अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांमध्ये रिपब्लिकन पक्षाचा झालेला पराभव इलॉन मस्क यांच्यासाठी मोठा धक्का आहे. टेक्सासमध्ये डेमोक्रॅट्सनी विजय मिळवल्याने टेस्ला आणि स्पेसएक्सचे शेअर्स घसरले आहेत. मस्क यांच्या एआय डेटा सेंटर प्रकल्पांसमोरही आता मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.
अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांमध्ये रिपब्लिकन पक्षाला मोठा पराभव स्वीकारावा लागला आहे. या निकालाचा मोठा फटका अब्जाधीश इलॉन मस्क यांनाही बसला आहे. टेक्सासमध्ये तब्बल तीन दशकांनंतर पहिल्यांदाच डेमोक्रॅटिक पक्षाचा उमेदवार गव्हर्नरपदी विराजमान झाला आहे. यावरून रिपब्लिकन पक्षाच्या पराभवाची तीव्रता लक्षात येते. पण, मस्क स्वतः निवडणुकीच्या रिंगणात नसतानाही त्यांना हा निकाल कसा भोवणार?
रिपब्लिकन उमेदवारांना पाठिंबा देण्यासाठी आणि टेक्सासमध्ये रिपब्लिकन पक्षाची सत्ता टिकवण्यासाठी मस्क यांनी तब्बल अर्धा अब्ज डॉलर्स खर्च केले होते. टेक्सास हे मस्क यांच्यासाठी खूप महत्त्वाचे राज्य आहे. तिथे टेस्लाचा वाहन निर्मिती प्रकल्प आहे. तसेच, रॉकेट निर्मितीपासून ते आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सपर्यंत काम करणारी स्पेसएक्स कंपनीही तिथेच आहे. या दोन्ही कंपन्या मिळून एक चिप निर्मिती प्रकल्पही तिथे सुरू करणार होत्या. पण, निवडणुकीच्या निकालामुळे मस्क यांचे हे सर्व राजकीय डावपेच फसले आहेत.
काँग्रेसच्या दोन्ही सभागृहांवर डेमोक्रॅट्सनी वर्चस्व प्रस्थापित केले आहे. टेक्सासच्या गव्हर्नरपदाच्या निवडणुकीत डेमोक्रॅटिक उमेदवार जिना हिनोजोसा यांनी रिपब्लिकन उमेदवार ग्रेग ॲबॉट यांचा पराभव केला. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासाठीही हा मोठा धक्का मानला जात आहे. ट्रम्प यांचे जवळचे सहकारी असलेल्या मस्क यांनी त्यांच्या विजयासाठी मोठी ताकद लावली होती.
मंगळवारी, प्रचाराच्या शेवटच्या दिवशीही मस्क यांनी त्यांच्या 'एक्स' (X) अकाऊंटवरून रिपब्लिकन पक्षाला मतदान करण्याचे आवाहन केले होते. पण, ज्या डेमोक्रॅटिक पक्षाला मस्क गेली अनेक वर्षे विरोध करत आले आहेत, तोच पक्ष आता अधिक ताकदीने सत्तेत परतला आहे. निकाल जाहीर होताच स्पेसएक्सचे शेअर्स ५.५ टक्क्यांनी तर टेस्लाचे शेअर्स ५.१ टक्क्यांनी घसरले.
एआय डेटा सेंटर प्रकल्पांनाही फटका?
मस्क यांच्यासमोरील एक मोठे आव्हान म्हणजे एआय डेटा सेंटर्सच्या उभारणीसाठी आणि संचालनासाठी लागणाऱ्या परवानग्या मिळण्यास होणारा विलंब. डेटा सेंटर प्रकल्पांवर डेमोक्रॅट्स अधिक निर्बंध लादण्याचा प्रयत्न करतील, असा अंदाज तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. विजेच्या वाढत्या खर्चामुळे स्थानिक पातळीवर विरोध वाढत असल्याने, नवीन डेटा सेंटर्सचे काम तात्पुरते थांबवण्याची मागणीही जोर धरू शकते.
मस्क यांच्याविरोधात डेमोक्रॅट्सची चौकशी?
युक्रेनच्या सैन्याकडून वापरल्या जाणाऱ्या सॅटेलाइट कम्युनिकेशन सिस्टीमवरील निर्बंध, 'डिपार्टमेंट ऑफ गव्हर्नमेंट एफिशियन्सी'च्या अंतर्गत फेडरल सरकारी कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढणे, आणि मस्क यांच्या कंपन्यांना मिळणारी सरकारी कंत्राटे व सबसिडी यांसारख्या मुद्द्यांवरून डेमोक्रॅट्सनी यापूर्वीच मस्क यांच्यावर टीका केली आहे. आता या सर्व प्रकरणांमध्ये मस्क यांच्या कंपन्यांची अधिक कसून चौकशी होण्याची शक्यता आहे.
टेक्सासमध्येही मस्क यांच्यासमोर आव्हाने
टेक्सासच्या नव्या गव्हर्नर म्हणून पदभार स्वीकारणाऱ्या जिना हिनोजोसा यांच्यासोबत जुळवून घेणे मस्क यांच्यासाठी मोठे आव्हान असणार आहे. रिपब्लिकन उमेदवार केन पॅक्सटन यांना पाठिंबा देण्यासाठी मस्क यांनी मोठा निधी खर्च केला होता. आता त्यांना नव्याने निवडून आलेले अमेरिकेचे सिनेटर जेम्स टालारिको यांचाही सामना करावा लागणार आहे.
