घरातल्या घरात सेंद्रिय खत बनवायचंय? भाज्यांच्या सालींमध्ये फक्त EM पावडर आणि काही सोप्या गोष्टी मिसळून तुम्ही अवघ्या एका आठवड्यात खत तयार करू शकता. जाणून घ्या घरच्या घरी जलद खत बनवण्याची ही सोपी पद्धत.
तुम्हाला तुमच्या बागेत सेंद्रिय (organic) भाज्या उगवायच्या आहेत, पण बाजारात मिळणाऱ्या रासायनिक खतांपासून दूर राहायचंय? तर मग तुमच्यासाठी एक भारी उपाय आहे. कोणताही मोठा खर्च न करता, तुम्ही रोजच्या रोज घरात निघणाऱ्या भाज्यांच्या सालींपासूनच उत्तम खत बनवू शकता. पारंपरिक पद्धतीने खत बनवायला खूप वेळ लागतो. पण जर तुम्हाला भाज्यांच्या सालींपासून फटाफट खत बनवायचं असेल, तर तुम्हाला बाजारातून फक्त एक पावडर आणावी लागेल. ही चिमूटभर पावडर रोज भाज्यांच्या सालींमध्ये मिसळली, तर तुमचं खत फक्त ५ ते ७ दिवसांत तयार होईल. चला तर मग, याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.
जलद खत बनवण्यासाठी कोणती पावडर वापरावी?
भाज्यांच्या सालींपासून लवकर खत बनवण्यासाठी तुम्हाला इफेक्टिव्ह मायक्रोऑरगॅनिझम (Effective Microorganism - EM) पावडर वापरावी लागेल. ही पावडर तुम्हाला कोणत्याही नर्सरीमध्ये सहज मिळेल. यामध्ये चांगले जिवाणू (microbes) असतात, जे भाज्यांच्या साली लवकर कुजवण्यासाठी मदत करतात. याशिवाय तुम्ही कडुलिंबाची पेंड (नीम खली), बायोएन्झाइम पावडर किंवा कंपोस्ट पावडरचाही वापर करू शकता. चिमूटभर पावडर जर भाज्यांच्या सालींमध्ये मिसळली, तर महिन्याभराचं काम फक्त ५ ते ७ दिवसांत होतं. चला पाहूया, खत बनवण्यासाठी नेमकं काय काय लागतं.
खत बनवण्यासाठी काय काय लागेल?
- फळं आणि भाज्यांची सालं
- १ चमचा EM पावडर
- १ चमचा गूळ
- १ चमचा बेसन किंवा डाळीचं पीठ
- सुकी माती किंवा बागेतली माती
- झाकण असलेली प्लास्टिकची बादली किंवा डबा
भाज्यांच्या सालींपासून खत बनवण्याची पद्धत
एका बादलीत किंवा टबमध्ये भाज्यांची सालं गोळा करत राहा. आता त्यावर इफेक्टिव्ह मायक्रोऑरगॅनिझम (EM) पावडर, थोडा गूळ आणि बेसन टाका. त्यानंतर थोडी सुकी माती टाकून सगळं चांगलं एकत्र (mix) करा. कंटेनरचं झाकण बंद राहील आणि तो सावलीत असेल याची काळजी घ्या. रोज एकदा या मिश्रणाला हलवा, जेणेकरून त्याला हवा मिळेल आणि कुजण्याची प्रक्रिया (fermentation) वेगाने होईल. थोडं पाणी शिंपडल्यास जिवाणू सक्रिय होतील आणि साधारण ५ ते ७ दिवसांत हा कचरा मऊ होऊन मातीसारखा दिसायला लागेल. या सोप्या पद्धतीने तुम्ही कमी वेळेत भाज्यांच्या सालींपासून सेंद्रिय खत बनवू शकता.
