अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, चीनचे शी जिनपिंग आणि रशियाचे व्लादिमीर पुतिन यांची शेनझेनमध्ये पहिल्यांदाच त्रिपक्षीय शिखर परिषद होत आहे. अण्वस्त्र निःशस्त्रीकरण, जागतिक व्यापार, रशिया-युक्रेन युद्ध आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स या विषयांवर चर्चा होणार आहे.
मुंबई : आशिया-पॅसिफिक इकॉनॉमिक कोऑपरेशन (APEC) शिखर परिषदेच्या निमित्ताने गुरुवारी चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यासोबत पहिल्यांदाच होणाऱ्या त्रिपक्षीय बैठकीपूर्वी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आशावाद व्यक्त केला आहे. ही एक अभूतपूर्व बैठक असून यात सामायिक संधींचा शोध घेण्याची संधी असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
वार्षिक आर्थिक मंचासाठी जागतिक नेते एकत्र आलेल्या शेनझेनमध्ये बोलताना ट्रम्प यांनी या आगामी बैठकीचे महत्त्व अधोरेखित केले. अमेरिका, चीन आणि रशिया या देशांच्या नेत्यांमध्ये होणारी ही पहिलीच त्रिपक्षीय बैठक आहे. ते म्हणाले, "एक वर्षापूर्वी, आम्ही कंबोडिया आणि थायलंड यांच्यात एक ऐतिहासिक करार घडवून आणला, ज्यामुळे असंख्य लोकांना त्यांच्या घरी परतणे शक्य झाले. आणि आज चीनमध्ये, तिन्ही देशांसाठी अधिक संधींवर चर्चा करण्यासाठी राष्ट्राध्यक्ष शी आणि राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांच्यासोबत होणाऱ्या ऐतिहासिक त्रिपक्षीय बैठकीची मी आतुरतेने वाट पाहत आहे."
अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) बाबतही सावधगिरीचा इशारा दिला. ते म्हणाले की, या क्षेत्रातील कोणत्याही प्रकारच्या नियमनाला अमेरिकेचा विरोध आहे. "सुपर इंटेलिजन्समध्ये (SI) जागतिक नेता असल्याचा अमेरिकेला अभिमान आहे... SI वर नियंत्रण ठेवणाऱ्या किंवा त्याला दाबून टाकणाऱ्या कोणत्याही प्रकारच्या जागतिक नियमनाला किंवा गोष्टीला आमचा विरोध आहे - आणि आम्ही असे होऊ देणार नाही," असे ते म्हणाले.
गुरुवारी, ट्रम्प यांनी चिनी राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि त्यानंतर रशियन राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांची भेट घेतली. शिखर परिषदेतील इतर जागतिक नेत्यांसोबत ग्रुप फोटोसाठी जाण्यापूर्वी त्यांनी हस्तांदोलन करून त्यांचे स्वागत केले. ट्रम्प, पुतिन आणि चिनी राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यातील या ऐतिहासिक त्रिपक्षीय बैठकीत, हे तीन नेते अण्वस्त्र निःशस्त्रीकरण, इराणशी संबंधित सध्याचा संघर्ष, जागतिक व्यापार आणि रशिया-युक्रेन युद्ध यांवर चर्चा करतील अशी अपेक्षा आहे.
APEC इकॉनॉमिक लीडर्स मीटिंगसाठी ट्रम्प चीनमध्ये दाखल होण्यापूर्वी बुधवारी शी आणि पुतिन यांनी द्विपक्षीय चर्चा केली. शेनझेनमध्ये या तीन प्रमुख सत्तांनी आपले राजनैतिक संबंध वाढवल्याने या घडामोडी घडल्या आहेत. या बैठकीत शी आणि पुतिन यांनी आपल्या द्विपक्षीय संबंधांची स्थिरता आणि वाढत्या आंतरराष्ट्रीय अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर बहुध्रुवीय जागतिक व्यवस्था पुढे नेण्याच्या आपल्या वचनबद्धतेचा पुनरुच्चार केला.
या भागीदारीच्या ताकदीवर भर देताना शी म्हणाले की, चीन-रशिया संबंध "वादळ आणि पावसात डोंगरासारखे खंबीरपणे उभे आहेत". जागतिक घडामोडींमध्ये अधिक स्थिरता आणि निश्चितता आणण्यासाठी दोन्ही देशांनी दीर्घकालीन धोरणात्मक दृष्टिकोन अंगीकारण्याचे आवाहनही त्यांनी केले. दुसरीकडे, पुतिन म्हणाले की, आव्हानात्मक आंतरराष्ट्रीय परिस्थिती असूनही रशियन-चिनी राजकीय सहकार्य विधायक राहिले आहे. "कठीण राजकीय परिस्थितीत रशियन-चिनी राजकीय सहकार्य अनुकूल आणि विधायकपणे काम करत आहे," असे पुतिन यांनी नमूद केले. ते पुढे म्हणाले, "आम्ही एक न्याय्य बहुध्रुवीय जागतिक व्यवस्था तयार करण्यासाठी विधायक दृष्टिकोनासाठी वचनबद्ध आहोत."
