तत्काळ तिकीट रद्द केल्यास परतावा मिळतो का? रेल्वेचे नियम काय आहेत हे जाणून घ्या

तातडीने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी तत्काळ तिकीट ही एक रेल्वे बुकिंग प्रणाली आहे. त्यामुळे तत्काळ तिकिटाशी संबंधित नियम अतिशय कडक आहेत. 

दिल्ली: अनेकदा अचानक उद्भवलेल्या परिस्थितीमुळे किंवा प्रवासाच्या योजनेत बदल झाल्यामुळे लोकांना कमी किंवा लांब पल्ल्याचा प्रवास करावा लागतो. अशा वेळी ट्रेनने प्रवास करणाऱ्यांसाठी सीट निश्चित करण्याचा एक मार्ग म्हणजे तत्काळ तिकीट. ही एक तातडीने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी असलेली बुकिंग प्रणाली आहे. प्रवासाच्या एक दिवस आधी तत्काळ तिकीट बुक करता येते. एसी क्लाससाठी सकाळी 10 वाजता आणि नॉन-एसी क्लाससाठी सकाळी 11 वाजता बुकिंग सुरू होते. हे तिकीट IRCTC द्वारे ऑनलाइन किंवा स्टेशनवरील काउंटरवरून बुक करता येते.

तत्काळ तिकिटांबाबत अनेकांच्या मनात विविध शंका असतात. त्यापैकी एक म्हणजे तत्काळ तिकीट रद्द करणे आणि त्याचा परतावा. तत्काळ तिकीट रद्द केल्यास परतावा मिळतो का? तत्काळ तिकीट रद्द करता येते का? भारतीय रेल्वेचे परताव्याचे नियम सामान्य तिकिटांसारखेच आहेत का? या प्रश्नांवर लोकांची वेगवेगळी मते असू शकतात. तत्काळ तिकीट रद्द करण्यासंबंधीचे रेल्वेचे नियम अधिक कठोर आणि थोडे गोंधळात टाकणारे आहेत. अनेक प्रवाशांना वाटते की कोणत्याही तिकिटावर किमान अंशतः परतावा मिळतो. पण, तत्काळ तिकिटांच्या बाबतीत गोष्ट वेगळी आहे.

बहुतेक प्रकरणांमध्ये, कन्फर्म झालेले तत्काळ तिकीट रद्द केल्यास परतावा मिळत नाही. याचा अर्थ, एकदा कन्फर्म तत्काळ सीट बुक झाल्यावर तुम्ही ते स्वेच्छेने रद्द केल्यास तुम्हाला पैसे परत मिळणार नाहीत. अधिकृत रद्द करण्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये हे स्पष्टपणे नमूद केले आहे की, सामान्य परिस्थितीत प्रवाशाने कन्फर्म तत्काळ तिकीट रद्द केल्यास परतावा दिला जाणार नाही. म्हणजेच, अचानक योजनेत बदल झाल्यास, ट्रेन चुकल्यास किंवा चुकीच्या तारखेला तिकीट बुक केल्यास आणि नंतर ते रद्द केल्यास तुम्हाला तुमचे पैसे परत मिळणार नाहीत.

जर तुम्ही वेटिंग लिस्टवर असलेले तत्काळ तिकीट बुक केले असेल, तर नियम कन्फर्म तिकिटांपेक्षा वेगळे आहेत. वेटिंग लिस्टवर असलेले तत्काळ तिकीट रद्द करता येते. सामान्य वेटिंग लिस्टमधील तिकिटाप्रमाणेच तुम्हाला परतावा मिळतो. चार्ट तयार होण्यापूर्वी तुम्ही तिकीट रद्द केल्यास, फक्त मानक रद्दीकरण शुल्क कापून घेतल्यानंतर भाडे परत केले जाईल. चार्ट तयार झाल्यानंतर, IRCTC वेटिंग लिस्टवर असलेली तत्काळ तिकिटे आपोआप रद्द करते आणि तुम्हाला काहीही न करता परताव्याची प्रक्रिया सुरू होते.

जर तिकीट अंशतः कन्फर्म झाले असेल, तर नियम पुन्हा वेगळे आहेत. एकाच तिकिटावर अनेक प्रवासी असतील आणि त्यापैकी काहींचेच तिकीट कन्फर्म झाले असेल, तर विशेष नियम लागू होतात. अशावेळी काही प्रवाशांना सीट मिळाल्यास आणि इतर वेटिंग लिस्टमध्येच राहिल्यास, परतावा यावर अवलंबून असतो की तुम्ही संपूर्ण तिकीट रद्द करता की नाही. अशा परिस्थितीत, जर संपूर्ण तत्काळ तिकीट एकत्र रद्द केले, तर रद्दीकरण शुल्क वजा करून सर्व प्रवाशांना परतावा दिला जातो. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, जर तुम्ही कन्फर्म सीट मिळालेल्या प्रवाशांसोबत प्रवास करण्याचा निर्णय घेतला आणि तिकीट रद्द केले नाही, तर काही जागा कन्फर्म झाल्या नाहीत या कारणास्तव तुम्ही नंतर परताव्याचा दावा करू शकणार नाही.