Mouth Ulcers : तुम्हालाही वारंवार तोंडाला फोड येतात का? जाणून घ्या कारणे!
Mouth Ulcers: तोंडात एखादा छोटासा फोड आला तरी खाताना, पाणी पिताना आणि बोलताना खूप त्रास होतो. अशा वेळी कोणते पदार्थ टाळावेत आणि डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा, हे आपण आज जाणून घेणार आहोत.
तोंडात फोड येणे ही खूप सामान्य समस्या
तोंडात फोड येणे ही खूप सामान्य समस्या आहे. गालाच्या आत, ओठांच्या आत, जिभेवर किंवा हिरड्यांजवळ पांढरे किंवा पिवळे फोड येतात. त्यांच्या आजूबाजूला लालसरपणा दिसतो. हे फोड जीवघेणे नसले तरी खाताना आणि बोलताना खूप वेदना देतात. प्रत्येकामध्ये याची कारणे वेगवेगळी असतात. चुकून दात लागणे, ब्रश करताना झालेली जखम, ताणतणाव किंवा काही पदार्थांमुळे होणारी जळजळ ही यामागची मुख्य कारणे असू शकतात. याशिवाय, शरीरात लोह (Iron), फोलेट (Folate), व्हिटॅमिन बी१२ (Vitamin B12) किंवा झिंकची (Zinc) कमतरता असल्यास हे फोड वारंवार येतात. काही जणांना विशिष्ट टूथपेस्ट किंवा इतर आजारांमुळेही हा त्रास होऊ शकतो. सामान्यतः, हे छोटे फोड एक ते दोन आठवड्यांत आपोआप बरे होतात.
कोमट मिठाच्या पाण्याने गुळण्या करणे
तोंडात फोड आल्यास कोमट मिठाच्या पाण्याने गुळण्या करणे हा एक सोपा उपाय आहे. एका ग्लास कोमट पाण्यात अर्धा चमचा मीठ मिसळा आणि गुळण्या करून थुंकून टाका. हे पाणी गिळू नका. यामुळे तोंडातील वेदना कमी होण्यास मदत मिळते. तसेच, मऊ ब्रिसल्स असलेला टूथब्रश वापरा आणि दात हलक्या हाताने घासा. फोडाला बोटाने स्पर्श करणे, घासणे किंवा जळजळ वाढवणारे पदार्थ थेट लावणे टाळा. मध, कोरफड किंवा खोबरेल तेल लावल्याने फोड लवकर बरे होतात, याचा कोणताही भक्कम पुरावा नाही. त्यामुळे जळजळ वाढवणारे घरगुती उपाय करण्यापेक्षा, वेदना कमी करण्यासाठी तुम्ही डॉक्टर किंवा फार्मासिस्टकडून योग्य मलम किंवा माउथवॉश घेऊ शकता.
आहाराकडे विशेष लक्ष देणे
तोंडात फोड आल्यावर आहाराकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. जास्त तिखट, आंबट आणि खारट पदार्थांमुळे काहींना फोडांची जळजळ आणि वेदना वाढू शकतात. लिंबू, संत्री यांसारखी आंबट फळे आणि खूप गरम पेये तात्पुरती टाळल्यास फायदा होतो. कडक आणि कुरकुरीत पदार्थ फोडाला घासले जाऊन वेदना वाढवू शकतात. त्याऐवजी मऊ पदार्थ खा. दिवसभरात भरपूर पाणी पिणेही महत्त्वाचे आहे. पौष्टिक आहार घेतल्याने शरीराला आवश्यक पोषक घटक मिळतात. ज्यांना वारंवार फोड येतात, त्यांनी कोणते पदार्थ खाल्ल्यावर त्रास वाढतो याकडे लक्ष द्यावे. पण सर्वांना एकाच पदार्थामुळे त्रास होईल असे नाही. एखादा पदार्थ टाळल्याने समस्या पूर्णपणे सुटेल असा विचार करू नका.
डॉक्टरांचा सल्ला घ्या
तुम्हाला वारंवार तोंडाला फोड येतात का, याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. फोड मोठे असल्यास, नेहमीपेक्षा जास्त वेदना होत असल्यास किंवा सतत नवीन फोड येत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. फोड दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ राहिल्यास वैद्यकीय तपासणी करणे केव्हाही चांगले. काही मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार तीन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ फोड राहिल्यास डॉक्टरांकडे जाण्यास सांगितले जाते, पण दोन आठवड्यांनंतरही फोड बरा न झाल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. खाता किंवा पिता न येण्याइतपत वेदना होत असतील आणि सोबत ताप येत असेल, तर तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या. वारंवार फोड येणाऱ्या रुग्णांमध्ये पोषक तत्वांची कमतरता किंवा इतर काही आजार आहेत का, हे डॉक्टर तपासून पाहू शकतात.
तोंडात फोड आल्यावर घाबरून जाण्याची गरज नाही
थोडक्यात सांगायचे तर, तोंडात फोड आल्यावर घाबरून जाण्याची गरज नाही. अनेक छोटे फोड एक-दोन आठवड्यांत आपोआप बरे होतात. मिठाच्या पाण्याने गुळण्या करणे, मऊ पदार्थ खाणे, तिखट-आंबट पदार्थ टाळणे आणि दात हलक्या हाताने घासणे यामुळे वेदना कमी होतात. पण तोंडात फोड येण्यामागे केवळ 'शरीरातील उष्णता' हेच कारण असते, असा गैरसमज बाळगू नका. पोषक तत्वांची कमतरता, तोंडातील जखम, ताणतणाव आणि काही वैद्यकीय समस्याही यामागे असू शकतात. त्यामुळे फोड जास्त दिवस राहिल्यास किंवा वारंवार येत असल्यास फक्त घरगुती उपायांवर अवलंबून राहू नका. अशा वेळी डॉक्टर किंवा डेंटिस्टचा सल्ला नक्की घ्या. योग्य कारण शोधणे हीच या समस्येवर नियंत्रण मिळवण्याची पहिली पायरी आहे.
