- Home
- lifestyle
- Fibre Deficiency : जेवल्यानंतर लगेच भूक लागतेय? शरीरात फायबर कमी असल्याची ही 5 लक्षणं
Fibre Deficiency : जेवल्यानंतर लगेच भूक लागतेय? शरीरात फायबर कमी असल्याची ही 5 लक्षणं
रोज ५ गोळ्या खाण्याची गरज नाही. शरीरात फायबरची कमतरता असल्यास कोणती ५ मुख्य लक्षणे दिसतात आणि आपल्या स्वयंपाकघरातच यावर काय नैसर्गिक उपाय आहेत?
फायबरच्या कमतरतेची लक्षणे
तुम्ही रोज वेळेवर तीनही वेळचे जेवण घेत असाल. तरीही तुम्हाला टॉयलेटमध्ये जास्त वेळ बसावे लागत असेल, पोट जड वाटत असेल, शौचास त्रास होत असेल किंवा जेवल्यानंतर एका तासातच पुन्हा भूक लागत असेल. यामागे एखादी जीवनसत्त्वाची कमतरता आहे असे समजून रोज सप्लिमेंट्स घेण्यापूर्वी, तुमच्या जेवणात किती फायबर (Fibre) आहे याकडे लक्ष द्या.
पोषणतत्त्वांच्या चर्चेत प्रोटीन, व्हिटॅमिन डी, लोह किंवा कॅल्शियमला जेवढे महत्त्व मिळते, तेवढे फायबरला मिळत नाही. पण, जेवणात फायबर कमी झाल्यावर आपली रोजची पचनसंस्थाच बिघडून जाते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, शरीराला आवश्यक असलेले फायबर मिळवण्यासाठी कोणत्याही महागड्या हेल्थ प्रॉडक्ट्सची गरज नाही. एक पेरू, एक वाटी वरण, चणे, ओट्स किंवा मूठभर ड्रायफ्रुट्स खाऊन तुम्ही तुमची रोजची फायबरची गरज सहज पूर्ण करू शकता.
आजकाल आपल्या रोजच्या आहारात रिफाइंड धान्य आणि प्रोसेस्ड फूड्सचे प्रमाण खूप वाढले आहे. त्यामुळे फळे, भाज्या आणि डाळींसाठी ताटात जागाच उरलेली नाही. याचा परिणाम लगेच दिसत नसला तरी, कालांतराने तुमची पचनसंस्था आणि भूक यातून ते स्पष्ट दिसू लागते.
वारंवार होणारा बद्धकोष्ठतेचा त्रास
तुम्हाला अनेक दिवसांपासून शौचास त्रास होत असेल, तर तुम्ही तुमच्या आहाराकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. फायबरमुळे विष्ठेला आवश्यक वजन आणि आकार मिळतो, ज्यामुळे ती पचनमार्गातून सहज बाहेर पडते. नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डायबेटीस अँड डायजेस्टिव्ह अँड किडनी डिसीजेस (NIDDK) च्या सल्ल्यानुसार, प्रौढ व्यक्तींनी वय आणि लिंगानुसार दररोज २२ ते ३४ ग्रॅम फायबर खाल्ले पाहिजे.
कडक आणि खड्यांसारखी विष्ठा
तुमची विष्ठा कोरडी, खूप कडक किंवा खड्यांसारखी बाहेर पडत असेल, तर हे फायबरच्या कमतरतेचे लक्षण आहे. फायबर विष्ठेमध्ये पाणी टिकवून ठेवते आणि तिला मऊ बनवते. यामुळे शौचास सहज आणि सोपे होते.
जेवल्यानंतर लगेच भूक लागणे
जेवण झाल्यानंतर काही तासांतच तुम्हाला पुन्हा भूक लागते का? फायबरयुक्त पदार्थ खाल्ल्याने पोट जास्त वेळ भरलेले राहते आणि पचनाची क्रियाही संथ होते. जर शरीरात फायबरची कमतरता असेल, तर अन्नाचे पचन वेगाने होते आणि तुम्हाला पुन्हा भूक लागते.
शौचाच्या वेळी खूप जोर लावावा लागणे
शौचाच्या वेळी तुम्हाला रोज खूप जोर लावावा लागत असेल किंवा टॉयलेटमध्ये जास्त वेळ बसावे लागत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. जेवणात फायबर कमी असते तेव्हा विष्ठा कडक होते. यामुळे सतत जोर लावावा लागल्यास मूळव्याधीचा (Piles/Haemorrhoids) त्रास होऊ शकतो, ज्यामुळे रक्तस्त्राव आणि भयंकर वेदनांचा सामना करावा लागतो.
सतत पोट फुगणे आणि अस्वस्थता
फायबरचे सेवन कमी केल्यास (विशेषतः बद्धकोष्ठतेसोबत) पचनाचे आजार होतात. शिवाय, फायबर हे आतड्यातील चांगल्या बॅक्टेरियांसाठी अन्नाचे काम करते. हे बॅक्टेरिया फायबरला फर्मेंट करून 'शॉर्ट-चेन फॅटी ॲसिड्स' (Short-Chain Fatty Acids) तयार करतात, जे आतड्यांचे आरोग्य सुरक्षित ठेवतात.
नैसर्गिक फायबर मिळवण्यासाठी काय खावे?
फळे - पेरू, नाशपाती, सालीसकट सफरचंद, संत्री आणि बेरी.
भाज्या - गाजर, वाटाणा, ब्रोकोली, फरसबी आणि पालेभाज्या.
कडधान्ये आणि डाळी - चणे, राजमा, काळे बीन्स, मूग आणि मसूर डाळ.
धान्ये - ओट्स, गव्हाचे पीठ, बार्ली, ब्राऊन राईस आणि भरडधान्ये (Millets).
ड्रायफ्रुट्स आणि बिया - बदाम, शेंगदाणे, चिया सीड्स आणि जवस (Flaxseeds).
