छत्तीसगडच्या अबूझमाडमधील एकेकाळचा नक्षलवाद्यांचा गड असलेल्या बोटेर गावात पहिल्यांदाच स्वातंत्र्यदिनी तिरंगा फडकला. एकेकाळी दहशतीखाली जगणाऱ्या गावकऱ्यांनी ITBP जवानांसोबत स्वातंत्र्याचा उत्सव साजरा केला, जो स्वातंत्र्य आणि विकासाच्या नव्या युगाची सुरुवात आहे.
छत्तीसगड : छत्तीसगडच्या नारायणपूर जिल्ह्यातील अबूझमाड या नक्षलग्रस्त भागातील बोटेर गावात स्वातंत्र्यदिनी पहिल्यांदाच तिरंगा फडकावण्यात आला. एकेकाळी हा भाग 'रेड कॉरिडॉर'चा भाग होता. बोटेरमधील सरकारी प्राथमिक शाळेत आणि इंडो-तिबेटन बॉर्डर पोलीस (ITBP) च्या २९ व्या बटालियनच्या कॅम्पमध्ये ध्वजारोहण करण्यात आलं.
याआधी नक्षलवाद्यांच्या दहशतीमुळे आणि त्यांनी घातलेल्या निर्बंधांमुळे या भागात राष्ट्रीय सण कधीच साजरे झाले नाहीत, असं गावकऱ्यांनी सांगितलं.
'आता गावकरी मोकळा श्वास घेत आहेत': स्थानिकांच्या भावना
ओरछा पोलीस स्टेशनचे स्टेशन हाऊस ऑफिसर (SHO) राजेश कुमार पांडे यांनी सांगितलं की, बोटेर गावात पहिल्यांदाच स्वातंत्र्य दिनाचा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला. पांडे म्हणाले, "इथे पहिल्यांदाच ध्वजारोहण झालं आहे. आम्ही गावकऱ्यांना खाऊ वाटला. इथे पोलीस कॅम्प सुरू झाल्यामुळे गावकरी खूप उत्साही आहेत आणि त्यांनी आमचं आपुलकीने स्वागत केलं. हा भाग नक्षलमुक्त झाल्यामुळे आता इथे वेगाने विकास होतोय. पहिल्यांदाच होणाऱ्या या ध्वजारोहणाचे साक्षीदार होताना आम्हाला अभिमान वाटतोय. आधी हा भाग नक्षलग्रस्त असल्यामुळे लोक घाबरून राहायचे, पण आता त्यांना खरं स्वातंत्र्य मिळाल्यासारखं वाटतंय."
बोटेरमधील सरकारी प्राथमिक शाळेतील सहाय्यक शिक्षक रविकांत यांनी सांगितलं की, इथे पहिल्यांदाच तिरंगा फडकावला जात आहे आणि त्यामुळे गावकरी आनंदी आहेत, तर मुलांमध्ये प्रचंड उत्साह आहे. ते म्हणाले, "याआधी इथे कधीच तिरंगा फडकला नाही. आम्ही पहिल्यांदाच राष्ट्रध्वज फडकावला आहे. संपूर्ण गाव उत्साहात आहे. पोलीस कॅम्प सुरू झाल्यावर इथे रस्तेबांधणीचं काम सुरू झालं. आधी नक्षलवाद्यांच्या भीतीमुळे स्वातंत्र्य दिन साजरा केला जात नव्हता." रविकांत यांनी पुढे सांगितलं की, रेखापाल, दिवलूर आणि कुमनारमध्येही तिरंगा फडकावण्यात आला.