रशियन प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तानुसार, पुतिन आणि शी यांनी बुधवारी शेनझेनमध्ये एका वर्किंग ब्रेकफास्ट दरम्यान आपली चर्चा सुरू ठेवली. यावेळी दोन्ही नेत्यांनी सहकार्य मजबूत करण्याच्या आणि बहुध्रुवीकरणाला पुढे नेण्याच्या महत्त्वावर भर दिला. पुतिन म्हणाले की, रशियन-चिनी परराष्ट्र धोरण संबंध स्थिर आणि सकारात्मक पातळीवर आहेत. तर शी यांनी प्रमुख सत्ता म्हणून दोन्ही देशांनी मोठी जबाबदारी स्वीकारण्याचे आवाहन केले. "प्रमुख सत्तांकडून अपेक्षित असलेल्या जबाबदाऱ्या आपण खंबीरपणे पेलल्या पाहिजेत आणि जगाच्या बहुध्रुवीकरणाचे तसेच आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या लोकशाहीकरणाचे नेतृत्व आणि प्रगती केली पाहिजे," असे शी म्हणाले. त्यांनी सखोल सर्वांगीण सहकार्याचेही आवाहन केले आणि सांगितले की, या संबंधांमुळे वाढत्या अशांत जगात अधिक स्थिरता आणि निश्चितता आली आहे.
शी यांनी रशिया-चीन संबंधांचे वर्णन समानता, परस्पर आदर आणि परस्पर फायदेशीर सहकार्याचे मॉडेल असे केले. पुतिन म्हणाले की, "आर्थिक बळजबरीची साधने" आता हळूहळू भूतकाळातील गोष्ट होत चालली आहेत. जागतिक आर्थिक आणि भू-राजकीय परिदृश्यातील बदलांच्या पार्श्वभूमीवर देश अधिक सार्वभौमत्व आणि स्वातंत्र्याच्या शोधात असल्याचा युक्तिवाद त्यांनी केला. आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रातील घडामोडींचा संदर्भ देत ते म्हणाले, "प्रादेशिक मॉडेल हे अधिक न्याय्य, अधिक लोकशाही आणि समान जागतिक व्यवस्था मजबूत करण्याचे एक ज्वलंत उदाहरण आहे." आर्थिक प्रगती दर्शवणाऱ्या देशांच्या विकासावर निर्बंध लादण्याच्या पूर्वीच्या वर्चस्ववादी सत्तांच्या प्रयत्नांवर त्यांनी टीका केली. अशा उपाययोजना निष्पक्ष स्पर्धेच्या विरोधात आहेत आणि त्यांच्या स्वतःच्याच हिताला बाधा पोहोचवू शकतात, असा युक्तिवाद त्यांनी केला. टॅरिफ, निर्यातीवरील निर्बंध आणि मंजुरी यांचा आर्थिक विकासावर परिणाम होत असल्याचेही पुतिन यांनी मान्य केले. "परंतु ते विकास पूर्णपणे थांबवण्यास किंवा स्पर्धेतील अर्थव्यवस्था नष्ट करण्यास सक्षम नाहीत," असेही ते म्हणाले.
या पार्श्वभूमीवर, पुतिन यांनी गुरुवारी होणाऱ्या चीन, रशिया आणि अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या आगामी त्रिपक्षीय शिखर परिषदेकडून "मोठ्या फायद्याची" अपेक्षा व्यक्त केली. या वर्षाच्या सुरुवातीला अमेरिका-रशिया न्यू START कराराची मुदत संपल्यानंतर आंतरराष्ट्रीय शस्त्रास्त्र नियंत्रणासाठी एका संवेदनशील क्षणी ही शिखर परिषद होत आहे. अमेरिकेने चीनला व्यापक अण्वस्त्र कपातीच्या चर्चेत आणण्याचा प्रयत्न केला आहे, परंतु चीनने परंपरेने थेट वाटाघाटींना विरोध केला आहे आणि अमेरिका आणि रशियाकडे असलेल्या मोठ्या अण्वस्त्रांकडे बोट दाखवले आहे. जागतिक शांततेचे रक्षण करणे आणि प्रमुख सत्तांमधील संबंधांमध्ये धोरणात्मक स्थिरतेला चालना देणे या उद्देशाने बीजिंगने या प्रस्तावित त्रिपक्षीय बैठकीला "अभूतपूर्व महत्त्व" असल्याचे म्हटले आहे. (ANI)












