Oldest Currency : जगातली सर्वात जुनी 5 चलनं....
Oldest Currency: पूर्वीच्या काळी वस्तूंच्या बदल्यात वस्तू देऊन गरजा भागवल्या जायच्या. याला वस्तुविनिमय पद्धत म्हणतात. त्यानंतर नाणी आणि चलने बाजारात आली. याच पार्श्वभूमीवर, जगातली सर्वात जुनी ५ चलने कोणती आहेत?

ब्रिटिश पाउंड
ब्रिटिश पाउंड हे जगातले सध्या वापरात असलेले सर्वात जुने चलन म्हणून ओळखले जाते. याचा इतिहास ७७५ व्या वर्षापासून सुरू होतो. त्यावेळी २४० चांदीची पेनी नाणी म्हणजे एक पाउंड चांदी असे मानले जात असे. ही पद्धत ब्रिटनमध्ये हळूहळू व्यावसायिक व्यवहारांसाठी उपयोगी पडू लागली. काळाच्या ओघात पाउंडच्या रूपात अनेक बदल झाले. सध्या हे ब्रिटनचे अधिकृत चलन म्हणून अस्तित्वात आहे. पाउंडला GBP अशी आंतरराष्ट्रीय ओळख आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेतही याचे विशेष स्थान आहे.

सर्बियन दिनार
जगातल्या जुन्या चलनांमध्ये सर्बियन दिनारचाही समावेश होतो. याचा इतिहास १२१४ सालातील आहे. सर्बियाचा शासक स्टीफन पहिल्याच्या काळात ही नाणी पहिल्यांदा चलनात आणली गेली. त्यावेळी रोमन दिनार नाण्यांपासून प्रेरणा घेऊन ती बनवली गेली होती. ही नाणी प्रामुख्याने चांदीची होती. सर्बियात अनेक चांदीच्या खाणी असल्याने या चलनासाठी लागणारा कच्चा माल सहज उपलब्ध व्हायचा. त्यामुळे व्यापारी व्यवहारांमध्ये दिनारला चांगले महत्त्व प्राप्त झाले. सध्याही सर्बियाचे अधिकृत चलन म्हणून दिनारचाच वापर होतो.
रशियन रूबल (Russian Ruble)
रशियन रूबलला सुद्धा शेकडो वर्षांचा इतिहास आहे. सुरुवातीला चांदीचे लहान तुकडे करून ते व्यवहारांसाठी वापरले जायचे. रशियन भाषेत 'रूबल' या शब्दाचा अर्थ कापणे किंवा तुकडे करणे असा होतो. म्हणूनच या चलनाला हे नाव पडले.
रशियातील जुन्या राज्यांमध्ये रूबलचा वापर व्हायचा. मात्र, रशियाचा सम्राट पीटर द ग्रेट याने १७०४ मध्ये याला आधुनिक स्वरूप दिले. दशांश पद्धतीचा स्वीकार करणाऱ्या सुरुवातीच्या चलनांपैकी रूबल हे एक होते. सध्या ते रशियाचे अधिकृत चलन म्हणून सुरू आहे.
अमेरिकन डॉलर (US Dollar)
जगातल्या सर्वाधिक प्रभावशाली चलनांपैकी अमेरिकन डॉलर हे एक आहे. याचा इतिहास १७८५ सालापासून सुरू झाला. स्पॅनिश डॉलर, ऑस्ट्रियन थालर अशा जुन्या नाण्यांपासून प्रेरणा घेऊन अमेरिकन डॉलरची निर्मिती करण्यात आली.
१७८५ मध्ये अमेरिकेने डॉलरला आपले अधिकृत चलन म्हणून स्वीकारले. व्यवहार सुलभ करण्यासाठी दशांश पद्धत लागू केली. त्यानंतर अमेरिका आर्थिकदृष्ट्या प्रबळ झाल्याने डॉलरचे महत्त्वही वाढले. सध्या आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि परकीय चलन साठ्यात डॉलर महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. ते जगातले प्रमुख राखीव चलन म्हणून सुरू आहे.
हैतीयन गोर्डे (Haitian Gourde)
जगातल्या जुन्या चलनांच्या यादीत हैतीयन गोर्डेलाही स्थान आहे. फ्रान्सपासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर हैती देशाने आपले स्वतःचे चलन म्हणून गोर्डे सुरू केले. १८१३ मध्ये ते अधिकृतपणे चलनात आले. स्थानिक लोकांच्या गरजांनुसार या चलनाचा वापर सुरू झाला. राजकीय अस्थिरता, आर्थिक समस्यांचा सामना करूनही गोर्डे आपला प्रवास सुरू ठेवून आहे. सध्याही हैती देशात ते अधिकृत चलन म्हणून वापरले जाते.
शेकडो वर्षांचा इतिहास असलेली चलने
ही पाच चलने त्या त्या देशाचा इतिहास, आर्थिक परिस्थिती आणि संस्कृतीचे दर्शन घडवतात. युद्ध, क्रांती, शासकांमधील बदल, आर्थिक सुधारणा अशा अनेक घडामोडींचा सामना करत ती आजही टिकून आहेत. ती केवळ पैशाच्या रूपातच नव्हे तर त्या देशांची राष्ट्रीय ओळख आणि ऐतिहासिक वारशाचे प्रतीक म्हणून उभी आहेत.