भिवंडीत मुदत संपलेले पदार्थ विकल्याच्या आरोपावरून ॲमेझॉनच्या गोदामावर कारवाई करण्यात आली आहे. तर बीडमध्ये वापरलेले जुने डबे पुन्हा वापरून एकाच टाकीतील तेल 'रिफाइंड' आणि 'अल्ट्रा रिफाइंड' अशा वेगवेगळ्या नावांनी विकलं जात होतं. दीड कोटीचं तेल जप्त केलं आहे.
मुंबई : महाराष्ट्रात अन्न सुरक्षेवरून एक मोठा वाद निर्माण झाला आहे. अन्न आणि औषध प्रशासनाने (FDA) ॲमेझॉन रिटेल इंडियाच्या भिवंडीतील गोदामावर कारवाई केली आहे. इथे मुदत संपलेले (Expired) अन्नपदार्थ नष्ट करण्याऐवजी बाजारात विकले जात असल्याचा आरोप FDA ने केला आहे. या कारवाईनंतर ॲमेझॉनने थेट कोर्टात धाव घेतली आहे.
ॲमेझॉनने आपल्या गोदामाचा परवाना निलंबित करण्याच्या निर्णयाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान दिलं आहे. सोमवारी झालेल्या सुनावणीत कोर्टाने ॲमेझॉनला महत्त्वाचे निर्देश दिले. भिवंडीतील गोदामात असलेले सर्व मुदत संपलेले आणि खराब झालेले पदार्थ FDA कडे सोपवावेत, जेणेकरून त्यांची शास्त्रीय पद्धतीने विल्हेवाट लावता येईल, असं कोर्टाने सांगितलं. या विल्हेवाटीचा संपूर्ण खर्च ॲमेझॉनला उचलावा लागणार आहे. तसंच, FDA ला या प्रकरणी २७ ऑगस्टपर्यंत आपलं उत्तर देण्यास सांगण्यात आलं आहे.
याआधी कोर्टाने FDA च्या कारवाईच्या पद्धतीवर नाराजी व्यक्त केली होती. २४ जून रोजी केलेल्या तपासणीनंतर FDA ने गोदामाचा परवाना निलंबित केला आणि नंतर प्रकरण सुरू असतानाच परवाना रद्द केल्याचा आरोप आहे. त्यामुळे आता या कारवाईची कायदेशीर प्रक्रिया तपासली जात आहे.
ॲमेझॉनवरील कारवाईसोबतच FDA ने संपूर्ण राज्यात अन्न सुरक्षा तपासणी मोहीम तीव्र केली आहे. ६ ते ९ ऑगस्ट दरम्यान, अन्नपदार्थ बनवणाऱ्या, साठवणाऱ्या आणि विकणाऱ्या अनेक कंपन्यांवर धाडी टाकण्यात आल्या. 'मिड-डे'च्या वृत्तानुसार, या कारवाईत दुग्धजन्य पदार्थ, खाद्यतेल, पॅकेज्ड पाणी, बेकरी उत्पादनं, गूळ, पनीर आणि इतर अनेक वस्तूंची तपासणी करण्यात आली.
दीड कोटींचं तेल जप्त
या मोठ्या कारवाईत अनेक धक्कादायक गोष्टी समोर आल्या आहेत. 'मिड-डे'च्या वृत्तानुसार, बीडमधील पाच तेल कंपन्यांवर केलेल्या कारवाईत FDA ने १.५४ कोटी रुपये किमतीचं १.१९ लाख किलोपेक्षा जास्त खाद्यतेल जप्त केलं. यातील २७ नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवण्यात आले आहेत. एका ठिकाणी तर वापरलेले जुने डबे पुन्हा वापरून एकाच टाकीतील तेल 'रिफाइंड' आणि 'अल्ट्रा रिफाइंड' अशा वेगवेगळ्या नावांनी विकलं जात असल्याचं आढळलं.
ब्लिंकिटच्या गोदामात झुरळांचा सुळसुळाट
मुंबईतही FDA ने मालाड पश्चिमेकडील ब्लिंक कॉमर्सच्या (Blinkit) गोदामाचा अन्न परवाना निलंबित केला. तपासणीत तिथे प्रचंड अस्वच्छता आणि चुकीच्या पद्धतीने साठवणूक होत असल्याचं दिसून आलं. अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, तिथे सगळीकडे झुरळं होती, अन्नपदार्थ थेट जमिनीवर ठेवले होते, रॅक गंजलेले होते आणि कोल्ड स्टोरेजची अवस्थाही खराब होती. अनेक पदार्थांची पॅकेजिंग कालबाह्य किंवा फाटलेली होती. कीटक नियंत्रणाची योग्य व्यवस्था नव्हती आणि कर्मचाऱ्यांच्या स्वच्छतेचीही नोंद ठेवली जात नव्हती.
फळं आणि भाज्यांच्या साठ्याजवळ मोठ्या प्रमाणात झुरळं आढळल्याने अन्न दूषित होण्याची भीती व्यक्त करण्यात आली. अन्न सुरक्षा आणि मानके कायदा, २००६ च्या कलम ३२(३) अंतर्गत या गोदामाचा परवाना निलंबित करण्यात आला असून, पुढील आदेशापर्यंत कोणताही व्यवसाय करण्यास बंदी घालण्यात आली आहे.
ही कारवाई फक्त मुंबई आणि बीडपुरती मर्यादित नाही. जळगावमध्ये FDA ने ८७,३२० लिटर पॅकेज्ड पिण्याचे पाणी जप्त केले, तर नागपूर, कोल्हापूर आणि इतर ठिकाणीही लेबलिंग, स्वच्छता आणि गुणवत्तेच्या नियमांचं उल्लंघन करणाऱ्या कंपन्यांवर कारवाई करण्यात आली. विभागाने ग्राहकांना पॅकेज्ड अन्न आणि तेल खरेदी करण्यापूर्वी FSSAI क्रमांक, उत्पादन आणि मुदत समाप्तीची तारीख, बॅच नंबर आणि इतर माहिती तपासण्याचा सल्ला दिला आहे.
सध्या ॲमेझॉनचं प्रकरण न्यायप्रविष्ट आहे, तर दुसरीकडे FDA च्या या कारवाईमुळे अन्नपदार्थ कसे बनवले जातात, साठवले जातात आणि ग्राहकांपर्यंत पोहोचतात यावर नियामक यंत्रणांचं लक्ष वाढल्याचं स्पष्ट झालं आहे.
