गॅस सिलेंडर लाल का असतो?, गळती झाल्यावर वास का येतो?, 'हे' आहे यामागचं कारण
Why Gas Cylinders Are Red And Smell Bad On Leakage : गॅस सिलेंडर लाल का असतो? गॅस गळती झाल्यावर तीव्र वास का येतो? याबद्दल काही रंजक गोष्टी जाणून घेऊया.
सिलेंडर लाल रंगाचा का असतो? -
आपण रोज स्वयंपाकघरात गॅस सिलेंडर पाहतो. घरगुती वापराचे सिलेंडर लाल रंगाचे असतात, तर हॉटेलमध्ये वापरले जाणारे सिलेंडर निळ्या रंगाचे असतात. पण हे एलपीजी सिलेंडर लाल रंगाचे का असतात? गॅस गळती झाल्यावर तो तीव्र वास का येतो?, याबद्दल काही रंजक गोष्टी जाणून घेऊया.
लाल रंगाची 3 मुख्य कारणे -
भारतात घरगुती एलपीजी गॅस सिलेंडरच्या लाल रंगामागे ठोस वैज्ञानिक कारणे आहेत.
1. धोक्याचा इशारा -
रंगांच्या विज्ञानानुसार, लाल रंग धोक्याचे प्रतीक आहे. एलपीजी गॅस अत्यंत ज्वलनशील असतो. त्यामुळे वापरकर्त्यांनी तो वापरताना सावधगिरी बाळगावी, हे सूचित करण्यासाठी हा रंग वापरला जातो.
2. दुरून ओळख -
लाल रंगाची तरंगलांबी जास्त असते. त्यामुळे अंधारात किंवा धूसर प्रकाशातही लाल रंग स्पष्ट दिसतो. कोणत्याही अपघाताच्या वेळी सिलेंडर सहज ओळखता यावा यासाठी हे उपयुक्त ठरते.
3. वायूंची ओळख -
बाजारात विविध प्रकारचे गॅस सिलेंडर उपलब्ध आहेत. उदाहरणार्थ, कार्बन डायऑक्साइड राखाडी रंगाचा असतो आणि नायट्रस ऑक्साईड निळ्या रंगाचा असतो. त्यामुळे एलपीजीला त्याच्या रंगावरून ओळखता यावे यासाठी लाल रंग दिला जातो.
गॅसच्या वासामागील खरं सत्य -
खरं तर, आपण वापरत असलेल्या एलपीजी गॅसला स्वतःचा वास नसतो. तो एक गंधहीन वायू आहे. पण गॅस गळती झाल्यास आणि त्याला वास आला नाही, तर गंभीर अपघात होऊ शकतात. म्हणूनच, सुरक्षेच्या कारणास्तव गॅस तयार करताना त्यात 'इथाइल मरकॅप्टन' नावाचे रसायन मिसळले जाते.
तीव्र वासाचे कारण -
वर नमूद केलेल्या कारणामुळे, गॅस गळती झाल्यावर एक प्रकारचा तीव्र वास येतो. जेव्हा आपण तो वास ओळखतो, तेव्हा आपण संभाव्य अपघात टाळू शकतो.
देशभरात एलपीजीचा वापर -
आपल्या देशात एलपीजी सिलेंडरचा वापर सर्वप्रथम 1955 मध्ये मुंबईत सुरू झाला. देशभरातील सामान्य लोकांनाही गॅस सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी केंद्र सरकारने 2016 मध्ये 'प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना' सुरू केली. आता सबसिडी दरात सिलेंडरचे वितरण केले जात आहे.
