नवरात्रीची सांगता कन्या पूजनाने होते. यंदा १९ ऑक्टोबरला नवमीच्या दिवशी कन्या पूजन केले जाईल. या खास दिवसासाठी सुके काळे चणे, पुरी आणि इतर पारंपरिक पदार्थांचा नैवेद्य कसा बनवायचा, ते जाणून घेऊया.
नवरात्रीची सांगता कन्या पूजनाने होते. या दिवशी लहान मुलींना साक्षात दुर्गा देवीचं रूप मानून त्यांची पूजा केली जाते. या खास प्रसंगी घरोघरी 'कन्या' किंवा कुमारिकांसाठी विशेष नैवेद्य (भोग) बनवला जातो. हा नैवेद्य मुलींना खाऊ घातल्यानंतरच घरातील लोक उपवास सोडतात. २०२६ च्या नवरात्रीत तुम्हीही कन्या पूजन करणार असाल, तर कांदा आणि लसूण न वापरता हे पारंपरिक आणि चविष्ट पदार्थ नक्की बनवून पाहा.
कंजक किंवा कन्या पूजन
कन्या पूजनाला उत्तर भारतात 'कंजक' असंही म्हणतात. ही पूजा सहसा नवरात्रीच्या आठव्या (अष्टमी) किंवा नवव्या (नवमी) दिवशी केली जाते. २०२६ मध्ये १९ ऑक्टोबरला नवमी आहे. या दिवशी भाविक लहान मुलींना घरी बोलावून त्यांची पूजा करतात. त्यानंतर त्यांना सात्त्विक जेवण वाढलं जातं. असं केल्याने घरात सुख-समृद्धी आणि देवीचा आशीर्वाद मिळतो, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.
७ पारंपरिक पदार्थ
कन्या पूजनाच्या ताटात काही ठराविक पदार्थांचा समावेश असतो. हे सर्व पदार्थ अत्यंत श्रद्धेने आणि उपवासाचे नियम पाळून बनवले जातात. या ताटात गोड आणि तिखट अशा दोन्ही चवींचा सुरेख संगम असतो. नवरात्रीच्या नियमांनुसार हे पदार्थ कांदा, लसूण आणि काही विशिष्ट धान्यांचा वापर न करता बनवले जातात.
२०२६ च्या कन्या पूजनासाठी तुम्हीही तयारी करत असाल, तर नैवेद्याच्या ताटाची शान वाढवणारे हे ७ पारंपरिक पदार्थ नक्की जाणून घ्या:
१. सुके काळे चणे: कन्या पूजनाच्या ताटात काळे चणे असायलाच हवेत. जिरे, धने पावडर आणि आमचूर पावडर घालून बनवलेले हे चणे चवीला अतिशय उत्तम लागतात.
२. पुरी: गरमागरम आणि टम्म फुगलेल्या पुऱ्यांशिवाय हा नैवेद्य अपूर्णच आहे. लहान मुलांनाही पुऱ्या खूप आवडतात.
३. रव्याचा शिरा: कन्या पूजनासाठी गोड पदार्थ म्हणून रव्याचा शिरा आवर्जून बनवला जातो. साजूक तूप, साखर आणि सुकामेवा घालून बनवलेला हा शिरा खूपच चविष्ट लागतो.
४. बटाटा-टोमॅटोची भाजी: कांदा आणि लसूण न वापरता बनवलेली ही साधी पण चविष्ट रस्सा भाजी पुऱ्यांसोबत एकदम मस्त लागते.
५. तांदळाची खीर: दुधात तांदूळ, साखर, वेलची आणि केशर घालून बनवलेली खीर नैवेद्यासाठी उत्तम पर्याय आहे. वरून सुकामेवा घातल्याने तिची चव आणखी वाढते.
६. बुंदी रायता: ताटातील इतर मसालेदार पदार्थांची चव बॅलन्स करण्यासाठी दह्यापासून बनवलेला थंडगार बुंदी रायता नक्की वाढा.
७. भोपळ्याची भाजी: लाल भोपळ्याची साधी आणि सात्त्विक भाजी या नैवेद्याच्या ताटात एक वेगळीच चव आणते.
अशा प्रकारे प्रेमाने आणि श्रद्धेने बनवलेले हे पदार्थ कन्या पूजनाचा नैवेद्य पूर्ण करतात. २०२६ च्या नवरात्रीत या सात्त्विक भोजनाने कुमारिकांचं स्वागत करा आणि देवीचा आशीर्वाद मिळवा.
