Gold Loan : सोन्याच्या बिस्किटांवर बँक कर्ज का देत नाही? हे आहे खरं कारण
घरात सोनं असलं की बँकेत सहज कर्ज मिळतं, असा अनेकांचा समज असतो. पण दागिन्यांवर कर्ज देणाऱ्या बँका आणि फायनान्स कंपन्या सोन्याच्या बिस्किटांवर किंवा विटांवर कर्ज द्यायला सहसा तयार नसतात. यामागचं नेमकं कारण तुम्हाला माहितीये का?
गोल्ड लोनसाठी कोणत्या प्रकारचं सोनं स्वीकारलं जातं?
भारतात बँका आणि नॉन-बँकिंग फायनान्स कंपन्या (NBFC) सहसा सोन्याचे दागिने तारण ठेवून कर्ज देतात. अंगठी, चेन, बांगड्या यांसारख्या दागिन्यांवर कर्ज मिळण्याची शक्यता जास्त असते. बँक या दागिन्यांची शुद्धता आणि वजन तपासून कर्जाची रक्कम ठरवते. पण प्रत्येक संस्थेचे नियम वेगळे असतात. दागिन्यांचं वजन, शुद्धता आणि बाजारातील किंमत यावरच कर्जाची रक्कम ठरते. पण सोन्याची बिस्किटं आणि विटांच्या बाबतीत परिस्थिती वेगळी असते. बिस्किटांमध्ये सोन्याची शुद्धता जास्त असली तरी, सर्वच बँका आणि फायनान्स कंपन्या त्यांना तारण म्हणून स्वीकारत नाहीत. त्यामुळे फक्त सोन्याचं बिस्किट आहे म्हणून त्यावर लगेच कर्ज मिळेल, असा विचार करू नका.
सोन्याच्या बिस्किटांवर कर्ज का दिलं जात नाही?
सोन्याच्या बिस्किटांवर कर्ज द्यायला बँका का कचरतात, याची काही मुख्य कारणं आहेत.
मालकी हक्क तपासणे: दागिने सहसा कुटुंबासाठी खरेदी केले जातात. पण सोन्याची बिस्किटं कुठून आणली? ती कोणी विकली? खरेदीची पक्की बिलं आहेत का? या सगळ्या गोष्टी बँकांना तपासाव्या लागतात. योग्य कागदपत्रं नसतील तर सोन्याचा मूळ स्रोत शोधणं कठीण जातं.
फसवणूक टाळणे: सोन्याची बिस्किटं आणि विटा एका ठिकाणाहून दुसरीकडे नेणं खूप सोपं असतं. त्यामुळे त्यांचा खरेपणा आणि खरेदीचा तपशील तपासल्याशिवाय कर्ज दिल्यास फसवणूक होऊ शकते, अशी भीती बँकांना वाटते.
शुद्धता तपासणे: फक्त बाहेरून दिसणाऱ्या रंगावरून सोन्याची शुद्धता ठरवता येत नाही. बिस्किटावर असलेला शिक्का किंवा हॉलमार्क नेहमीच पुरेसा नसतो. गरजेनुसार बँकांना आणखी काही चाचण्या कराव्या लागतात.
बँकांचे स्वतःचे नियम: प्रत्येक बँक आणि फायनान्स कंपनीचे तारण ठेवण्याच्या मालमत्तेबाबत स्वतःचे काही नियम असतात. या नियमांत न बसणाऱ्या सोन्याच्या बिस्किटांवर ते कर्ज नाकारू शकतात. पण याचा अर्थ असा नाही की कोणतीच संस्था बिस्किटांवर कर्ज देत नाही. हे पूर्णपणे त्या संस्थेच्या धोरणांवर आणि नियमांवर अवलंबून असतं.
सोन्याचे दागिने की सोन्याची बिस्किटं.. तारण म्हणून काय उत्तम?
सोन्याचे दागिने आणि सोन्याची बिस्किटं या दोन्हीमध्ये सोनंच असतं, पण कर्ज देताना बँका त्यांच्यात फरक करतात. दागिन्यांच्या बाबतीत त्यांचं वजन आणि शुद्धता तपासून बँक कर्जाची रक्कम ठरवते. बँकांकडे दागिन्यांची तपासणी करण्याची एक स्पष्ट पद्धत असते. त्यामुळे दागिन्यांवर कर्ज मिळवणं लोकांना खूप सोपं जातं.
