बिश्केकमध्ये झालेल्या २६ व्या SCO परिषदेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी प्रादेशिक सहकार्यासाठी १० कलमी योजना मांडली. त्यांनी दहशतवादाविरोधात एकत्रितपणे लढण्याचं आवाहन केलं आणि संघर्ष चर्चेतून सोडवण्यावर भर दिला.

SCO परिषदेत पंतप्रधान मोदींची १० कलमी योजना

मंगळवारी किर्गिझस्तानच्या बिश्केक शहरात २६ वी शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (SCO) परिषद पार पडली. या परिषदेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी प्रादेशिक सहकार्य वाढवण्यासाठी १० महत्त्वाचे मुद्दे मांडले. यात सुरक्षा, कनेक्टिव्हिटी आणि आर्थिक संधींना प्राधान्य देण्यात आलं आहे. तसंच, दहशतवादाविरोधात कठोर आणि एकत्रित कारवाई करण्याची मागणीही त्यांनी केली.

यावर्षी SCO च्या स्थापनेला २५ वर्ष पूर्ण होत आहेत. यानिमित्ताने मोदींनी सदस्य देशांना आवाहन केलं की, SCO चे तीन मुख्य स्तंभ - सुरक्षा, कनेक्टिव्हिटी आणि संधी - यांना आणखी मजबूत करावं. फक्त चर्चा न करता, सर्वांनी मिळून ठरवलेल्या गोष्टी प्रत्यक्षात आणण्यावर भर द्यावा, असं ते म्हणाले.

दहशतवादासाठी 'झीरो टॉलरन्स'

पंतप्रधानांनी दहशतवादाची संपूर्ण यंत्रणा (ecosystem) मुळापासून उखडून टाकण्याचं आवाहन केलं. दहशतवाद्यांना मिळणारा पैसा, भरतीची प्रक्रिया, कट्टरतावादी विचार पसरवण्याचे मार्ग आणि त्यांचे सुरक्षित तळ उद्ध्वस्त करण्यावर त्यांनी भर दिला. या धोक्याचा सामना करताना दुटप्पी भूमिका चालणार नाही, असंही त्यांनी स्पष्ट केलं. दहशतवादाला कधीही 'स्ट्रॅटेजिक असेट' (सामरिक संपत्ती) म्हणून वापरता येणार नाही, असा स्पष्ट इशारा SCO ने द्यावा, असं मोदी म्हणाले.

शांतता, स्थैर्य आणि प्रादेशिक सुरक्षा

अफगाणिस्तानमध्ये शांतता आणि स्थैर्य टिकवण्यासाठी तिथल्या लोकांना सातत्याने विकासकामांसाठी मदत आणि मानवी साह्य पुरवलं पाहिजे, असं मोदींनी सांगितलं. कोणतेही संघर्ष वाढवून जागतिक ऊर्जा सुरक्षा, सागरी व्यापार आणि पुरवठा साखळीत अडथळा आणण्याऐवजी ते चर्चेतून आणि मुत्सद्देगिरीने सोडवावेत, असं मत त्यांनी मांडलं.

याशिवाय, ड्रग्जची तस्करी, संघटित गुन्हेगारी आणि इतर सुरक्षा आव्हानांविरोधात प्रादेशिक स्तरावर कारवाई तीव्र करण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली. यासाठी SCO च्या सध्याच्या यंत्रणांचा प्रभावी आणि जलद वापर करावा, असंही ते म्हणाले.

कनेक्टिव्हिटी आणि व्यापाराला चालना

कनेक्टिव्हिटीवर बोलताना मोदींनी SCO च्या नियमांनुसार सर्व देशांच्या सार्वभौमत्वाचा आणि प्रादेशिक अखंडतेचा पूर्ण आदर करून विश्वासार्ह आणि सर्वसमावेशक नेटवर्क तयार करण्यावर भर दिला.

सीमाशुल्क प्रक्रिया सोपी करून, डिजिटल कागदपत्रांचा वापर वाढवून आणि अधिक कार्यक्षम लॉजिस्टिक सिस्टीमद्वारे व्यापार आणि वाहतुकीचे मार्ग आधुनिक करण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.

लोकांमधील संबंध अधिक दृढ करण्यावर भर

SCO च्या सहकार्याच्या केंद्रस्थानी लोकांचा एकमेकांशी असलेला संबंध असायला हवा, असं ते म्हणाले. विशेषतः तरुण, उद्योजक आणि शेतकऱ्यांवर लक्ष केंद्रित करावं, जेणेकरून संस्थेच्या कामाचा नागरिकांना थेट फायदा होईल.

शेवटी, पंतप्रधानांनी तरुण, वैज्ञानिक, उद्योजक आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाण वाढवण्याचं आवाहन केलं. यासाठी त्यांनी SCO स्टार्टअप फोरम, यंग ऑथर्स कॉन्क्लेव्ह आणि यंग सायंटिस्ट फोरम यांसारख्या उपक्रमांचा उल्लेख केला. तसेच, 'SCO सिव्हिलायझेशनल डायलॉग फोरम' स्थापन करण्याचा प्रस्तावही त्यांनी मांडला, ज्याचं पहिलं सत्र भारतात आयोजित केलं जाईल.

परिषदेदरम्यान द्विपक्षीय बैठका

या परिषदेसाठी सदस्य देश एकत्र आले होते. यजमान म्हणून किर्गिझस्तानचे अध्यक्ष सादिर जापारोव यांच्यासह चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग, रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन, पाकिस्तानचे पंतप्रधान शेहबाज शरीफ, इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान, बेलारूसचे अध्यक्ष अलेक्झांडर लुकाशेन्को, कझाकस्तानचे अध्यक्ष कासिम-जोमार्ट तोकायेव, उझबेकिस्तानचे अध्यक्ष शौकत मिर्झियोयेव आणि ताजिकिस्तानचे अध्यक्ष इमोमाली रहमोन हे नेते उपस्थित होते.

