झेडकॅश हे अर्थशास्त्रज्ञांच्या 'पब्लिक गुड' व्याख्येत बसत नाही, असं टायलर विंकलेव्हॉस यांनी म्हटलंय. कारण झेडकॅश कॉईन्सवर कुणीही स्वतःची मालकी सांगू शकतं आणि हे नेटवर्क वापरण्यासाठी पैसे मोजावे लागतात.
- झेडकॅश कम्युनिटी ग्रँट्स कमिटीची काहीच गरज नाही, असं टायलर विंकलेव्हॉस यांनी म्हटलंय. डेव्हलपमेंटसाठी प्रायव्हेट मार्केट जास्त चांगल्या प्रकारे फंडिंग करू शकतं, असा दावा त्यांनी केलाय.
- कमिटीला मिळणारा ८% ब्लॉक रिवॉर्डचा वाटा कमी करावा किंवा पूर्णपणे बंद करावा, असे प्रस्ताव कम्युनिटीमध्ये सध्या चर्चेत आहेत. याच पार्श्वभूमीवर विंकलेव्हॉस यांनी हे वक्तव्य केलंय.
- ग्रँट्स कमिटीने त्यांच्या तिजोरीतील काही वाटा परत करण्याची तयारी दाखवलीय, पण टीकाकारांच्या मते हे पुरेसं नाही.
जेमिनीचे (GEMI) सह-संस्थापक टायलर विंकलेव्हॉस यांनी शुक्रवारी स्पष्ट केलं की, अर्थशास्त्राच्या व्याख्येनुसार झेडकॅश (ZEC) हे 'पब्लिक गुड' नाही. याच्या डेव्हलपमेंटसाठी ग्रँट्स कमिटीने नाही, तर मार्केटने फंडिंग करायला हवं, असंही ते म्हणाले.
झेडकॅश कम्युनिटी ग्रँट्स (ZCG) कमिटीच्या माजी सदस्य एल. अंबर ओ'हर्न यांना X (ट्विटर) वर रिप्लाय देताना विंकलेव्हॉस यांनी आपला मुद्दा मांडला. झेडकॅश हे 'पब्लिक गुड' आणि 'सोशल गुड' असून त्यावर खाजगी हितसंबंधांचा ताबा नसावा, हा ओ'हर्न यांचा दावा त्यांनी फेटाळून लावला. ZCG च्या नियंत्रणाखाली असलेल्या ZEC वरून सध्या जो वाद सुरू आहे, त्यातली ही सर्वात ताजी घडामोड आहे.
अर्थशास्त्रज्ञांच्या मते 'पब्लिक गुड' हे 'नॉन-रिव्हालरस' असतं, असं विंकलेव्हॉस म्हणाले. "जर तुम्ही १ ZEC विकत घेतला, तर तो तुमचाच असतो आणि दुसरा कुणीही तो घेऊ शकत नाही. तसंच, जर तुम्हाला झेडकॅश नेटवर्क वापरायचं असेल, तर त्यासाठी तुम्हाला पैसे मोजावे लागतात." 'पब्लिक गुड' हे 'नॉन-एक्सक्लुडेबल' असायला हवं, म्हणजेच ते वापरण्यापासून कुणालाही रोखता कामा नये.
विंकलेव्हॉस यांच्या मते, झेडकॅश या दोन्ही निकषांवर नापास ठरतं. होल्डरचे कॉईन्स फक्त त्याचेच असतात आणि नेटवर्क वापरणाऱ्या प्रत्येकाला पैसे द्यावेच लागतात. "इथे फुकटात काहीच मिळत नाही (नो फ्री-रायडिंग)," असं त्यांनी लिहिलंय.
कमिटीपेक्षा मार्केटला प्राधान्य
झेडकॅश सर्वांसाठी खुलं आहे आणि समाजासाठी चांगलं आहे, याच्याशी विंकलेव्हॉस यांनी सहमती दर्शवली. पण अर्थशास्त्रज्ञांना या शब्दातून हे अभिप्रेत नाही, असं ते म्हणाले. प्रायव्हेट मार्केट ज्या गोष्टी पुरवू शकत नाही, त्याला 'पब्लिक गुड' म्हणतात. "हे काही लाईटहाऊस किंवा राष्ट्रीय संरक्षण नाही," असं त्यांनी स्पष्ट केलं.
त्यामुळे झेडकॅशला ZCG सारख्या "सरकारप्रमाणे लुटणाऱ्या किंवा टॅक्स लावणाऱ्या यंत्रणेची" अजिबात गरज नाही, असं ते म्हणाले. याला कुठल्याही प्रतिनिधित्वाशिवाय फंडिंग दिलं जातंय, असंही ते म्हणाले. "मार्केट हे सगळं सांभाळून घेईल आणि ते जास्त चांगल्या प्रकारे हाताळेल," असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
झेडकॅश फक्त श्रीमंतांच्याच हातात राहील, हा ओ'हर्न यांचा इशाराही त्यांनी फेटाळून लावला. वॉलेट आणि एक्सचेंज सपोर्टमुळे, तसंच पब्लिक कंपन्या आणि एक्सचेंज-ट्रेडेड फंड्सच्या माध्यमातून याची पोहोच वेगाने वाढत असल्याचं त्यांनी सांगितलं.
