World Osteoporosis Day : हाडांचं आरोग्य बिघडत असल्याची 5 लक्षणं, वेळीच ओळखा
दरवर्षी २० ऑक्टोबरला 'जागतिक ऑस्टिओपोरोसिस दिन' पाळला जातो. हाडांच्या आरोग्याबाबत जागरूकता निर्माण करणं हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.
हाडांचं आरोग्य बिघडत असल्याची ५ लक्षणं
दरवर्षी २० ऑक्टोबरला 'जागतिक ऑस्टिओपोरोसिस दिन' पाळला जातो. हाडांचं आरोग्य, ऑस्टिओपोरोसिस आणि हाडांच्या इतर आजारांवर प्रतिबंध, निदान आणि उपचारांबद्दल जगभरात जागरूकता निर्माण करणं हा यामागचा उद्देश आहे. या आजारात हाडं कमकुवत, पातळ आणि ठिसूळ होतात, ज्यामुळे फ्रॅक्चरचा धोका खूप वाढतो.
सुमारे ४४.८% भारतीयांमध्ये सुरुवातीच्या टप्प्यातील हाडांची झीज
'इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ हेल्थ सायन्सेस'च्या मते, भारतातील सुमारे २२.९% प्रौढांना ऑस्टिओपोरोसिस आहे. लोक या आजाराला म्हातारपणाशी जोडतात, पण हाडांची झीज अनेकदा वयाच्या ४० व्या वर्षापासूनच सुरू होते. जवळपास ४४.८% भारतीयांमध्ये सुरुवातीच्या टप्प्यातील हाडांची झीज दिसून येते. त्यामुळे ऑस्टिओपोरोसिस टाळण्यासाठी वेळीच काळजी घेणं गरजेचं आहे.
मेनोपॉजच्या उंबरठ्यावर असलेल्या महिलांना ऑस्टिओपोरोसिसचा धोका
मेनोपॉजच्या (मासिक पाळी बंद होण्याच्या) उंबरठ्यावर असलेल्या महिलांना ऑस्टिओपोरोसिसचा सर्वाधिक फटका बसतो. वयाच्या ३० व्या वर्षापर्यंत हाडांची घनता सर्वोच्च पातळीवर असते. त्यानंतर हार्मोनल बदलांमुळे (विशेषतः इस्ट्रोजेनची पातळी कमी झाल्यामुळे) हाडांची घनता आणि वस्तुमान हळूहळू कमी होऊ लागतं. पण चाळिशीतच योग्य पावलं उचलल्यास भविष्यातील फ्रॅक्चर आणि ऑस्टिओपोरोसिसचा धोका टळू शकतो.
हाडं मोडणं हे पहिलं लक्षण
बहुतांश लोकांमध्ये ऑस्टिओपोरोसिसचं (हाडं ठिसूळ होणं) पहिलं आणि स्पष्ट लक्षण म्हणजे हाडं मोडणं किंवा त्यांना तडा जाणं. अगदी किरकोळ पडझड, धक्का लागणं किंवा साध्या हालचालींमुळेही हाडं मोडू शकतात.
वारंवार हाडांमध्ये किंवा सांध्यांमध्ये वेदना होणं
तुम्हाला वारंवार हाडांमध्ये किंवा सांध्यांमध्ये वेदना होत असतील, तर ते हाडं कमकुवत झाल्याचं लक्षण असू शकतं. योग्य आहार आणि सप्लिमेंट्स घेऊन तुम्ही ही समस्या सोडवू शकता. या आजारात किरकोळ पडझड, वाकणं, वजन उचलणं किंवा अगदी जोरात खोकल्यामुळेही हाडं मोडू शकतात. विशेषतः नितंब, मनगट आणि पाठीच्या कण्यामध्ये असे फ्रॅक्चर जास्त होतात.
पोषक तत्वांची कमतरता आणि हाडांची घनता
कठीण पृष्ठभागावर पडल्यावर फारसा मार न लागताही जर हाड मोडत असेल, तर ते 'बोन मिनरल डेन्सिटी' (हाडांची घनता) कमी असल्याचं लक्षण असू शकतं. शरीरातील पोषक तत्वांची कमतरता आणि हाडांच्या घनतेची पातळी यामुळे हाडं मोडण्याचा धोका वाढतो.
कॅल्शियम किंवा व्हिटॅमिन डी ची कमतरता
आहारात कॅल्शियम किंवा व्हिटॅमिन डी ची कमतरता असेल, तर शरीरात पोषक तत्वं शोषून घेण्याच्या प्रक्रियेवर परिणाम होतो. ही कमतरता अशीच राहिली, तर हाडांची झीज वेगाने होते आणि हाडांच्या आरोग्याशी संबंधित गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात.
कॅल्शियमयुक्त आहार घेणं फायदेशीर
व्हिटॅमिन डी च्या कमतरतेमुळेही हाडं कमकुवत होऊ शकतात. दिवसाला सरासरी ५ ते ६ हजार पावलं चालणं, डॉक्टरांच्या सल्ल्याने व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंट्स घेणं आणि कॅल्शियमयुक्त आहार घेणं या आजाराला दूर ठेवू शकतं. दूध, दही, नाचणी आणि पालेभाज्या यांसारखे कॅल्शियमयुक्त पदार्थ खाल्ल्याने शरीराला पुरेसं कॅल्शियम मिळतं.
