'द बिग शॉर्ट' फेम गुंतवणूकदार मायकल बरी यांनी शेअर बाजाराबाबत मोठा इशारा दिला आहे. S&P 500 इंडेक्सने उच्चांक गाठला असला तरी, अनेक शेअर्स आधीच बेअर मार्केटमध्ये असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

  • S&P 500 ने ६ ऑक्टोबरला नवा उच्चांक गाठला. पण बरी यांच्या मते, हे फक्त वरवरचं चित्र आहे. आतून बाजाराची स्थिती खूपच खराब झाली आहे.
  • बरी यांनी सांगितलं की, त्यांचा 'बेअर मार्केट रेशिओ' ६ ऑक्टोबरला ५५ टक्क्यांवर पोहोचला. १३ ऑगस्टला जेव्हा इंडेक्सने रेकॉर्ड बनवला होता, तेव्हा हा रेशिओ ४७ टक्के होता. (हा रेशिओ म्हणजे S&P 500 मधील असे शेअर्स जे त्यांच्या १० वर्षांच्या उच्चांकापेक्षा किमान २०% खाली ट्रेड करत आहेत).
  • गेल्या ४० वर्षांत अशी फक्त एकच वेळ आली होती, जेव्हा S&P 500 उच्चांकावर होता आणि त्यातील बहुतांश शेअर्स आधीच बेअर मार्केटमध्ये (मंदीत) होते.

'द बिग शॉर्ट' या प्रसिद्ध चित्रपटातून ओळखले जाणारे गुंतवणूकदार मायकल बरी यांनी पुन्हा एकदा शेअर बाजारासाठी धोक्याची घंटा वाजवली आहे. वरवर शांत दिसणाऱ्या या तेजीच्या आत बाजाराची पडझड सुरू असल्याचा दावा त्यांनी केलाय.

आपल्या ताज्या सबस्टॅक (Substack) नोटमध्ये बरी यांनी S&P 500 च्या अनेक दशकांच्या डेटाचा अभ्यास केला. जेव्हा इंडेक्स सतत नवे रेकॉर्ड बनवतो आणि त्याच वेळी त्यातील अनेक शेअर्स आधीच मंदीच्या गर्तेत असतात, तेव्हा नेमकं काय होतं, हे त्यांनी यातून मांडलं आहे.

२००० सालासारखा धोका पुन्हा निर्माण होतोय?

६ ऑक्टोबरला S&P 500 ने नवा उच्चांक गाठला. पण बरी म्हणतात की, हा आकडा पूर्ण सत्य सांगत नाहीये. या आकड्यांच्या आत बाजाराची व्याप्ती (market breadth) खूप वेगाने खालावली आहे.

बरी यांच्या मते, त्यांचा 'बेअर मार्केट रेशिओ' ६ ऑक्टोबरला ५५ टक्क्यांवर होता. १३ ऑगस्टला जेव्हा इंडेक्सने रेकॉर्ड बनवला, तेव्हा तो ४७ टक्के होता.

गेल्या चार दशकांचा इतिहास पाहिला, तर अशी परिस्थिती फक्त एकदाच आली होती, जेव्हा S&P 500 उच्चांकावर होता आणि बहुतांश शेअर्स मंदीत होते.

"गेल्या ४० वर्षांत फक्त दोनदा असं घडलंय की, बाजाराने नवा उच्चांक गाठलाय आणि त्याच वेळी बहुतांश शेअर्स त्यांच्या १० वर्षांच्या उच्चांकाच्या तुलनेत बेअर मार्केटमध्ये आहेत. एक म्हणजे २००० साल आणि दुसरं म्हणजे आजची स्थिती," असं बरी म्हणाले.

त्यांनी हेही निदर्शनास आणून दिलं की, त्यांचा 'फ्रेश ड्रॉडाउन रेशिओ' ऑक्टोबरमध्ये २७ टक्के होता. मार्च २००० च्या उच्चांकावेळी तो ५३ टक्के होता. आजचा बाजार अजून २००० च्या टोकाला पोहोचलेला नाही, पण बाजाराची दिशा चिंतेची बाब असल्याचा इशारा त्यांनी दिला.

"जर बाजार असाच चालत राहिला, तर काही महिन्यांतच तो २००० सालाच्या स्थितीलाही मागे टाकू शकतो. कारण उन्हाळ्याच्या शेवटी आणि ऑक्टोबरमध्येही कमकुवत शेअर्समध्ये मोठी घसरण पाहायला मिळाली," असं ते म्हणाले.

फक्त १५ शेअर्सनी गाठला नवा उच्चांक

बाजारातील तेजी मोजक्याच शेअर्सपुरती मर्यादित राहणं, हा बरी यांच्या मते दुसरा मोठा धोका आहे. ६ ऑक्टोबरला S&P 500 मधील फक्त १५ शेअर्सनी नवा उच्चांक गाठला. तर फक्त ९७ शेअर्स त्यांच्या उच्चांकाच्या १० टक्के जवळ होते.