विंकलेव्हॉस हे नॅसडॅकवर लिस्टेड असलेल्या सायफरपंक टेक्नॉलॉजीज (CYPH) या कंपनीचे सह-संस्थापक देखील आहेत. या कंपनीकडे जवळपास २,९४,७०० ZEC आहेत. तसंच, विंकलेव्हॉस ॲसेट सर्व्हिसेसने याच महिन्याच्या सुरुवातीला स्पॉट झेडकॅश ईटीएफसाठी (Spot Zcash ETF) अर्ज दाखल केलाय, जो WINK या टिकरखाली ट्रेड होईल.
मार्केटमध्ये मंदीचं वातावरण असतानाही, गेल्या २४ तासांत ZEC ची किंमत १% पेक्षा जास्त वाढून $१,२७० वर ट्रेड करत होती. ही बातमी लिहेपर्यंत, स्टॉकट्विट्सवर (Stocktwits) क्रिप्टोकरन्सीमध्ये ZEC हा टॉप ट्रेंडिंग टिकर्सपैकी एक होता.
गेल्या एक दिवसात ZEC बद्दल रिटेल सेंटिमेंट 'बेअरिश' (मंदीच्या) झोनमध्ये राहिलंय आणि याबद्दलची चर्चाही 'कमी' (low) असल्याचं दिसून आलंय.
ग्रँट्सवरून वाद वाढतोय
ZCG ही पाच जणांची कमिटी आहे, ज्यांना प्रत्येक झेडकॅश ब्लॉक रिवॉर्डचा ८% वाटा मिळतो. उरलेला १२% वाटा एका फंडमध्ये टाकला जातो, ज्यावर ZEC होल्डर्स दर तिमाहीला मतदान करतात.
या वादाची ताजी फेरी गेल्या आठवड्यात सुरू झाली. झेडकॅशचे सह-संस्थापक शॉन बोवे यांनी यात पुढाकार घेतलाय. त्यांनी ZCG चा ८% वाटा बंद करण्यासाठी झेडकॅश इम्प्रूव्हमेंट प्रपोजलचा (ZIP) ड्राफ्ट पब्लिश केलाय. या ड्राफ्टनुसार, हा वाटा नेटवर्क सस्टेनेबिलिटी मेकॅनिझम (NSM) कडे पाठवला जाईल. हा प्रोटोकॉलमधील एक रिझर्व्ह आहे, जो भविष्यातील मायनिंग रिवॉर्ड्सना सपोर्ट करण्यासाठी वापरला जातो. बोवे यांच्या ड्राफ्टमध्ये ZCG च्या स्वतःच्या डॅशबोर्डचा उल्लेख आहे, ज्यावर सुमारे ९१,४५३ ZEC होते. आजच्या डॉलरच्या मूल्यानुसार ही रक्कम जवळपास $११२ दशलक्ष इतकी होते.
यावर ZCG ने स्वतःची एक ऑफर देत पलटवार केलाय. कमिटीने झेडकॅश कम्युनिटी फोरमवर एक पोस्ट टाकून ३६,२०० ZEC हे NSM कडे वळवण्याचा आणि ग्रँट्ससाठी सुमारे ५५,२०० ZEC ठेवण्याचा प्रस्ताव दिलाय. आपला ८% वाटा गरजेपेक्षा जास्त असल्याची कबुली त्यांनी दिलीय आणि हा प्लॅन प्राथमिक असल्याचंही म्हटलंय.
पण टीकाकारांच्या मते, एवढ्याने भागणार नाही.
कॅमेरॉन विंकलेव्हॉस यांनी शुक्रवारी X वर ट्विट करत म्हटलंय की, या कमिटीच्या जागी कॉईनहोल्डर्सच्या मतदानाची पद्धत आणायला हवी.
त्याच दिवशी, झेडकॅश डेव्हलपर ZODL चे संस्थापक जोश स्विहार्ट यांनी एक पाऊल पुढे टाकत आपली भूमिका मांडली. "झेडकॅश डेव्हलपमेंट फंड बंद करण्याची वेळ आलीय," असं त्यांनी लिहिलंय. पुढे ते म्हणाले, "डेव्हलपमेंट फंड संपायला हवा असं मला वाटत असलं तरी, माझा या प्रस्तावाला विरोध नाही. ही एक योग्य तडजोड आहे."
हे सगळे प्लॅन्स अजूनही ड्राफ्ट स्वरूपातच आहेत. ब्लॉक रिवॉर्डच्या वाटणीत बदल करण्यासाठी नेटवर्क अपग्रेड करावं लागेल.
झेडकॅशने या वर्षात आतापर्यंत जवळपास १५०% उसळी घेतलीय आणि गेल्या १२ महिन्यांत त्यात २१४% पेक्षा जास्त वाढ झालीय.
हे देखील वाचा: <तिसऱ्या तिमाहीत $१.५ अब्ज नफ्यानंतर टेथरचे सेफ्टी कुशन एकाच तिमाहीत दुप्पट होऊन $८ अब्जांवर<
अपडेट्स आणि दुरुस्त्यांसाठी, newsroom[at]stocktwits[dot]com वर ईमेल करा.<
