FSSAI ने बिगबास्केट, फ्लिपकार्ट आणि जेमिनी एडिबल्सला नोटीस पाठवली आहे. फ्रीडम कुकिंग राईस ब्रॅन ऑइलच्या जाहिरातीत कोलेस्ट्रॉल आणि हृदयाच्या आरोग्याबाबत चुकीचे दावे केल्याचा ठपका त्यांच्यावर ठेवण्यात आला आहे. हे दावे जाहिरात नियमांच्या विरोधात असल्याचं FSSAI ने म्हटलं आहे.
मुंबई : सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरण (FSSAI) ने बिगबास्केट, फ्लिपकार्ट आणि हैदराबादच्या जेमिनी एडिबल्स अँड फॅट्स इंडिया लिमिटेडला नोटीस बजावली आहे. फ्रीडम कुकिंग राईस ब्रॅन ऑइलची विक्री वाढवण्यासाठी या कंपन्यांनी आरोग्याबाबत दिशाभूल करणारे दावे केल्याचा आरोप आहे. कोलेस्ट्रॉल कमी करणे आणि हृदयाच्या आरोग्याबाबत जाहिरातीत केलेले दावे नियमांना धरून नसल्याचे FSSAI ने स्पष्ट केले आहे.
शुक्रवारी, १६ ऑक्टोबरला FSSAI ने सोशल मीडियावर एक पोस्ट शेअर केली. यात त्यांनी जेमिनी एडिबल्स अँड फॅट्स इंडिया, बिगबास्केट चालवणारी इनोव्हेटिव्ह रिटेल कॉन्सेप्ट्स आणि फ्लिपकार्ट इंडियाला नोटीस दिल्याची माहिती दिली. ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म आणि सोशल मीडियावर या तेलाची जाहिरात करताना 'खराब कोलेस्ट्रॉल कमी करते आणि चांगले कोलेस्ट्रॉल वाढवते/टिकवून ठेवते' तसेच '10,000+ PPM नॅचरल ओरिझानॉल' असे दावे करण्यात आले होते.
FSSAI च्या मते, राईस ब्रॅन ऑइलसाठी फूड सेफ्टी अँड स्टँडर्ड्स (अॅडव्हर्टायझिंग अँड क्लेम्स) रेग्युलेशन्स, २०१८ अंतर्गत असे कोलेस्ट्रॉल आणि हृदयाच्या आरोग्याशी संबंधित दावे करण्याची परवानगी नाही.
Related Articles
पण, राईस ब्रॅन ऑइल खरंच कोलेस्ट्रॉल कमी करतं का?
राईस ब्रॅन ऑइल एकूण आणि LDL ('खराब') कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यास मदत करू शकतं. पण त्याचे फायदे किती होतात, हे पुराव्यांवर आणि केल्या जाणाऱ्या दाव्यांवर अवलंबून असतं. २०२१ मध्ये आठ क्लिनिकल चाचण्यांचा एक आढावा (सिस्टिमॅटिक रिव्ह्यू) घेण्यात आला होता. यात राईस ब्रॅन ऑइलच्या सेवनाने एकूण कोलेस्ट्रॉल, LDL कोलेस्ट्रॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्स कमी होत असल्याचं दिसून आलं. पण याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक कंपनीने खराब कोलेस्ट्रॉल कमी करण्याचे किंवा चांगले कोलेस्ट्रॉल वाढवण्याचे थेट दावे करावेत.
FSSAI ने नोटीस का पाठवली?
फूड सेफ्टी अँड स्टँडर्ड्स अॅक्ट, २००६ अंतर्गत तुमच्यावर कारवाई का करू नये, याचं स्पष्टीकरण FSSAI ने या तिन्ही कंपन्यांना मागितलं आहे.