मार्च २००० मध्ये जेव्हा बाजार शिखरावर होता, तेव्हाही अगदी हेच आकडे होते - १५ शेअर्स नव्या उच्चांकावर आणि ८७ शेअर्स १० टक्क्यांच्या आत, असं त्यांनी सांगितलं.

बरी यांच्या मते, ही एकाग्रता (concentration) दाखवून देते की, मोजकेच शेअर्स या कमकुवत होत चाललेल्या इंडेक्सचा भार उचलत आहेत. "हा खूपच अरुंद टॉप आहे... अगदी २००० सालासारखाच," असा इशारा त्यांनी दिला.

बरी यांनी या स्थितीचं वर्णन 'काल्डेरा' (caldera) असं केलंय. म्हणजे वरून शांत दिसणारा बाजार, ज्याच्या खाली कमकुवत शेअर्सचे थर साचले आहेत.

त्यांनी नमूद केलं की, S&P 500 मधील सरासरी शेअर आता त्याच्या उच्चांकापेक्षा २२ टक्के खाली आहे. मार्च २००० मध्ये हे प्रमाण ३१ टक्के होतं. सध्या इंडेक्समधील ५०३ पैकी ४०६ शेअर्स त्यांच्या १० वर्षांच्या उच्चांकापेक्षा १० टक्क्यांहून अधिक खाली आहेत.

बरी यांचं म्हणणं आहे की, बाजाराची व्याप्ती कमी होणं ही खूप महत्त्वाची बाब आहे. कारण एकीकडे मुख्य इंडेक्स वर जातोय आणि दुसरीकडे 'बेअर मार्केट रेशिओ' वाढतोय.

बरी यांना अपेक्षित आहे वेगळ्या प्रकारचं बेअर मार्केट

बरी यांना २००० सालासारखी अचानक मोठी पडझड अपेक्षित नाहीये. त्यांच्या मते, बाजारातील आघाडीचे शेअर्स पडू शकतात आणि आधीच घसरलेले शेअर्स सावरू शकतात.

त्यांच्या ऐतिहासिक विश्लेषणानुसार, २००० सालचा टॉप हा एकमेव असा काळ होता, जेव्हा आघाडीच्या शेअर्सचं मोठं नुकसान झालं आणि कमकुवत शेअर्सनी नंतर चांगली कमाई करून दिली.

"माझ्यासाठी सर्वात महत्त्वाची आकडेवारी म्हणजे नव्या उच्चांकावर असलेले शेअर्स आणि १० टक्क्यांच्या टप्प्यात असलेले शेअर्स," असं ते म्हणाले.

मोठ्या कंपन्यांना मिळणारा पैशांचा ओघ कमी होईल आणि मूलभूत समस्यांकडे दुर्लक्ष करणं कठीण होईल, तेव्हा हाच निकाल पुन्हा दिसू शकतो, असा बरी यांचा विश्वास आहे.

"माझ्या इतर अभ्यासासोबत हे सगळं पाहिलं, तर बाजार अशा प्रकारे कोसळेल की ज्यामुळे सरासरी कमकुवत शेअर्सना फायदा होईल. हा माझा मूळ अंदाज आहे," असं बरी यांनी जोडलं.

ते म्हणाले की, हे अपयश एकाच मोठ्या क्रॅशच्या रूपात येणार नाही. तर बाजार "हळूहळू खाली घसरेल, कधीकधी खूप वेगाने." कारण AI च्या कथेत आता मूलभूत चिंता डोकावू लागल्या आहेत.

बरी यांचा सर्वात मोठा इशारा फक्त व्हॅल्युएशन किंवा संभाव्य मंदीबद्दल नाहीये. तर इंडेक्सचे नवे रेकॉर्ड आणि त्याखालील शेअर्सची खालावलेली स्थिती यातील वाढत्या दरीबद्दल आहे. "मोठ्या स्फोटासाठी (पडझडीसाठी) पूर्वअटी तयार असल्याचं दिसतंय," असं ते म्हणाले.

शुक्रवारी आफ्टर-अवर्स सेशनमध्ये, S&P 500 इंडेक्स ट्रॅक करणारा SPDR S&P 500 ETF (SPY) ०.२६ टक्क्यांनी घसरला. Invesco QQQ Trust ETF (QQQ) ०.२७ टक्क्यांनी आणि SPDR Dow Jones Industrial Average ETF Trust (DIA) ०.२१ टक्क्यांनी खाली आला. ही बातमी लिहेपर्यंत Stocktwits वर S&P 500 ETF बाबत रिटेल गुंतवणूकदारांचा कल 'बेअरिश' (मंदीचा) होता.

अपडेट्स आणि दुरुस्त्यांसाठी, newsroom[at]stocktwits[dot]com वर ईमेल करा.<