कौरू राम मंडावी नावाच्या एका गावकऱ्याने सांगितलं की, आधी नक्षलवादी गावकऱ्यांना तिरंगा फडकवण्यास मनाई करायचे आणि जर कुणी त्यांचं ऐकलं नाही, तर त्याला मारहाण करायचे. बाजारात किंवा दुसऱ्या गावाला जायचं असेल तरी त्यांची परवानगी घ्यावी लागायची, असंही ते म्हणाले. मंडावी म्हणाले, "आज आम्ही इथे पहिल्यांदा तिरंगा फडकावला आहे. याआधी नक्षलवादी इथे येऊन आम्हाला तिरंगा फडकवू नका असं सांगायचे. कुणी विरोध केला तर त्याला मारहाण व्हायची. गेल्या वर्षापासून इथे एकही नक्षलवादी आलेला नाही. गेल्या वर्षीच इथे पोलीस कॅम्प सुरू झाला." पोलीस कॅम्पमुळेच गावकऱ्यांना कोणत्याही भीतीशिवाय राष्ट्रीय सणांमध्ये सहभागी होता आलं, असं त्यांनी सांगितलं.
राजू राम मंडावी नावाच्या दुसऱ्या गावकऱ्याने सांगितलं, "आज आम्ही तिरंगा फडकावला. याआधी आम्ही कधीच असं केलं नाही, कारण नक्षलवादी आम्हाला थांबवायचे. आज खूप छान वाटतंय. सगळेजण आनंदात आहेत. इथे पोलीस कॅम्प सुरू झाल्यामुळेच हे शक्य झालं. आता इथे रस्तेही बांधले गेले आहेत. गरजेच्या वेळी पोलीस कर्मचारी आमची खूप मदत करतात. पोलीस कॅम्प आल्यापासून गेल्या वर्षापासून नक्षलवाद्यांनी इथे येणं बंद केलं आहे."
राजूने सांगितलं की, पोलीस कॅम्पमुळे रस्तेबांधणी आणि वैद्यकीय मदतीसारखे बदल झाले आहेत. आजारी असताना पोलीस जवान गावकऱ्यांना कॅम्पपर्यंत पोहोचायला मदत करतात आणि औषधं-इंजेक्शन देतात, असंही तो म्हणाला.
टर्निंग पॉइंट: ऑपरेशन कागर
बोटेर आणि गुंडेकोट हे भाग पूर्वी नक्षलवाद्यांचे मजबूत अड्डे मानले जायचे. गावकऱ्यांनी सांगितलं की, त्यांच्यावर फिरण्यावर आणि राष्ट्रीय सण साजरे करण्यावर बंधनं होती. तिरंग्याऐवजी काळे झेंडे फडकवण्याचे आदेश दिले जायचे.
या भागात २१ मे २०२५ रोजी 'ऑपरेशन कागर' अंतर्गत एक मोठी सुरक्षा मोहीम राबवण्यात आली आणि त्यानंतर परिस्थितीत बदल झाला. ही चकमक जवळपास ५० तास चालली. यात २७ नक्षलवादी मारले गेले. मिळालेल्या माहितीनुसार, यात माओवादी संघटनेचा जनरल सेक्रेटरी केशव राव उर्फ बसवराजू याचाही समावेश होता, ज्याच्यावर दीड कोटी रुपयांचं बक्षीस होतं. या ऑपरेशननंतर सुरक्षा व्यवस्था आणखी कडक करण्यात आली आणि या भागात एक नवीन पोलीस कॅम्प उभारण्यात आला.
कॅम्प आल्यामुळे हळूहळू गावकऱ्यांची भीती कमी झाली आणि त्यांना रस्ते, आरोग्यसेवा, रेशन आणि सरकारी कागदपत्रं मिळणं सोपं झालं, असं गावकऱ्यांनी सांगितलं.
यावर्षीच्या स्वातंत्र्य दिनाच्या सोहळ्यात मुलांनी हातात तिरंगा घेऊन ITBP जवानांसोबत देशभक्तीच्या घोषणा दिल्या. नक्षलवाद्यांच्या दहशतीखाली जगणाऱ्या गावकऱ्यांसाठी हा एक मोठा आणि सकारात्मक बदल आहे.