याशिवाय, जेमिनी एडिबल्स अँड फॅट्स इंडियाच्या परवान्याबाबतही FSSAI ने एक त्रुटी काढली आहे. ही कंपनी ई-कॉमर्ससाठी आवश्यक असलेला वैध केंद्रीय परवाना नसतानाही स्वतःच्या वेबसाईटवरून खाद्यपदार्थांची विक्री करत असल्याचं उघडकीस आलं आहे.
सध्या या नोटिशीद्वारे कंपन्यांकडून फक्त स्पष्टीकरण मागवण्यात आलं आहे. याचा अर्थ ते लगेच दोषी ठरलेत असा होत नाही.
FSSAI ची धडक कारवाई: आणखी कोणावर कारवाई झाली?
१६ ऑक्टोबरला FSSAI ने अन्न सुरक्षा, स्वच्छता, परवाने आणि जाहिरातींमधील दाव्यांबाबत एक मोठी मोहीम सुरू केली आहे. राईस ब्रॅन ऑइलची नोटीस याच मोहिमेचा एक भाग आहे. याअंतर्गत एका हॉटेल आणि इतर दोन अन्न व्यावसायिक कंपन्यांवरही कारवाई करण्यात आली आहे.
स्वच्छता, साठवणूक आणि परवान्यांच्या नियमांचे गंभीर उल्लंघन केल्याप्रकरणी FSSAI ने DNV फूड प्रॉडक्ट्स लिमिटेडचा परवाना निलंबित केला आहे. तसेच, अन्न सुरक्षेच्या नियमांचे सतत पालन न केल्यामुळे झानविट्टानी (Jhanvittanni) या कंपनीचा परवानाही रद्द करण्यात आला आहे.
दुसऱ्या एका कारवाईत, नवी दिल्लीतील रॅडिसन ब्लू हॉटेल चालवणाऱ्या AB हॉटेल्स लिमिटेडला सुधारणा करण्याची नोटीस देण्यात आली आहे. तपासणीदरम्यान तिथे गंजलेली उपकरणे, फ्रीझरची गळती, रेफ्रिजरेशनमधील त्रुटी, तापमान नियंत्रण, वायुवीजन (व्हेंटिलेशन), फरशी आणि प्रकाशव्यवस्थेबाबत अनेक समस्या आढळून आल्या.
यावरून हे स्पष्ट होतं की, FSSAI ची कारवाई फक्त जाहिरातींपुरती मर्यादित नाही. अन्नपदार्थ कसे साठवले जातात, हाताळले जातात आणि विकले जातात, यावरही त्यांची करडी नजर आहे. कारवाईचे स्वरूप वेगवेगळ्या प्रकरणात वेगळे आहे. राईस ब्रॅन ऑइल प्रकरणात फक्त कारणे दाखवा नोटीस दिली आहे, तर इतर दोन कंपन्यांचे परवाने थेट निलंबित किंवा रद्द केले आहेत.
ग्राहक म्हणून तुम्हाला काय माहीत असायला हवं?
जेव्हा एखादी कंपनी कोलेस्ट्रॉल किंवा हृदयाच्या आरोग्याबाबत मोठे दावे करते, तेव्हा ग्राहक पटकन ते उत्पादन विकत घेतात. पण कोणताही खाद्यपदार्थ विकत घेण्यापूर्वी त्यातील घटक आणि प्रमाण नक्की तपासा. जाहिराती आणि दाव्यांना भुलून जाण्यापेक्षा, स्वतः थोडी माहिती घ्या आणि मगच योग्य निर्णय घ्या.
FSSAI च्या या कारवाईमुळे अन्न व्यावसायिक कंपन्यांना आता जाहिराती करताना नियमांचे पालन करणे बंधनकारक असल्याचे अधोरेखित झाले आहे. जेमिनी एडिबल्स, बिगबास्केट आणि फ्लिपकार्टला दिलेल्या नोटिशीद्वारे फक्त स्पष्टीकरण मागितले आहे; या प्रकरणात अद्याप कोणताही अंतिम निर्णय आलेला नाही.