या बहुपक्षीय व्यासपीठावर पंतप्रधान मोदींनी परिषदेच्या निमित्ताने होणाऱ्या उच्चस्तरीय राजनैतिक चर्चांमधून भारताला ठोस फायदा होईल, असा विश्वास व्यक्त केला. किर्गिझ प्रजासत्ताकचा दौरा यशस्वी झाल्याचं सांगत त्यांनी अध्यक्ष सादिर जापारोव आणि तिथल्या लोकांच्या आदरातिथ्याबद्दल आभार मानले. मोदींनी 'X' वर पोस्ट करत म्हटलं, "किर्गिझ प्रजासत्ताकच्या यशस्वी दौऱ्यातील काही क्षण. SCO परिषदेदरम्यान झालेल्या विविध बैठकांमुळे भारताला निश्चितच फायदा होईल. त्याचबरोबर, SCO पुढील २५ वर्षांसाठी योजना आखत असताना भविष्यातील रोडमॅपही शेअर केला. बिश्केकमध्ये महात्मा गांधीजींना आदरांजली वाहिली आणि भारताशी संबंधित असलेल्या किर्गिझ प्रजासत्ताकच्या लोकांशी संवाद साधला. तिथले लोक, सरकार आणि अध्यक्ष जापारोव यांनी दाखवलेल्या आपुलकीबद्दल मी त्यांचे आभार मानतो."

या दिवसाच्या सुरुवातीला, मोदींनी किर्गिझ अध्यक्षतेखाली झालेल्या परिषदेच्या कामकाजात भाग घेतला आणि या बहुपक्षीय व्यासपीठाचा उपयोग अनेक प्रादेशिक नेत्यांशी महत्त्वाच्या चर्चा करण्यासाठी केला.

जागतिक नेत्यांसोबत बैठका

बिश्केकमध्ये मोदींनी टोगोचे अध्यक्ष फौरे एसोझिम्ना ग्नासिंग्बे यांची भेट घेऊन विविध विषयांवर चर्चा केली. "आज बिश्केकमध्ये टोगोचे अध्यक्ष श्री. फौरे एसोझिम्ना ग्नासिंग्बे यांची भेट झाली. विविध विषयांवर विचारांची देवाणघेवाण करणं नेहमीच आनंददायी असतं," असं मोदींनी 'X' वर पोस्ट केलं.

त्यानंतर, मोदींनी मंगोलियाचे अध्यक्ष उखना खुरेलसुख यांच्याशी भेटून द्विपक्षीय सहकार्य अधिक मजबूत करण्यावर चर्चा केली. 'X' वर या भेटीचा फोटो शेअर करत मोदींनी म्हटलं, "बिश्केकमध्ये चर्चा सुरू आहे. परिषदेदरम्यान मंगोलियाचे अध्यक्ष श्री. उखना खुरेलसुख यांची भेट घेतली. भारत-मंगोलिया मैत्रीसह अनेक विषयांवर चर्चा करण्याची संधी मिळाली."

याशिवाय, मोदींनी अझरबैजानचे अध्यक्ष इल्हाम अलीयेव, ताजिकिस्तानचे अध्यक्ष इमोमाली रहमोन आणि लाओसचे अध्यक्ष थोंगलौन सिसोलिथ यांच्याशीही बैठका घेतल्या. "SCO परिषदेदरम्यान लाओ पीडीआरचे अध्यक्ष श्री. थोंगलौन सिसोलिथ यांची भेट झाली. दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय संबंध वाढवण्यावर उत्तम चर्चा झाली," असं मोदींनी 'X' वर सांगितलं.

परिषदेच्या अधिकृत ग्रुप फोटोसाठी एकत्र येण्यापूर्वी मोदींनी चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्याशी अनौपचारिक गप्पा मारल्या.

व्यस्त कूटनीतिक कार्यक्रम

याआधी सोमवारीही मोदींचा दिवस व्यस्त होता. त्यांनी इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान, किर्गिझस्तानचे अध्यक्ष सादिर जापारोव, रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि आर्मेनियाचे पंतप्रधान निकोल पाशिन्यान यांच्यासोबत द्विपक्षीय बैठका घेतल्या. या अधिकृत बैठकांव्यतिरिक्त, मोदींनी महात्मा गांधींच्या स्मारकाला आदरांजली वाहिली, भारतीय समुदायाशी संवाद साधला आणि संध्याकाळी 'वर्ल्ड नोमॅड गेम्स'च्या उद्घाटन समारंभात भारतीय संघाला प्रोत्साहन देण्यासाठी उपस्थित राहिले.

SCO बद्दल थोडक्यात

SCO गटामध्ये सध्या १० पूर्ण सदस्य देश आहेत - बेलारूस, भारत, इराण, कझाकस्तान, चीन, किर्गिझस्तान, पाकिस्तान, रशिया, ताजिकिस्तान आणि उझबेकिस्तान. याशिवाय २ निरीक्षक देश आणि १५ संवाद भागीदार आहेत.

(या कथेचं शीर्षक वगळता, एशियनेट न्यूजेबल इंग्लिशच्या कर्मचाऱ्यांनी यात कोणताही बदल केलेला नाही आणि ही सिंडिकेटेड फीडमधून प्रकाशित झाली आहे.)