शाळा म्हटलं की मोठी इमारत आणि प्रशस्त वर्ग डोळ्यांसमोर येतात. पण बंगळुरूच्या एका विद्यार्थ्याने चक्क जहाजावर वापरल्या जाणाऱ्या शिपिंग कंटेनरमध्ये शाळा सुरू करण्याचा निर्णय घेतलाय.
शाळा म्हटलं की मोठी इमारत, वर्ग आणि फळा आपल्या डोळ्यांसमोर येतो. पण बंगळुरूच्या एका विद्यार्थ्याने चक्क जहाजावर वापरल्या जाणाऱ्या शिपिंग कंटेनरमध्ये शाळा उभारण्याचं ठरवलंय. बांधकाम मजुरांच्या मुलांना शिक्षणासाठी आणि खेळण्यासाठी सुरक्षित जागा मिळावी, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे. विशेष म्हणजे, ही शाळा उभारण्यासाठी फक्त ५ लाख रुपये खर्च येणार आहे!
स्थलांतरित मजुरांच्या मुलांसाठी शिक्षणाचा नवा मार्ग
बांधकाम साइटवर काम करणारे मजूर पोटापाण्यासाठी एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी सतत स्थलांतर करत असतात. त्यामुळे त्यांच्या मुलांचं शिक्षण पूर्ण होणं हे एक मोठं आव्हान असतं. आई-वडील कामावर गेल्यावर ही मुलं बांधकाम साइटवरच वेळ घालवतात. वाळू, लोखंडी सळ्या आणि मोठ्या मशिन्सच्या आजूबाजूला खेळणं त्यांच्या जिवासाठी खूप धोकादायक असतं.
या समस्येवर बंगळुरूमध्ये १२वीत शिकणाऱ्या दिवित या विद्यार्थ्याने एक भन्नाट उपाय शोधलाय. मजुरांनी जागा बदलली तरी त्यांच्या मुलांचं शिक्षण थांबू नये, यासाठी त्याने 'द अनबॉक्स्ड स्कूल' (The Unboxed School) नावाचा एक अनोखा प्रोजेक्ट सुरू केलाय.
५ लाखांत कंटेनरची शाळा
सर्जापूर-अट्टीबेले रोडवर एका रेसिडेन्शियल प्रोजेक्टमध्ये ही शाळा उभारण्याचं काम सुरू आहे. ४० फूट लांब आणि ८ फूट रुंद असलेल्या एका शिपिंग कंटेनरचं रूपांतर वर्गात केलं जातंय. या वर्गात एकाच वेळी २० ते २५ मुलं आरामात बसून शिकू शकतील.
या कंटेनरच्या एका बाजूला छोटं टॉयलेट आणि दुसऱ्या बाजूला सामान ठेवण्यासाठी जागा असेल. गरज पडल्यास या जागेचा वापर विशेष मुलांसाठी छोटा वर्ग म्हणूनही करता येईल.
लोखंडी कंटेनर उन्हात खूप तापतात, हे एक मोठं आव्हान होतं. यावर उपाय म्हणून दिवितने खास पेंट टेक्नॉलॉजी आणि हवा खेळती राहण्यासाठी टर्बाइन व्हेंट्स वापरण्याचं ठरवलंय. शेवटच्या टप्प्यात यावर सोलर पॅनल्सही बसवले जातील.
सरकारी शाळेतून मिळाली प्रेरणा
दिवित ९वीत असताना त्याने एका डिझाईन स्पर्धेत भाग घेतला होता. तिथे त्याने एका सरकारी शाळेसाठी प्लेग्राउंडचं डिझाईन बनवलं होतं. त्यानंतर त्याने कमी खर्चात प्लेग्राउंड बनवणाऱ्या 'अँथिल क्रिएशन्स' (Anthill Creations) या संस्थेसोबत काम करून प्रॅक्टिकल अनुभव घेतला.
एका रिअल इस्टेट डेव्हलपर कंपनीने त्यांच्या सीएसआर (CSR) फंडातून या प्रोजेक्टसाठी मदत केलीय. कंटेनरचं काम जवळपास पूर्ण झालंय, फक्त आतलं काम आणि सोलर पॅनल्स बसवणं बाकी आहे. सगळं प्लॅनिंगनुसार झालं, तर २०२६ च्या अखेरीस ही शाळा सुरू होईल.
देशभरात विस्तार करण्याचं लक्ष्य
इतर रिअल इस्टेट कंपन्या, एनजीओ आणि सरकारी संस्थांनीही या शाळेचं मॉडेल वापरावं, अशी दिवितची इच्छा आहे. बांधकाम साइटवरच मुलांना शिकण्यासाठी आणि खेळण्यासाठी सुरक्षित वातावरण देणं, हे त्याचं मुख्य ध्येय आहे.
शाळा सुरू झाल्यावर मुलांची उपस्थिती, शिक्षणाचा दर्जा आणि मजुरांनी जागा बदलल्यावरही शिक्षण कसं सुरू राहील, हे पाहणं महत्त्वाचं ठरणार आहे. सध्या तरी हा एक खूप चांगला प्रयत्न असून, येणाऱ्या काळातच याचं यश समजेल.
