बाजारात सध्या महागाईची चिंता, वाढते ऊर्जा दर आणि आर्थिक धोरणांबद्दलची अनिश्चितता पाहायला मिळत आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदारांचे लक्ष आता पुढच्या घडामोडींवर लागले आहे.
बुधवारी सोन्याच्या किमतीत सलग घसरण पाहायला मिळाली. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदराबाबत येणाऱ्या संकेतांकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागल्याने, सोने एका आठवड्याच्या नीचांकी पातळीवर आले आहे.
सोन्याच्या दरात सलग चौथ्या सत्रात घसरण नोंदवली गेली. अमेरिकेचे आर्थिक धोरण आणखी काही काळ कडक राहण्याची शक्यता असल्याने हा परिणाम दिसतोय. वाढत्या ऊर्जा खर्चामुळे महागाईचा दबाव कायम राहील आणि मध्यवर्ती बँक लवकर व्याजदर कमी करणार नाही, अशी चिंता बाजारात आहे.
ट्रेडिंग दरम्यान स्पॉट गोल्ड ०.१ टक्क्यांनी घसरून ४,१२१.२७ डॉलर प्रति औंसवर आले. १५ ऑक्टोबरनंतरची ही सर्वात नीचांकी पातळी आहे. डिसेंबर डिलिव्हरीसाठीचे अमेरिकन गोल्ड फ्युचर्सही ०.१ टक्क्यांनी घसरून ४,१३९.५० डॉलर प्रति औंसवर ट्रेड करत होते.
गेल्या दोन महिन्यांपासून मौल्यवान धातूंच्या बाजारात गुंतवणूकदारांचा कल बदलल्याचे यातून स्पष्ट होते. सोने हा महागाईवरचा पारंपारिक उपाय मानला जातो, तरीही कर्ज महाग होण्याच्या शक्यतेमुळे सोन्याच्या किमतीवर दबाव आला आहे.
महागाई अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ टिकून राहील असे संकेत मिळत आहेत. त्यामुळे गुंतवणूकदार आता व्याजदरात आणखी वाढ होण्याच्या शक्यतेनुसार आपली रणनीती आखत आहेत, असे विश्लेषकांचे म्हणणे आहे.
आर्थिक अनिश्चितता आणि वाढत्या महागाईच्या काळात सोन्याला सहसा फायदा होतो. पण व्याजदर वाढल्यास सोन्याचे आकर्षण कमी होते. कारण सोन्यातून थेट व्याज मिळत नाही, त्यामुळे गुंतवणूकदार व्याज देणाऱ्या पर्यायांकडे जास्त वळतात.
आता सर्वांचे लक्ष पुढच्या आठवड्यात होणाऱ्या फेडरल ओपन मार्केट कमिटीच्या (FOMC) बैठकीकडे लागले आहे. यातून फेडरल रिझर्व्हच्या पुढच्या धोरणांबद्दल दिशा मिळू शकेल.
या महिन्यात व्याजदरात कोणताही बदल होणार नाही, असा सध्याचा अंदाज आहे. तरीही, या वर्षाच्या अखेरीस धोरण आणखी कडक केले जाईल, अशी आर्थिक बाजाराला अपेक्षा आहे.
तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे महागाईची नवी चिंता
ऊर्जा बाजारात मोठी अस्थिरता असल्याने सोन्यावर पुन्हा एकदा दबाव आला आहे.
तेलाच्या किमती प्रति बॅरल १ डॉलरपेक्षा जास्त वाढल्या आहेत. ब्रेंट क्रूड अजूनही ११० डॉलरच्या वर ट्रेड करत आहे. मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावामुळे तेल पुरवठ्यात अडथळे येण्याची भीती आहे, ज्यामुळे क्रूड मार्केटमध्ये ही वाढ झाली आहे.
ऊर्जा खर्चातील ही वाढ खूप महत्त्वाची आहे, कारण यामुळे संपूर्ण अर्थव्यवस्थेत महागाई वाढण्याचा धोका असतो. इंधन, वाहतूक आणि उत्पादन खर्च वाढल्याचा थेट फटका ग्राहकांना बसतो. यामुळे मध्यवर्ती बँकांच्या महागाई नियंत्रणाच्या प्रयत्नांमध्ये अडचणी येतात.
नुकत्याच आलेल्या आर्थिक आकडेवारीने या चिंतेत भर घातली आहे. गेल्या आठवड्यात जाहीर झालेले ग्राहक महागाई आणि उत्पादक किमतींचे आकडे अपेक्षेपेक्षा जास्त होते. यावरून असे दिसते की, आधीच्या कडक धोरणांनंतरही किमतींचा दबाव कायम आहे.
परिणामी, फेडरल रिझर्व्हला अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ व्याजदर चढेच ठेवावे लागतील का, याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.
आगामी बैठकीत व्याजदर स्थिर राहतील असा बाजाराचा अंदाज आहे. पण रॉयटर्सने केलेल्या सर्वेक्षणातील अर्थतज्ज्ञांच्या मते, डिसेंबरमध्ये आणखी एक दरवाढ होऊ शकते. फ्युचर्स मार्केटमध्येही २०२७ पर्यंत धोरण कडक राहण्याची अपेक्षा दिसून येत आहे.
गुंतवणूकदारांचे लक्ष आता अमेरिकेच्या 'पर्सनल कन्झम्पशन एक्सपेंडिचर्स' (PCE) इंडेक्सकडेही आहे. फेडरल रिझर्व्ह महागाई मोजण्यासाठी याच निर्देशांकावर सर्वाधिक लक्ष ठेवते. या आकडेवारीवरून महागाई मध्यवर्ती बँकेच्या २ टक्के लक्ष्याकडे परत येत आहे की नाही, याचा अंदाज येईल.
व्याजदराबाबतची ही अनिश्चितता फक्त सोन्यापुरती मर्यादित नाही. या सत्रात इतर मौल्यवान धातूंमध्येही विक्रीचा दबाव पाहायला मिळाला.
स्पॉट सिल्व्हर १.३ टक्क्यांनी घसरून ५७.२५०२ डॉलर प्रति औंसवर आले. तर प्लॅटिनम १.१ टक्क्यांनी घसरून १,६३०.११ डॉलरवर आले. प्रमुख मौल्यवान धातूंमध्ये पॅलेडियममध्ये सर्वाधिक घसरण नोंदवली गेली. ते २ टक्क्यांनी घसरून १,०८०.९२ डॉलर प्रति औंसवर आले.
