Rose Village : हे गाव आहे गुलाबी बाग, जगभरात गुलाबाच्या फुलांसाठी आहे प्रसिद्ध
Rose Village : या गावात कुठेही पाहिलं तरी फक्त आणि फक्त फुलझाडं दिसतात. इथले शेतकरी हजारो प्रकारच्या रोपांची लागवड करतात आणि त्यांना विदेशातही निर्यात करतात. तुम्हाला माहित आहे का गुलाबी बाग म्हणून कोणतं गाव प्रसिद्ध आहे?

Kadiam Nursery: रंगीबेरंगी फुलांच्या बागांचं गाव..
पूर्व गोदावरी जिल्ह्यात राजमहेंद्रवरम शहराजवळ असलेलं कडियाम मंडळ, फक्त आंध्र प्रदेशसाठीच नाही, तर संपूर्ण भारतासाठी अभिमानाचं फलोत्पादन केंद्र आहे. हिरवा गालिचा अंथरल्यासारख्या दिसणाऱ्या हजारो एकरातील नर्सरी आणि रंगीबेरंगी फुलं प्रवाशांचं लक्ष वेधून घेतात. दशकांचा इतिहास असलेला हा भाग आज जागतिक दर्जाचं वनस्पती निर्यात केंद्र बनला आहे.
शंभरहून अधिक वर्षांचा इतिहास - हजारो नर्सरी
अनेक अभ्यासांवरून असं दिसून येतं की कडियाम नर्सरी क्षेत्राला शंभरहून अधिक वर्षांचा इतिहास आहे. छोट्या कौटुंबिक नर्सरीपासून सुरू झालेलं हे क्षेत्र आज हजारो एकरांवर पसरलं आहे. काळाच्या ओघात, वनस्पतींच्या लागवडीच्या पारंपारिक पद्धती, आधुनिक पद्धतींसोबत एकत्र येऊन, हे एक मोठं व्यावसायिक क्षेत्र म्हणून विकसित झालं आहे. कडियाम भागात असलेल्या नर्सरींची संख्या आणि लागवडीचं क्षेत्र वेगवेगळ्या अहवालांमध्ये वेगवेगळं असलं तरी, सुमारे ३,००० नर्सरी आणि ५,००० एकरांपर्यंत पसरलेल्या नर्सरी लागवडीचा अनेक अहवालांमध्ये उल्लेख करण्यात आला आहे. हे क्षेत्र स्थानिक लोकांना रोजगार उपलब्ध करून देतं आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा बनलं आहे.

आंध्र प्रदेशची 'गुलाबाची बाग' म्हणून प्रसिद्ध
कडियाम भागाला आंध्र प्रदेशची 'गुलाबाची बाग' (Rose Garden of Andhra Pradesh) असं म्हटलं जातं. यामागे एक भक्कम कारण आहे. इथली गोदावरी नदीकाठची गाळाची जमीन आणि अनुकूल हवामान गुलाब रोपांच्या लागवडीसाठी खूप चांगलं आहे. देशात इतर कुठेही नसतील एवढ्या, गुलाबाच्या २०० हून अधिक जाती इथे मिळतात. इथले शेतकरी कलम (Grafting) करून, सामान्य गावठी गुलाबांपासून ते दुर्मिळ हायब्रीड, बटन रोझ, क्रीपर रोझ, डच रोझ अशा अनेक प्रकारच्या गुलाबांचं उत्पादन घेतात. केवळ रोपच नाही तर सजावटीसाठी वापरले जाणारे कट फ्लॉवर (गुलाबाची फुलं) देखील इथून मोठ्या प्रमाणावर बाजारात येतात. म्हणूनच कडियामचं नाव ऐकताच गुलाबाच्या बागा आठवतात.
