Tubeless Tyres : ट्यूबलेस टायर खरंच पंक्चर होत नाहीत का? जाणून घ्या सत्य
आजकाल कार आणि बाईकमध्ये ट्यूबलेस टायरचा वापर खूप वाढला आहे. पंक्चर झाल्यावरही यातली हवा लगेच जात नाही, त्यामुळे गाडी सुरक्षित ठिकाणी नेण्यासाठी वेळ मिळतो. पण हे टायर खरंच कधीच पंक्चर होत नाहीत का? ते नक्की कसे काम करतात आणि पंक्चर झाल्यास काय करावे?
ट्यूबलेस टायर म्हणजे नक्की काय?
साध्या टायरमध्ये हवा भरण्यासाठी आत एक वेगळी ट्यूब असते. पण ट्यूबलेस टायरमध्ये अशी कोणतीही वेगळी ट्यूब नसते. या टायरच्या आत एक खास एअरटाईट लेयर असतो, जो हवा बाहेर जाऊ देत नाही. जेव्हा हा टायर व्हील रिमवर बसवला जातो, तेव्हा त्याच्या कडा रिमसोबत पूर्णपणे पॅक होतात. हवेचा व्हॉल्व्ह थेट रिमवरच बसवलेला असतो, ज्यामुळे हवा टायरच्या आतच राहते.
या डिझाईनमुळे वेगळ्या ट्यूबची गरज उरत नाही आणि याचे अनेक फायदेही आहेत. पण याचा अर्थ असा नाही की ट्यूबलेस टायर कधीच पंक्चर होत नाहीत. टोकदार वस्तू रबरमध्ये घुसल्यास हवा बाहेर जाऊ शकते. काही ट्यूबलेस टायरमध्ये छोटे पंक्चर आपोआप बंद करण्यासाठी खास सीलंट (लिक्विड) वापरले जाते, पण हे प्रत्येक मॉडेलमध्ये नसते.
ट्यूबलेस टायर कसे काम करतात?
टायर आणि व्हील रिम यांच्यात एअरटाईट सील तयार करून ट्यूबलेस टायर काम करतात. एकदा टायर व्यवस्थित बसवला आणि हवा भरली की, ती हवा आतच राहते. काही ट्यूबलेस टायरमध्ये हवा बाहेर जाऊ नये म्हणून 'टायर सीलंट' नावाचे खास लिक्विड वापरतात. जेव्हा एखादे छोटे पंक्चर होते, तेव्हा बाहेर जाणारी हवा या सीलंटला त्या छिद्राकडे ढकलते आणि ते छिद्र बंद होते.
पण हे सीलंट सर्वच टायरमध्ये नसते. आणि जरी असले, तरी मोठे पंक्चर किंवा टायरच्या साईडवॉलला कट लागल्यास ते काम करत नाही. ट्यूबलेस टायरचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे, पंक्चर झाल्यावर हवा एकदम बाहेर न जाता हळूहळू जाते. यामुळे ड्रायव्हरला गाडीचा वेग कमी करून ती सुरक्षित थांबवण्यासाठी वेळ मिळतो. अर्थात, हवा किती वेगाने बाहेर जाईल हे पंक्चरचा आकार आणि टायरच्या स्थितीवर अवलंबून असते.
ट्यूबलेस टायर पंक्चर का होतात?
डिझाईन कितीही चांगले असले तरी, ट्यूबलेस टायर शेवटी रबर आणि इतर साहित्यापासूनच बनलेले असतात. त्यामुळे टोकदार वस्तू टायरमध्ये घुसल्यास हवा बाहेर जाऊ शकते.
पंक्चर होण्याची मुख्य कारणे:
खिळे आणि धातूचे तुकडे: रस्त्यावरील टोकदार वस्तू टायरमध्ये घुसून हवा लीक होऊ शकते.
काचेचे तुकडे: फुटलेल्या काचेमुळे रबर कापू शकते.
खड्डे आणि खराब रस्ते: वेगात गाडी खड्ड्यात आदळल्यास टायर किंवा रिमचे नुकसान होऊ शकते.
चुकीचे टायर प्रेशर: हवा कमी असल्यास टायर जास्त घासले जातात आणि गरम होतात. तर हवा जास्त असल्यास टायर लवकर फुटण्याची शक्यता असते.
घासलेले टायर: ज्या टायरचे रबर खराब झाले आहे किंवा ज्यांना तडे गेले आहेत, ते लवकर पंक्चर होतात.
