EV Battery Replacement Cost : इलेक्ट्रिक कारची बॅटरी बदलायला किती खर्च येतो?
इलेक्ट्रिक कारची बॅटरी बदलण्याचा मोठा खर्च भविष्यात कमी होण्याची शक्यता आहे. नवीन तंत्रज्ञान, भारतात वाढणारं बॅटरी उत्पादन आणि नव्या डिझाईन्समुळे हा खर्च आटोक्यात येईल.
इलेक्ट्रिक कारच्या बॅटरीचे दर कमी होणार का?
इलेक्ट्रिक कार घेताना लोकांना सर्वात जास्त भीती बॅटरी बदलण्याच्या खर्चाची वाटते. कारची रेंज आणि चार्जिंग टाईमसोबतच बॅटरी खराब झाली तर किती खर्च येईल, याचा विचार अनेकजण करतात. ईव्हीमध्ये बॅटरी हाच सर्वात महागडा भाग असतो. पण बॅटरी बनवण्याच्या तंत्रज्ञानात होणारे बदल आणि उत्पादनाचा कमी होणारा खर्च पाहता, भविष्यात बॅटरी बदलण्याचा खर्च नक्की कमी होईल, असा विश्वास सामान्य लोकांसोबतच ऑटोमोबाईल क्षेत्रातील तज्ज्ञही व्यक्त करत आहेत.
सध्या भारतात इलेक्ट्रिक कारची (EV) बॅटरी बदलायची असेल, तर साधारण ३ लाख ते १० लाख रुपयांपर्यंत खर्च येतो. प्रीमियम कार आणि मोठ्या बॅटरी पॅक असलेल्या मॉडेल्समध्ये हा खर्च १० लाखांच्या पुढेही जाऊ शकतो. अर्थात, हा खर्च कारचा ब्रँड, बॅटरीची क्षमता, कंपनीचे दर आणि वॉरंटी या गोष्टींवर अवलंबून असतो.
ईव्ही कारच्या बॅटरीमध्ये मोठे बदल
बॅटरी बनवणाऱ्या कंपन्या आता अधिक उत्तम सेल टेक्नॉलॉजी, नव्या डिझाईन्स आणि सोप्या उत्पादन पद्धती विकसित करत आहेत. कमी कच्च्या मालात जास्त ऊर्जा साठवणे आणि उत्पादनातील नासाडी कमी करणे, यावर कंपन्या भर देत आहेत. बॅटरी पॅकची डिझाईन सोपी केल्यामुळे अतिरिक्त सुट्या भागांची गरजही कमी होते. स्मार्टफोनप्रमाणेच तंत्रज्ञान प्रगत झाल्यामुळे आणि मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन होत असल्यामुळे बॅटरी बनवण्याचा खर्च कमी होत आहे. पण कारच्या बॅटरीच्या बाबतीत सुरक्षितता, क्षमता आणि जास्त काळ टिकणे या गोष्टीही खूप महत्त्वाच्या असतात.
मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन केल्याने खर्च कमी होईल का?
कंपन्या जेव्हा मोठ्या प्रमाणावर बॅटरी सेल्स बनवतात, तेव्हा त्या आपल्या कारखान्यांचा पूर्ण क्षमतेने वापर करू शकतात. उत्पादनाचा खर्च जास्त युनिट्समध्ये विभागला गेल्यामुळे आणि सप्लाय चेन सुधारल्यामुळे बॅटरीचे दर कमी होतात. बॅटरी कंपन्यांमधील वाढती स्पर्धा हे देखील दर कमी होण्यामागचे एक कारण आहे.
बॅटरीच्या केमिकल कंपोझिशनमध्ये होणारे बदलही इथे महत्त्वाचे ठरतात. लिथियम आयन फॉस्फेट (LFP) बॅटरी आता कमी खर्चातील एक उत्तम पर्याय बनल्या आहेत. पण सर्वच कारना एकच प्रकारची बॅटरी टेक्नॉलॉजी चालत नाही. रेंज, परफॉर्मन्स, खर्च आणि टिकाऊपणा या गोष्टी पाहून कंपन्या बॅटरीची निवड करतात.
जुन्या इलेक्ट्रिक कारची बॅटरी बदलण्याचा खर्चही कमी होईल का?
नवीन बॅटरी बनवण्याचा खर्च कमी झाला, तर भविष्यात बॅटरी बदलण्याचा खर्चही कमी होऊ शकतो. पण सर्वच इलेक्ट्रिक कारची बॅटरी बदलण्याचा खर्च एकाच प्रमाणात कमी होईल, याची कोणतीही गॅरंटी नाही. कारचे मॉडेल, बॅटरीची क्षमता, सॉफ्टवेअर, इलेक्ट्रिकल सिस्टीम आणि सेफ्टी स्टँडर्ड्स या सर्व गोष्टी हा खर्च ठरवतात.
बॅटरीचा एखादा भाग खराब झाला, तर संपूर्ण पॅक बदलण्याऐवजी काही कारमध्ये तो रिपेअर करण्याची सोय असते. सेल्स किंवा बॅटरी मॉड्यूल्स वेगळे काढून रिपेअर करण्याची सिस्टीम आली, तर ईव्ही कार मालकांचा खूप फायदा होईल. यासाठी चांगले सर्व्हिस सेंटर्स आणि ट्रेनिंग घेतलेले तंत्रज्ञ असणे गरजेचे आहे.
भारतात बॅटरीचे उत्पादन अत्यंत महत्त्वाचे
भारतात बॅटरी बनवण्याची क्षमता वाढवण्यासाठी सध्या मोठे प्रयत्न सुरू आहेत. ॲडव्हान्स्ड केमिस्ट्री सेल बॅटरीच्या स्थानिक उत्पादनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणलेली प्रॉडक्शन लिंक्ड इन्सेंटिव्ह (PLI) स्कीम यात खूप महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. स्थानिक सप्लाय चेन विकसित करणे आणि बॅटरी रिसायकलिंग वाढवणे, यामुळे भविष्यात खर्च नक्कीच कमी होईल.
पण त्याच वेळी कच्च्या मालाचे दर, आयातीवरील अवलंबित्व आणि जागतिक सप्लाय चेनमध्ये होणारे बदल, ही आव्हानेही समोर आहेत. थोडक्यात सांगायचे तर, इलेक्ट्रिक कारची बॅटरी बदलण्याचा खर्च भविष्यात कमी होण्याची शक्यता आहे. पण तो सर्व मॉडेल्समध्ये सारखा नसेल. म्हणूनच इलेक्ट्रिक कार घेताना बॅटरीची वॉरंटी, बदलण्याचा खर्च आणि रिपेअरिंगच्या सुविधा तपासून पाहणे खूप गरजेचे आहे.
