Generic Medicine : जेनेरिक औषधं म्हणजे काय? ब्रँडेड आणि जेनेरिकमध्ये नेमका फरक काय?
जेनेरिक औषधांबद्दल आजही अनेकांना पुरेशी माहिती नाही. पण सर्वसामान्यांसाठी ही औषधं म्हणजे एक मोठा आधार आहेत. जेनेरिक आणि ब्रँडेड औषधांमध्ये नेमका काय फरक असतो? जेनेरिक औषधं म्हणजे नक्की काय?
जेनेरिक औषधं म्हणजे काय?
आजारपणात आपण जे औषध घेतो, त्यात आजार बरा करणारं एक मुख्य रसायन असतं. उदाहरणार्थ, ताप कमी करण्यासाठी आपण 'पॅरासिटामॉल' वापरतो. एखादी कंपनी अनेक वर्षांच्या संशोधनानंतर नवीन औषध शोधते, तेव्हा ती कंपनी त्याचं पेटंट घेते आणि स्वतःच्या ब्रँड नावाने ते विकते. रेड्डीज लॅब, अरबिंदो यांसारख्या ब्रँडेड कंपन्या जास्त किंमत लावून ही औषधं विकतात. या पेटंटची मुदत २० वर्षांपर्यंत असते. ही मुदत संपल्यावर इतर कंपन्या तोच फॉर्म्युला वापरून औषध बनवतात. याच औषधांना 'जेनेरिक औषधं' म्हणतात. यावर कोणाचंही पेटंट नसतं, त्यामुळे ती खूप स्वस्त मिळतात. ब्रँडेड औषधांइतकाच त्यांचा प्रभाव असतो.
ब्रँडेड आणि जेनेरिक औषधांमधील फरक
ब्रँडेड आणि जेनेरिक औषधांमध्ये मुख्य फरक त्यांच्या किंमतीत आणि मार्केटिंगमध्ये असतो. ब्रँडेड औषधं बनवणारी कंपनी संशोधन, डॉक्टरांकडे मार्केटिंग आणि आकर्षक पॅकिंगवर खूप पैसा खर्च करते. त्यामुळे ही औषधं महाग होतात. दुसरीकडे, जेनेरिक औषधांसाठी मार्केटिंग किंवा संशोधनाचा खर्च नसतो. त्यामुळे ती ब्रँडेड औषधांपेक्षा ५० ते ८० टक्के स्वस्त मिळतात. या दोन्ही औषधांचा रंग, आकार किंवा चवीत थोडा फरक असू शकतो, पण आतला मुख्य औषधी घटक मात्र अगदी सारखाच असतो.
सर्वसामान्यांसाठी फायदे
जेनेरिक औषधं स्वस्त मिळतात, त्यामुळे त्यांचा दर्जा कमी असेल असा अनेकांचा गैरसमज असतो. पण सरकारी औषध नियंत्रण संस्थांच्या नियमांनुसार, ब्रँडेड औषध जेवढं प्रभावी असतं, तेवढ्याच वेगाने जेनेरिक औषधही शरीरात काम करतं. डायबिटीस, ब्लड प्रेशर, हृदयविकार आणि कॅन्सरसारख्या आजारांमध्ये रुग्णांना कायम औषधं घ्यावी लागतात. अशा रुग्णांसाठी जेनेरिक औषधं एखाद्या वरदानासारखी आहेत. सध्या सरकारने सुरू केलेल्या 'प्रधानमंत्री जन औषधी केंद्रांवर' आणि जेनेरिक मेडिकल स्टोअर्समध्ये ही औषधं सहज मिळतात. कमी खर्चात चांगला उपचार घेण्यासाठी याचा खूप फायदा होतो.