवायच्या. लोकांनी त्यांना खूप विरोध केला. त्या रस्त्यावरून सायकल चालवत असताना लोकांनी त्यांना गाडीने उडवण्याचा प्रयत्नही केला. अनेकदा त्यांच्यावर दगडफेकही झाली.
२०२१ मध्ये तालिबानने अफगाणिस्तानची सत्ता हाती घेतली. फरिबा आणि तिच्या बहिणीला वाटलं की आता आपली खेळाची स्वप्नं संपली. पण इटलीची माजी सायकलिंग चॅम्पियन अलेस्सांड्रा कॅपेलोटो त्यांच्या मदतीला धावून आली. जन्मभूमी आणि घर सोडून, आपल्या घरच्यांना पुन्हा कधी भेटू शकू की नाही हे माहीत नसतानाही या बहिणींनी देश सोडण्याचा निर्णय घेतला. आईपासून दूर जाण्याच्या विचाराने फरिबा खूप रडली. सायकलिंगमुळे आपल्याला भावंडांपासून वेगळं व्हावं लागेल, असा विचार तिने कधीच केला नव्हता. पण आंतरराष्ट्रीय सायकलिंग क्षेत्रातील ओळखींमुळे त्यांना इटलीला जाणाऱ्या एका विमानात जागा मिळाली.
१९९७ ची रोड सायकलिंग चॅम्पियन अलेस्सांड्रा कॅपेलोटोच्या मदतीने त्या इटलीला पोहोचल्या. तिथे गेल्यावर या दोघी बहिणी एका प्रोफेशनल सायकलिंग टीममध्ये सामील झाल्या आणि त्यांनी पहिल्यांदाच अधिकृत ट्रेनिंग घ्यायला सुरुवात केली. हा त्यांच्या आयुष्याला कलाटणी देणारा अनुभव होता. यामुळे त्यांना त्यांचं कौशल्य सुधारण्याची संधी मिळाली, जी अफगाणिस्तानमध्ये कधीच शक्य नव्हती.
अफगाणिस्तानमध्ये असताना त्यांना कोणतंही प्रोफेशनल ट्रेनिंग मिळालं नव्हतं. त्या फक्त सायकल घेऊन चालवायच्या. घर आणि देश सोडण्याचं दुःख खूप मोठं होतं, पण आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खेळण्याच्या आपल्या स्वप्नावर फरिबा ठाम होती. याच निर्णयाने त्यांना आज इथवर पोहोचवलं. २०२२ मध्ये स्वित्झर्लंडमध्ये झालेल्या अफगाण नॅशनल रोड रेस चॅम्पियनशिपमध्ये फरिबा चॅम्पियन ठरली. ही तर फक्त सुरुवात होती. दोन वर्षांनंतर तिने बहीण युल्दुझसोबत पॅरिस ऑलिम्पिकमध्ये अफगाणिस्तानचं प्रतिनिधित्व करून इतिहास रचला.
'गिरो डी इटालिया' (Giro d'Italia) या प्रसिद्ध आंतरराष्ट्रीय सायकलिंग शर्यतीत भाग घेणारी फरिबा पहिली अफगाण महिला ठरली. या यशाच्या शिखरावर असतानाही तिला आपल्या कुटुंबाची आठवण येत होती, जे अजूनही जुन्या सामाजिक परंपरा मानतात. मुलींची ही वेगळी आवड समजल्यावर घरच्यांनी त्यांना हे सगळं सोडायला सांगितलं होतं. सायकलिंग थांबवण्याची ताकीदही दिली होती. पण समाजाच्या बंधनांपेक्षा आपली आवड मोठी आहे, हे ओळखून फरिबाने आपल्या बहिणीची साथ सोडली नाही आणि ती पुढेच जात राहिली.
आता एशियन गेम्समध्येही फरिबाने आपली ऐतिहासिक नोंद केली आहे. तालिबानच्या राजवटीत अफगाणिस्तानातील महिलांवर अत्याचार होत असताना, फरिबा आणि युल्दुझ या दोघींनी त्या देशाच्या व्यवस्थेला आणि त्यांना दगड मारणाऱ्यांना आपल्या यशातून सणसणीत चपराक लगावली आहे. आकाशात मुक्तपणे उडणाऱ्या पक्ष्यांसारख्या आम्ही जगत आहोत, हेच त्या सांगत आहेत. अफगाणिस्तानची ओळख घेऊन त्या आज जगभर सायकल चालवत आहेत. त्यांचं हे यश अफगाणिस्तानातील इतर महिलांनाही स्वातंत्र्याचं स्वप्न पाहायला नक्कीच बळ देईल.
एशियानेट न्यूज लाईव्ह लिंक: https://www.youtube.com/live/s0LLVQeMmtU?si=31j3tChnat66QzkK