ट्यूबलेस टायरमध्ये हवा जास्त काळ टिकत असली तरी, मोठे छिद्र किंवा साईडवॉलजवळ पंक्चर असल्यास हवा वेगाने बाहेर जाऊ शकते. पंक्चर झाल्याचा संशय आल्यास गाडी चालवणे टाळा. सुरक्षित ठिकाणी गाडी थांबवून टायर तपासा. हवा कमी असताना गाडी चालवल्यास टायर पूर्णपणे खराब होऊ शकतो.
ट्यूबलेस टायरमध्ये ट्यूब टाकता येते का?
होय, काही विशिष्ट परिस्थितीत ट्यूबलेस टायरच्या आत ट्यूब टाकणे शक्य आहे. पण हा कायमस्वरूपी उपाय नाही. हे करायचे की नाही, हे टायरचे डिझाईन, झालेले नुकसान आणि कंपनीच्या नियमांवर अवलंबून असते.
याचे काही तोटेही आहेत. ट्यूबलेस टायरचा आतील भाग ट्यूबसाठी बनवलेला नसतो. त्यामुळे ट्यूब आणि टायर एकमेकांवर घासून उष्णता निर्माण होऊ शकते आणि ट्यूब खराब होऊ शकते. तसेच, ट्यूब चुकीच्या पद्धतीने बसवल्यास ती दाबली जाऊन हवा लीक होऊ शकते.
याशिवाय, फक्त ट्यूब टाकल्याने खराब झालेला टायर पुन्हा सुरक्षित होत नाही. जर टायरला मोठा कट लागला असेल किंवा तो कमकुवत झाला असेल, तर त्यात ट्यूब टाकून गाडी चालवणे धोक्याचे आहे.
पंक्चर झाल्यास, एखाद्या तज्ज्ञ मेकॅनिककडून टायर तपासून घेणे आणि योग्य पद्धतीने दुरुस्त करणे हाच सर्वोत्तम पर्याय आहे. जर टायर दुरुस्त करण्यासारखा नसेल, तर तो बदलणेच शहाणपणाचे ठरते.
ट्यूबलेस टायर पंक्चर होण्यापासून कसे वाचवावे?
पंक्चरचा धोका पूर्णपणे टाळणे शक्य नसले तरी, काही सोप्या गोष्टींची काळजी घेतल्यास टायर खराब होण्यापासून वाचवता येतो.
टायर प्रेशर योग्य ठेवा:
कंपनीने सांगितल्यानुसार टायरमध्ये योग्य हवा ठेवा. हवा कमी किंवा जास्त असल्यास गाडीच्या कंट्रोलवर आणि टायरच्या आयुष्यावर परिणाम होतो. शक्यतो टायर थंड असतानाच हवा तपासा.
टायर नियमित तपासा:
टायरला तडे गेले आहेत का, खिळा घुसलाय का किंवा टायर जास्त घासलाय का, याकडे लक्ष ठेवा. काही संशयास्पद वाटल्यास मेकॅनिकला दाखवा. टायरमध्ये घुसलेली वस्तू स्वतःहून काढू नका, नाहीतर हवा वेगाने बाहेर जाईल.
रस्त्यावरील अडथळे टाळा:
शक्य असेल तेव्हा रस्त्यावरील काचा, धातूचे तुकडे आणि खोल खड्डे टाळून गाडी चालवा. खराब रस्त्यांवर गाडीचा वेग कमी ठेवा.
खराब झालेले टायर बदला:
जे टायर पूर्णपणे घासले गेले आहेत, ते लवकर पंक्चर होतात. त्यामुळे वेळेवर टायर बदलून घ्या.
हवा कमी झाल्याची लक्षणे ओळखा:
जर गाडी एका बाजूला ओढली जात असेल किंवा स्टीअरिंग जड वाटत असेल, तर लगेच गाडी थांबवून टायर तपासा.
इमर्जन्सी किट सोबत ठेवा:
गाडीत नेहमी स्पेयर टायर, जॅक आणि आवश्यक टूल्स ठेवा. स्पेयर टायर नसेल तर पंक्चर रिपेअर किट सोबत ठेवा.
थोडक्यात सांगायचे तर:
साध्या टायरच्या तुलनेत ट्यूबलेस टायरचे अनेक फायदे आहेत. पंक्चर झाल्यावर यातली हवा हळूहळू जाते. पण हे टायर कधीच पंक्चर होत नाहीत, असा गैरसमज बाळगू नका. मोठे कट लागल्यास यातूनही हवा वेगाने बाहेर जाते. त्यामुळे नियमित हवा तपासणे आणि काळजीपूर्वक गाडी चालवणे महत्त्वाचे आहे. पंक्चर झालेल्या ट्यूबलेस टायरवर गाडी चालवणे धोक्याचे ठरू शकते, त्यामुळे योग्य वेळी दुरुस्ती करा.
