जन्म नोंद हरवली आहे? घाबरू नका! जन्म दाखला पुन्हा कसा मिळवायचा, कोणती कागदपत्रे लागतात? जाणून घ्या

How To Get Duplicate Birth Certificate : जन्म दाखला हा एक अत्यावश्यक दस्तऐवज आहे. जर तुमचा जन्म दाखला हरवला असेल, तर तुम्ही संबंधित शासकीय कार्यालयात ऑफलाइन किंवा 'आपले सरकार' पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करून त्याची डुप्लिकेट प्रत मिळवू शकता. 

Image Credit : Google

जन्म नोंद हरवली आहे? घाबरू नका! जन्म दाखला पुन्हा कसा मिळवायचा

मुंबई : सध्याच्या डिजिटल युगात जन्म दाखला (Birth Certificate) हा प्रत्येक नागरिकासाठी अत्यावश्यक दस्तऐवज बनला आहे. शाळा-महाविद्यालयात प्रवेश, आधार कार्ड, पासपोर्ट, मतदान ओळखपत्र, सरकारी नोकरी, वारस नोंद तसेच विविध शासकीय योजनांचा लाभ घेण्यासाठी जन्म दाखल्याची आवश्यकता असते. मात्र अनेक वेळा जन्म दाखला हरवणे किंवा जन्माची मूळ नोंद सापडत नसल्यामुळे नागरिक गोंधळात पडतात. अशा वेळी योग्य माहिती आणि प्रक्रिया माहित असल्यास जन्म दाखल्याची डुप्लिकेट प्रत सहज मिळवता येते. 

Image Credit : our own

जन्म दाखला हरवल्यास काय करावे?

जर तुमचा जन्म दाखला हरवला असेल किंवा जन्माची जुनी नोंद उपलब्ध नसेल, तर सर्वप्रथम जिथे जन्म झाला त्या ठिकाणच्या संबंधित कार्यालयाशी संपर्क साधणे आवश्यक आहे. जन्म नोंद ही शासकीय रेकॉर्डचा भाग असल्याने ती पुन्हा मिळवण्यासाठी कायदेशीर प्रक्रिया उपलब्ध आहे. त्यासाठी संबंधित ग्रामपंचायत, नगरपालिका किंवा महानगरपालिकेच्या जन्म-मृत्यू नोंदणी विभागात अर्ज करावा लागतो. 

Image Credit : Getty

ऑफलाइन अर्ज करण्याची प्रक्रिया

जन्म दाखल्याची डुप्लिकेट प्रत मिळवण्यासाठी संबंधित कार्यालयात प्रत्यक्ष जाऊन अर्ज करता येतो. तेथे जन्म नोंद डुप्लिकेटसाठी ठराविक अर्ज नमुना (फॉर्म) दिला जातो. हा फॉर्म अचूक माहिती भरून आवश्यक कागदपत्रांसह सादर करावा लागतो. अर्ज करताना निश्चित शुल्क भरावे लागते. 

Image Credit : Social Media

ऑनलाइन अर्जाचा सोपा पर्याय

राज्य शासनाच्या ‘आपले सरकार’ (Aaple Sarkar) पोर्टलवरूनही जन्म दाखल्यासाठी ऑनलाइन अर्ज करता येतो. घरबसल्या अर्ज केल्यानंतर संबंधित कार्यालय जन्म नोंदी तपासते आणि त्यानंतर जन्म दाखला ऑनलाइन किंवा कार्यालयातून उपलब्ध करून दिला जातो. डिजिटल सेवांमुळे ही प्रक्रिया अधिक सोपी आणि वेळ वाचवणारी ठरत आहे. 

Image Credit : Getty

जन्म दाखल्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे

जन्म दाखल्यासाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असते.

अर्जदार किंवा पालकांचा ओळख पुरावा (आधार कार्ड, पॅन कार्ड)

पत्त्याचा पुरावा

रुग्णालयातून दिलेले जन्म प्रमाणपत्र (असल्यास)

जुन्या जन्म नोंदीचा पुरावा (असल्यास)

गरज भासल्यास शपथपत्र (Affidavit) 

Image Credit : Getty

जन्म दाखल्यावर नाव नसेल तर काय करावे?

काही वेळा जन्म दाखल्यामध्ये फक्त जन्मतारीख आणि पालकांची नावे असतात, मात्र मुलाचे नाव नोंदलेले नसते. अशा परिस्थितीत नाव समाविष्ट करण्यासाठी स्वतंत्र अर्ज प्रक्रिया करावी लागते. यासाठी शपथपत्र, शाळेचा दाखला किंवा इतर अधिकृत ओळख दस्तऐवज सादर करावे लागतात. 

Image Credit : Getty

जन्म दाखल्याचे वाढते महत्त्व

सध्याच्या कायदे आणि शासकीय नियमांनुसार जन्म दाखला हा मूलभूत व अत्यावश्यक दस्तऐवज मानला जातो. त्यामुळे जन्माची नोंद योग्य आणि अद्ययावत असणे अत्यंत गरजेचे आहे. जन्म दाखला हरवला असला तरी वेळ न दवडता योग्य प्रक्रिया करून त्याची डुप्लिकेट प्रत मिळवणे आवश्यक आहे, अन्यथा भविष्यात अनेक शासकीय कामांमध्ये अडचणी निर्माण होऊ शकतात.