Motor Vehicle Act: RC बुकशिवाय वाहन ट्रान्सफर करता येते का? कायदा काय सांगतो?
Motor Vehicle Act: तुम्ही तुमची कार सेकंड हॅण्ड म्हणून विकत असाल आणि तुमच्याकडे RC बुक नसेल तर त्याशिवाय वाहन ट्रान्सफर करता येते का? हा प्रश्न अनेकांना पडतो. याबद्दलचे नियम, कागदपत्रे आणि महत्त्वाची माहिती येथे सविस्तर पाहूया.
आरसी बुकचे नियम
बाईक किंवा कार विकताना अनेकांना पहिला प्रश्न पडतो तो म्हणजे, 'RC बुकशिवाय ट्रान्सफर करता येईल का?'. RC बुक हरवणे, जुने RC फाटणे किंवा बँकेच्या कर्जामुळे RC उपलब्ध नसणे अशा अनेक परिस्थिती उद्भवतात. यामुळे वाहन विक्रीला उशीर होतो किंवा कायदेशीर अडचण येईल अशी भीती वाटते. पण खरं तर, आजच्या डिजिटल युगात प्रत्यक्ष RC बुकशिवायही कायदेशीररित्या वाहनाची मालकी हस्तांतरित करता येते.
कायद्यानुसार काय आवश्यक आहे?
भारतीय मोटार वाहन कायद्यानुसार, वाहनाच्या मालकी हस्तांतरणासाठी प्रत्यक्ष RC बुक नव्हे, तर त्यातील मालकीचा तपशील महत्त्वाचा असतो. म्हणजेच, वाहनाचा तपशील सरकारी रेकॉर्डमध्ये नोंदवलेला असावा. सध्या 'VAHAN' या केंद्र सरकारच्या डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर सर्व वाहनांची माहिती नोंदवलेली आहे. यामध्ये तुमचा वाहन क्रमांक, चेसिस नंबर, इंजिन नंबर, मालकाचे नाव इत्यादी माहिती असल्यास, हस्तांतरण प्रक्रिया सुरू करता येते. केवळ RC बुक नाही या कारणावरून हस्तांतरण नाकारता येत नाही.
डिजिटल आरसी कशी मदत करते?
सध्या DigiLocker आणि mParivahan सारख्या सरकारने मान्यता दिलेल्या ॲप्सद्वारे डिजिटल RC वापरला जातो. या डिजिटल RC ला प्रत्यक्ष RC इतकीच कायदेशीर मान्यता आहे. त्यामुळे RC बुक हरवले तरी, डिजिटल RC च्या मदतीने हस्तांतरणासाठी अर्ज करता येतो. महत्त्वाचे म्हणजे, फॉर्म 29 (मालकी हस्तांतरणाची सूचना) आणि फॉर्म 30 (मालकी हस्तांतरणासाठी अर्ज) योग्यरित्या भरून सादर केल्यास, वाहन मालकी हस्तांतरणाची प्रक्रिया पूर्ण होते.
लक्षात ठेवण्यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी
RC बुकशिवाय हस्तांतरण करताना काही गोष्टींकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. पहिले म्हणजे, वाहनाचा विमा, प्रदूषण प्रमाणपत्र (PUC) आणि ओळखपत्र यांसारखी कागदपत्रे व्यवस्थित असावीत. दुसरे म्हणजे, वाहन फायनान्सवर असल्यास बँकेचे NOC प्रमाणपत्र अनिवार्य आहे. तिसरे म्हणजे, जुन्या आणि नवीन मालक दोघांनीही सही करून संमती दिली पाहिजे. या सर्व गोष्टी व्यवस्थित असतील, तर RC बुक नसणे ही मोठी अडचण ठरत नाही.
हस्तांतरण का आवश्यक आहे?
अनेकजण वाहन विकल्यानंतर RC हस्तांतरण करण्याकडे दुर्लक्ष करतात. हा एक मोठा धोका आहे. नवीन मालक वाहन वापरत असताना अपघात, वाहतूक नियमांचे उल्लंघन किंवा कोणतीही कायदेशीर समस्या उद्भवल्यास, त्याची जबाबदारी जुन्या मालकाच्या नावावरच येते. त्यामुळे RC बुक आहे की नाही यापेक्षा, मालकीचे हस्तांतरण योग्यरित्या झाले आहे की नाही हे अधिक महत्त्वाचे आहे. म्हणून, RC बुक नसल्याच्या भीतीने विक्री थांबवू नका. कायदेशीर डिजिटल मार्गांचा वापर करून सुरक्षितपणे हस्तांतरण करा.