हजारो प्रकारच्या वनस्पतींचं घर
कडियाम नर्सरीमध्ये केवळ फुलांचीच झाडं नाही, तर फळझाडं, शोभेची झाडं (Ornamental plants), इनडोअर प्लांट, बोन्साय, औषधी वनस्पती आणि सावली देणारे मोठे वृक्षही मिळतात. मिळालेल्या माहितीनुसार कडियामपुलांका, बुर्रीलंका, वेमागिरी, पोट्टीलंका आणि जेगुरूपाडू यांसारख्या गावांमध्ये ५,००० एकर परिसरात जवळपास ३००० हून अधिक लहान आणि मोठ्या नर्सरी पसरलेल्या आहेत. थायलंड, मलेशिया, चीन आणि ऑस्ट्रेलिया यांसारख्या देशांमधून बियाणे आणि टिश्यू कल्चर वनस्पती आणल्या जातात आणि इथल्या हवामानानुसार त्यांची वाढ करून त्या विकल्या जातात.
आंतरराष्ट्रीय मान्यता
कडियाम नर्सरी देशातील अनेक राज्यांमध्ये रोपांचा पुरवठा करतातच, पण विदेशी बाजारपेठांमध्येही पोहोचत आहेत. आखाती देश आणि मध्य पूर्व भागात बागा, उद्यानं आणि इमारतींच्या सुशोभीकरणासाठी भारतीय रोपांना मोठी मागणी आहे. जिल्ह्यातील निर्यात योजनांमध्ये कडियाममधून बहरीन, कुवेत, मालदीव, ओमान, कतार आणि यूएईसारख्या देशांना होणाऱ्या रोपांच्या निर्यातीचा उल्लेख करण्यात आला आहे. परदेशात रोपे पाठवताना वनस्पतींचे आरोग्य, कीड, रोग, पॅकिंग आणि फायटोसॅनिटरी प्रमाणपत्रासारख्या नियमांचे पालन करणे आवश्यक असते. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत टिकून राहण्यासाठी कडियाम नर्सरी त्यांच्या उत्पादन आणि पॅकिंग पद्धती सुधारत आहेत.
कोट्यवधींचा व्यवसाय
कडियाम नर्सरींचा व्यवसाय दरवर्षी शेकडो कोटी रुपयांचा आहे. अधिकृत फलोत्पादन विभागाच्या अंदाजानुसार, कडियाम भागातून दरवर्षी सुमारे ₹३०० कोटी ते ₹५०० कोटींचा व्यवसाय होतो. इथून दररोज शेकडो ट्रक आणि कंटेनरद्वारे लाखो रोपं तेलंगणा, तामिळनाडू, कर्नाटक, महाराष्ट्र, ओडिशा, पश्चिम बंगाल आणि दिल्ली यांसारख्या राज्यांमध्ये नेली जातात. विशेषतः रिअल इस्टेट व्हेंचर, महामार्गाच्या कडेला लावण्यासाठी, नगरपालिकांची उद्यानं आणि फार्म हाऊससाठी कडियाममधीलच रोपांची निवड केली जाते.
रोजगाराचा आधार
ही नर्सरी इंडस्ट्री प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षपणे सुमारे ३०,००० ते ५०,००० कामगार आणि तज्ज्ञांना रोजगार मिळवून देत आहे. कलम करण्यात कडियामच्या कामगारांचं कौशल्य जगभर प्रसिद्ध आहे. सध्या इथले शेतकरी पारंपारिक पद्धतींसह ग्रीन हाऊस, शेड नेट, ठिबक सिंचन आणि आधुनिक टिश्यू कल्चर लॅबचा वापर करत आहेत.
राज्य सरकार आणि केंद्रीय फलोत्पादन विभाग कडियाम नर्सरीच्या विकासासाठी विशेष सवलती देत आहेत. पर्यावरण संरक्षणाचा भाग म्हणून राबवण्यात येणाऱ्या 'हरिताहारम'सारख्या सरकारी कार्यक्रमांसाठी कडियाम नर्सरीच प्रमुख स्रोत आहेत. निसर्गप्रेमी आणि पर्यटकांसाठी कडियाम हे एक उत्कृष्ट हरित पर्यटन केंद्र (Green Tourism Hub) म्हणूनही चमकत आहे.

