१९९९ च्या कारगिल युद्धात नाना पाटेकरांनी भारतीय लष्करासोबत काम करण्याची परवानगी मिळवली होती. त्यांनी जवानांसोबत अत्यंत कठीण परिस्थितीत जवळपास दोन महिने घालवले होते.
मुंबई : ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचं वयाच्या ७५ व्या वर्षी तीव्र हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झालं आहे. राष्ट्रीय पुरस्कार विजेते नाना हे हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीतील अत्यंत आदरणीय आणि वेगळ्या धाटणीचे अभिनेते होते. १९९९ च्या कारगिर युद्धाच्या वेळी त्यांनी लष्करासोबत जाण्याची विशेष परवानगी मिळवली होती. अत्यंत कठीण अशा भागात त्यांनी जवानांसोबत जवळपास दोन महिने काढले होते.
२०२४ मध्ये 'द लल्लनटॉप'ला दिलेल्या एका मुलाखतीत नानांनी या आठवणींना उजाळा दिला होता. युद्धाच्या काळात लष्करासोबत जाण्याची परवानगी मागण्यासाठी ते तत्कालीन संरक्षण मंत्री जॉर्ज फर्नांडिस यांना कसे भेटले, याचा किस्सा त्यांनी सांगितला होता.
सुरुवातीला फर्नांडिस यांनी त्यांना स्पष्ट सांगितलं होतं की, कोणत्याही सामान्य नागरिकाला असं थेट लष्करात सामील होता येत नाही. पण नानांनी त्यांना पटवून दिलं की त्यांच्याकडे आवश्यक असलेलं ट्रेनिंग आणि अनुभव आहे. त्यांनी मंत्र्यांना सांगितलं की, आपला कमांडो कोर्स पूर्ण झालाय, शस्त्र चालवण्याचा अनुभव आहे आणि रायफल शूटिंगमध्ये भारताचं राष्ट्रीय स्तरावर प्रतिनिधित्व करत कांस्यपदकही जिंकलं आहे.
"मी एक चांगला शूटर आहे. मी रायफल शूटिंगमध्ये राष्ट्रीय स्तरावर खेळलोय," असं नानांनी आपल्या शूटिंगच्या अनुभवाबद्दल बोलताना सांगितलं होतं.
नाना पाटेकरांनी जवानांसोबत घालवले ६० दिवस
नानांनी सांगितलं की, अखेर फर्नांडिस यांनी त्यांना विचारलं की कधी जायचंय? जेव्हा नाना म्हणाले की मी तयार आहे, तेव्हा त्यांना त्याच दिवशी निघायला सांगण्यात आलं.
त्यानंतर नानांनी लष्कराच्या जवानांसोबत जवळपास ६० दिवस घालवले. या काळात ते द्रास, लेह, कुपवाडा, बारामुल्ला आणि सोपोर अशा अनेक ठिकाणी गेले. कारगिल युद्धादरम्यान भारतीय सैन्य जेव्हा अत्यंत भीषण लढाईत गुंतलं होतं, नेमक्या त्याच वेळी नाना जवानांसोबत होते.
तिथे नेमकी काय ड्युटी केली, याबद्दल विचारल्यावर मात्र नानांनी जास्त बोलणं टाळलं.
"मला आता ते विचारू नका," असं म्हणत त्यांनी जवानांसोबतच्या त्या दिवसांबद्दलचे तपशील उघड न करण्याचे संकेत दिले.
पण नंतर त्यांनी एवढं नक्की सांगितलं की, ते 'क्यूआरटी' (QRT) म्हणजेच क्विक रिअॅक्शन टीमचा भाग बनले होते. ही लष्कराची अशी एक खास तुकडी असते, जी आणीबाणीच्या प्रसंगी अत्यंत वेगाने कारवाई करते.
'मी ७६ किलोचा होतो, परतलो तेव्हा ५६ किलोचा उरलो'
या अनुभवाचा त्यांच्या शरीरावर किती भयंकर परिणाम झाला, हेही त्यांनी उघड केलं.
"मी ७६ किलोचा होतो. जेव्हा परत आलो, तेव्हा ५६ किलोचा उरलो होतो," असं सांगत लष्करासोबतच्या त्या काळात त्यांचं वजन तब्बल २० किलोने कसं कमी झालं, हे त्यांनी स्पष्ट केलं.
तो अनुभव अत्यंत खडतर होता, असं नाना म्हणाले. तिथून परत येईपर्यंत त्यांची शारीरिक अवस्था पूर्णपणे बदलून गेली होती.
इतकी वर्षं उलटूनही नानांनी लष्करासोबतच्या त्या दिवसांबद्दल जाहीरपणे फार कमी वेळा भाष्य केलं होतं. मुलाखतकाराने खास त्या अनुभवाबद्दल विचारलं, म्हणूनच आपण यावर बोलत असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं.
नानांसाठी तो काळ म्हणजे मिरवण्याची किंवा स्वतःची मोठी अचिव्हमेंट सांगण्याची गोष्ट नव्हती. त्याऐवजी, देशासाठी दिलेलं ते एक छोटंसं योगदान होतं आणि ज्यांचा ते आदर करतात त्या जवानांच्या खांद्याला खांदा लावून उभं राहण्याची ती एक संधी होती.
"मला आनंद वाटला. देशासाठी मी किमान एवढं तरी करू शकलो," असं ते म्हणाले.