सोन्याच्या बिस्किटांमध्ये शुद्धता जास्त असली तरी, ती स्वीकारायची की नाही हे पूर्णपणे बँकेच्या नियमांवर अवलंबून असतं. तुमच्याकडे खरेदीची बिलं असली आणि सोनं अस्सल असलं, तरी कर्ज मिळेलच याची खात्री नसते. आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, दागिन्यांवर कर्ज देताना बँक त्यांच्या घडणावळीचा खर्च (मेकिंग चार्जेस) आणि डिझाईनची किंमत ग्राह्य धरत नाही. फक्त सोन्याचं निव्वळ वजन आणि शुद्धता यावरच किंमत ठरवली जाते. त्यामुळे दागिना असो वा बिस्किट, तुम्हाला त्याच्या पूर्ण बाजारभावाइतकं कर्ज मिळेल, असा विचार करू नका.
आरबीआयचे नियम काय सांगतात?
गोल्ड लोनच्या बाबतीत रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (RBI) नियम खूप महत्त्वाची भूमिका बजावतात. तारण ठेवलेल्या सोन्याची किंमत ठरवणे, शुद्धता तपासणे, कर्जाची मर्यादा पाळणे आणि कर्जदाराची माहिती तपासणे या सर्व गोष्टी बँकांना आरबीआयच्या नियमांनुसारच कराव्या लागतात.
पण सोन्याच्या बिस्किटांवर कर्ज देऊ नये, अशी कोणतीही सरसकट बंदी आरबीआयने सर्व बँकांवर घातलेली नाही. सोन्याचे दागिने, नाणी आणि बिस्किटं यावर कर्ज देण्याचे नियम आरबीआयच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आणि त्या-त्या बँकेच्या स्वतःच्या धोरणांनुसार ठरतात.
सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे, सोन्याची नाणी आणि सोन्याची बिस्किटं या दोन्ही गोष्टींना एकसमान मानलं जात नाही. काही विशिष्ट प्रकारच्या सोन्याच्या नाण्यांवर नियमांनुसार कर्ज मिळू शकतं. पण सोन्याची बिस्किटं किंवा विटांच्या बाबतीत, बँक ती तारण म्हणून स्वीकारेल की नाही, हे तुम्हाला आधीच बँकेत जाऊन विचारून घ्यावं लागेल.
सोन्याच्या बिस्किटांवर कर्ज मिळण्याची शक्यता आहे का?
जर तुम्हाला सोन्याच्या बिस्किटांवर कर्ज घ्यायचं असेल, तर सर्वात आधी संबंधित बँक किंवा फायनान्स कंपनीशी संपर्क साधा. ती बँक सोन्याची बिस्किटं तारण म्हणून स्वीकारते का? त्यासाठी कोणती कागदपत्रं लागतात? ते शुद्धता कशी तपासतात? या सगळ्या गोष्टींची माहिती घ्या. सोनं खरेदी केल्याचं बिल, दुकानदाराचा तपशील आणि इतर आवश्यक प्रमाणपत्रं नेहमी तयार ठेवा. पण लक्षात ठेवा, सर्व कागदपत्रं असली तरी बँकेच्या नियमांनुसार ते तुमचं कर्ज नाकारू शकतात.
जर बिस्किटांवर कर्ज मिळत नसेल, तर तुम्ही सोन्याचे दागिने तारण ठेवून गोल्ड लोन घेऊ शकता. पण कर्ज घेण्यापूर्वी व्याजदर, प्रोसेसिंग फी, परतफेडीची मुदत आणि उशीर झाल्यास लागणारा दंड या सगळ्या गोष्टींची तुलना नक्की करा.
थोडक्यात सांगायचं तर, सोन्याच्या बिस्किटांची शुद्धता कमी असते म्हणून बँका कर्ज देत नाहीत, हे कारण पूर्णपणे चुकीचं आहे. सोन्याचा मूळ स्रोत शोधणं, शुद्धता तपासणं, फसवणुकीचा धोका कमी करणं आणि बँकेच्या नियमांत बसणं या गोष्टी कर्ज देताना खूप महत्त्वाच्या ठरतात. त्यामुळे सोन्याच्या बिस्किटांवर कर्ज घेण्यापूर्वी बँकेचे नियम नीट समजून घेणं कधीही फायद्याचं ठरतं.
